Chuyên đề: Sinh sản và Sinh lí Cơ thể — Lý thuyết và Phương pháp giải

a) Tính tổng số hạt phấn:

Mỗi tế bào mẹ hạt phấn ($2n$) qua giảm phân tạo thành $4$ tiểu bào tử đơn bội ($n$), mỗi tiểu bào tử nguyên phân $1$ lần tạo thành $1$ hạt phấn ($n$).

Tổng số tế bào mẹ hạt phấn trong bông hoa:

$$N_{\text{tb mẹ}} = 6\text{ nhị} \times 4\text{ bao/nhị} \times 50\text{ tế bào/bao} = 1\,200\text{ tế bào mẹ}$$

Tổng số hạt phấn tạo thành:

$$N_{\text{hạt phấn}} = 1\,200 \times 4 = 4\,800\text{ hạt phấn}$$

b) Xác định số lượng NST trong các cấu trúc của hạt:

• Bộ NST đơn bội của loài: $n = 24 / 2 = 12\text{ NST}$.
• Tế bào phôi hình thành từ hợp tử ($2n$): Số NST là $2n = 24\text{ NST}$.
• Tế bào nội nhũ hình thành từ sự kết hợp của $1$ giao tử đực ($n$) và nhân cực ($2n$): Số NST là $3n = 3 \times 12 = 36\text{ NST}$.

Kết luận: Bông hoa tạo $4\,800\text{ hạt phấn}$; tế bào phôi có $24\text{ NST}$, nội nhũ có $36\text{ NST}$.

a) Tính các chỉ số thụ tinh:

Tỉ lệ thụ tinh của trứng:

$$H_{\text{trứng}} = \frac{\text{Số hợp tử}}{\text{Tổng số trứng đẻ}} \times 100\% = \frac{800}{1\,000} \times 100\% = 80\%$$

Hiệu suất thụ tinh của tinh trùng:

$$H_{\text{tinh trùng}} = \frac{\text{Số hợp tử}}{\text{Tổng số tinh trùng phóng}} \times 100\% = \frac{800}{2\,000\,000} \times 100\% = 0{,}04\%$$

b) Giải thích đặc điểm thụ tinh trong ở thú:

Ở động vật thụ tinh trong, tinh dịch được đưa thẳng vào đường sinh dục cái nên tỷ lệ gặp gỡ giao tử rất cao. Đặc biệt ở thú, phôi thai phát triển bên trong tử cung mẹ được bảo vệ an toàn và nuôi dưỡng qua nhau thai, con non sinh ra được bú sữa mẹ và chăm sóc chu đáo, tỉ lệ sống sót của con non rất cao nên không cần đẻ nhiều trứng.

Kết luận: Tỉ lệ trứng nở $80\%$, hiệu suất tinh trùng $0{,}04\%$; thụ tinh trong kết hợp mang thai giúp bảo toàn con non tối đa.

a) Cơ chế ức chế rụng trứng qua feedback âm:

Khi uống thuốc đều đặn hằng ngày, nồng độ Estrogen và Progesterone trong máu luôn được duy trì ở mức cao ổn định. Nồng độ hormone cao này tác động điều hoà ngược âm tính (feedback âm) lên vùng dưới đồi làm giảm tiết $\mathrm{GnRH}$, đồng thời ức chế tuyến yên trước giảm tiết $\mathrm{FSH}$ và $\mathrm{LH}$. Thiếu $\mathrm{FSH}$ làm nang trứng không thể phát triển chín; thiếu đỉnh phóng noãn của $\mathrm{LH}$ làm trứng không rụng, do đó không thể diễn ra quá trình thụ tinh.

b) Tác động lên dịch nhầy cổ tử cung:

Progesterone trong thuốc còn làm cho lớp dịch nhầy ở cổ tử cung trở nên đặc quánh, tạo nút nhầy bịt kín cổ tử cung, ngăn cản không cho tinh trùng bơi qua để vào tử cung gặp trứng.

Kết luận: Thuốc tránh thai ức chế tiết FSH/LH làm trứng không rụng và làm đặc dịch nhầy cổ tử cung.

a) Sự phối hợp tuần hoàn và hô hấp khi vận động:

• Cơ bắp hoạt động mạnh tiêu thụ nhiều $\mathrm{O_2}$ và glucose, đồng thời thải ra nhiều $\mathrm{CO_2}$ và acid lactic làm $\mathrm{pH}$ máu giảm.
• Thụ thể hoá học ở xoang động mạch cảnh và cung động mạch chủ nhận biết kích thích, truyền xung thần kinh về trung khu tuần hoàn và hô hấp ở hành não.
• Thần kinh giao cảm được kích hoạt làm tăng nhịp tim, tăng lực co tim, tăng huyết áp và tăng nhịp thở, giúp nhanh chóng cung cấp $\mathrm{O_2}$ và đào thải $\mathrm{CO_2}$.

b) Điều hoà thân nhiệt và bài tiết sau vận động:

Nhiệt sinh ra trong quá trình co cơ làm tăng thân nhiệt. Trung khu điều nhiệt kích thích dãn mao mạch dưới da và tăng tiết mồ hôi để toả nhiệt ra môi trường. Mất nước qua mồ hôi kích thích tiết $\mathrm{ADH}$ làm thận tăng tái hấp thu nước ở ống thận, nước tiểu bài xuất giảm và đậm màu hơn.

Kết luận: Các hệ cơ quan phối hợp thống nhất chặt chẽ dưới sự điều khiển của hệ thần kinh và nội tiết để đáp ứng nhu cầu năng lượng và duy trì cân bằng nội môi.