Chuyên đề: Sinh trưởng và Phát triển ở Sinh vật — Lý thuyết và Phương pháp giải

a) Xác định tuổi cây:

Mỗi vòng năm tương ứng với một chu kì sinh trưởng hàng năm (một dải gỗ sớm mùa xuân sáng màu và một dải gỗ muộn mùa thu sẫm màu). Thân cây có $15\text{ vòng năm}$ nên cây có tuổi đời là $15\text{ năm}$.

b) Tính tốc độ tăng trưởng thân cây:

Độ gia tăng bán kính thân cây qua 15 năm sinh trưởng thứ cấp:

$$\Delta r = r_{15} - r_0 = 14\text{ cm} - 2\text{ cm} = 12\text{ cm}$$

Tốc độ tăng trưởng bán kính trung bình hàng năm:

$$v_r = \frac{\Delta r}{\Delta t} = \frac{12\text{ cm}}{15\text{ năm}} = 0{,}8\text{ cm/năm}$$

Tốc độ tăng trưởng đường kính thân cây ($d = 2r$):

$$v_d = 2 \times v_r = 2 \times 0{,}8 = 1{,}6\text{ cm/năm}$$

Kết luận: Cây $15\text{ năm}$ tuổi; bán kính tăng bình quân $0{,}8\text{ cm/năm}$ và đường kính tăng $1{,}6\text{ cm/năm}$.

a) Kích thích thanh long ra hoa trái vụ:

Vào mùa đông đêm dài, người trồng dùng biện pháp thắp đèn chiếu sáng ban đêm (ngắt đêm dài thành hai đêm ngắn). Ánh sáng đỏ từ bóng đèn biến đổi sắc tố $P_{660}$ thành dạng hoạt động $P_{730}$. Tỉ lệ $P_{730}$ cao kích hoạt tổng hợp hormone florigen di chuyển lên đỉnh sinh trưởng kích thích mầm hoa thanh long bung nở trái vụ.

b) Kìm hãm hoa cúc nở sớm để đón Tết:

Hoa cúc là cây ngày ngắn, cần đêm dài liên tục để tích luỹ tín hiệu ra hoa. Muốn hoãn nở hoa, người trồng thắp đèn vào giữa đêm trong vườn cúc để phá vỡ độ dài đêm liên tục, khiến cây tiếp tục sinh trưởng thân lá mà chưa chuyển sang giai đoạn tạo nụ ra hoa.

Kết luận: Thắp đèn ngắt đêm kích thích cây ngày dài (thanh long) ra hoa và ức chế cây ngày ngắn (cúc) ra hoa sớm.

a) Phân loại kiểu biến thái:

Sâu bướm phát triển theo kiểu biến thái hoàn toàn vì ấu trùng (sâu non) có hình thái, cấu tạo và sinh lí rất khác biệt so với con bướm trưởng thành, đồng thời phải trải qua giai đoạn trung gian là nhộng để tái tổ chức toàn bộ mô cơ quan.

b) Phân tích giai đoạn phá hoại và phòng trừ:

• Giai đoạn phá hoại nhất: Là giai đoạn sâu non (ấu trùng). Sâu non có cơ quan miệng kiểu nghiền và hệ enzyme tiêu hoá mạnh, cần nạp lượng thức ăn khổng lồ để tích lũy dinh dưỡng cho giai đoạn hoá nhộng nên ăn trụi lá cây.
• Giai đoạn tiêu diệt hiệu quả: Nên bắt sâu khi còn nhỏ hoặc dùng bẫy đèn tiêu diệt bướm trưởng thành trước khi chúng giao phối đẻ trứng, nhằm cắt đứt nguồn phát sinh lứa sâu tiếp theo.

Kết luận: Sâu bướm biến thái hoàn toàn; sâu non phá hoại mạnh nhất; bẫy đèn diệt bướm giúp ngăn chặn bùng phát dịch.

a) Thí nghiệm cắt tuyến giáp ở nòng nọc:

Nòng nọc bị cắt tuyến giáp sẽ không thể tổng hợp được hormone Thyroxine. Thiếu Thyroxine, nòng nọc vẫn tiếp tục sinh trưởng tăng kích thước nhưng không thể biến thái thành ếch được (tạo thành những con nòng nọc khổng lồ).

b) Ứng dụng phun hormone JH cho tằm dâu:

Hormone Juvenile (JH) có tác dụng duy trì trạng thái ấu trùng và ức chế tằm hoá nhộng sớm. Khi phun chất tương tự JH ở tuổi 5, tằm kéo dài thời gian ăn lá dâu thêm vài ngày, tích lũy lượng protein fibroin tối đa trong tuyến tơ, giúp tằm nhả kén tơ to hơn, sợi tơ dài và chắc hơn, từ đó làm tăng năng suất và chất lượng tơ thu hoạch.

Kết luận: Cắt tuyến giáp làm nòng nọc không biến thái; phun JH kéo dài tuổi tằm giúp tăng sản lượng tơ.