Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 2
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930 theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Lý thuyết Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
1. Hoạt động yêu nước của người Việt Nam ở nước ngoài
- Tại Trung Quốc: tổ chức Tâm tâm xã được thành lập (1923) ở Quảng Châu, chủ trương “khôi phục quyền làm người của người Việt Nam” và có hoạt động gây tiếng vang là mưu sát Toàn quyền Đông Dương Méc-lanh tại Sa Diện (Quảng Châu, 1924).
Tranh minh họa về vụ ám sát toàn quyền Đông Dương Méc-Lanh của Phạm Hồng Thái
- Tại Pháp: Phan Châu Trinh và một số người Việt Nam sáng lập Hội những người yêu nước Việt Nam tại Pháp (1919), viết nhiều tác phẩm lên án chế độ quân chủ trong nước và thể hiện tinh thần dân tộc,...
2. Phong trào của giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu tư sản ở trong nước
♦ Phong trào đấu tranh của giai cấp tư sản
- Giai cấp tư sản và bộ phận đại địa chủ Việt Nam đã đấu tranh chống lại sự cạnh tranh, chèn ép của tư sản Hoa kiều và tư sản Pháp, đồng thời yêu cầu chính quyền thuộc địa trao cho một số quyền tự do, dân chủ, được tham gia vào bộ máy chính quyền,...
- Các phong trào dấu tranh tiêu biểu gồm:
+ Tẩy chay tư sản Hoa kiều, vận động người Việt Nam dùng hàng Việt Nam ở Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định,... (1919);
+ Chống độc quyền cảng Sài Gòn của tư sản Pháp (1923),
- Một số tư sản và đại địa chủ đã thành lập Đảng Lập hiến tại Sài Gòn (1923), lập một số tờ báo để làm công cụ tuyên truyền và đòi quyền lợi cho mình như: Thực nghiệp dân báo, Diễn đàn bản xứ, Tiếng vang An Nam,...
♦ Phong trào đấu tranh của tầng lớp tiểu tư sản
- Tầng lớp tiểu tư sản ngày càng trưởng thành và tích cực tham gia vào phong trào yêu nước. Các hoạt động của họ đã góp phần tuyên truyền tư tưởng dân tộc, dân chủ, thức tỉnh và cổ vũ tinh thần yêu nước.
- Hoạt động đấu tranh tiêu biểu:
+ Thành lập các các nhà xuất bản tiến bộ, như: Cường học thư xã, Quan hải tùng thư, Nam Đồng thư xã...;
+ Ra báo bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, như: Chuông rạn, An Nam trẻ….
+ Một số tổ chức chính trị sơ khai đã ra đời làm nòng cốt trong phong trào yêu nước, như: Thanh niên cao vọng Đảng, Việt Nam nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Đảng Thanh niên,..
+ Tham gia các phong trào đấu tranh, như: đòi nhà cầm quyền Pháp thả Phan Bội Châu (1925), Nguyễn An Ninh (1926), tổ chức đám tang và lễ truy điệu Phan Châu Trinh (1926),...
3. Phong trào của giai cấp công nhân
♦ Giai đoạn 1919 - 1925
- Các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Việt Nam diễn ra sôi nổi với mục đích chủ yếu là bãi công đòi tăng lương, giảm giờ làm...
- Bên cạnh các hoạt động bỏ trốn, phá bỏ giao kèo, công nhân đã bắt đầu sử dụng hình thức đấu tranh bãi công.
♦ Giai đoạn 1925-1930
- Tháng 8/1925, cuộc bãi công của công nhân Ba Son (Sài Gòn) đã nổ ra và giành thắng lợi, đánh dấu bước chuyển của phong trào công nhân Việt Nam từ giai đoạn đấu tranh "tự phát" sang "tự giác".
- Từ năm 1926, các cuộc đấu tranh có tổ chức của công nhân diễn ra liên tục từ Bắc tới Nam và bước đầu thể hiện sự liên kết với nhiều ngành, nhiều địa phương. Đặc biệt, bên cạnh mục tiêu kinh tế, công nhân còn đấu tranh nhằm mục tiêu chính trị rõ ràng hơn. Giai cấp công nhân dần trở thành lực lượng chính trị độc lập.
- Một số cuộc đấu tranh lớn như: bãi công ở mỏ than Mạo Khê (Quảng Ninh), nhà máy xe lửa Trường Thi (Vinh), nhà máy sửa chữa ô tô A-vi-a (Hà Nội), đồn điền cao su Phú Riềng (Bình Phước),…
4. Sự ra đời của các tổ chức yêu nước cách mạng
- Tháng 6/1925, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được Nguyễn Ái Quốc thành lập tại Quảng Châu (Trung Quốc) trên cơ sở lựa chọn các thanh niên ưu tú đang hoạt động ở Trung Quốc (tổ chức Tâm tâm xã) và từ trong nước sang.
Nguyễn Ái Quốc mở các lớp học ở Quảng Châu (Trung Quốc) – tranh minh họa
- Tân Việt Cách mạng Đảng có tiền thân là Hội Phục Việt (ra đời trong phong trào dân tộc dân chủ đầu những năm 20 của thế kỉ XX). Tháng 7/1928, Hội Phục Việt đổi tên thành Tân Việt Cách mạng đảng.
- Việt Nam Quốc dân Đảng được thành lập vào tháng 12-1927 trên cơ sở hạt nhân là một số thành viên của Nam Đồng thư xã như: Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính....
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
Xem thêm tóm tắt lý thuyết Lịch Sử lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 6: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 10: Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991
Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:
PRINTING ENDS HERE
Các sản phẩm khác của Vietjack:
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tổ chức cách mạng | Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925) | Tân Việt Cách mạng đảng (1928) | Việt Nam Quốc dân đảng (1927) |
|---|---|---|---|
| Người sáng lập / Lãnh đạo | Nguyễn Ái Quốc tại Quảng Châu (Trung Quốc) | Trí thức, thanh niên tiến bộ miền Trung (Đào Duy Anh...) | Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính, Nguyễn Khắc Nhu |
| Khuynh hướng chính trị | Vô sản (chủ nghĩa Mác - Lênin) | Ban đầu mang tư tưởng tư sản, sau phân hóa sang vô sản | Dân chủ tư sản (theo chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn) |
| Hoạt động tiêu biểu | Mở lớp huấn luyện cán bộ, ra báo Thanh niên, truyền bá tác phẩm Đường Kách mệnh, phong trào "Vô sản hóa" | Đấu tranh trong nước, xuất bản sách báo tiến bộ, cử người ra nước ngoài liên lạc Hội Thanh niên | Ám sát trùm mộ phu Ba-xanh (1929), khởi nghĩa vũ trang Yên Bái (2/1930) "Không thành công cũng thành nhân" |
| Vai trò & Ý nghĩa | Chuẩn bị trực tiếp và toàn diện về chính trị, tư tưởng, tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam | Phân hóa mạnh mẽ, đa số hội viên tích cực chuyển sang lập trường cộng sản | Đỉnh cao và cũng là dấu chấm hết cho khuynh hướng dân chủ tư sản trong phong trào cứu nước ở Việt Nam |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của Pháp (1919 - 1929) làm biến đổi sâu sắc cơ cấu kinh tế và phân hóa xã hội Việt Nam.
- Kiến thức then chốt 2: Giai cấp công nhân Việt Nam tăng nhanh về số lượng, từng bước giác ngộ giai cấp; phong trào bãi công Ba Son (8/1925) đánh dấu bước chuyển sang đấu tranh tự giác.
- Kiến thức then chốt 3: Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập (1925) truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và đào tạo lớp cán bộ cốt cán cho cách mạng nước nhà.
- Kiến thức then chốt 4: Việt Nam Quốc dân đảng đại diện cho khuynh hướng dân chủ tư sản, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Bái (2/1930) kiên cường nhưng nhanh chóng thất bại.
- Kiến thức then chốt 5: Sự thất bại của khuynh hướng tư sản đã khẳng định dứt khoát rằng chỉ có con đường cách mạng vô sản mới có thể giải phóng dân tộc Việt Nam.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của Pháp (1919 - 1929) làm biến đổi sâu sắc cơ cấu kinh tế và phân hóa xã hội Việt Nam.
- Giai cấp công nhân Việt Nam tăng nhanh về số lượng, từng bước giác ngộ giai cấp; phong trào bãi công Ba Son (8/1925) đánh dấu bước chuyển sang đấu tranh tự giác.
- Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập (1925) truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và đào tạo lớp cán bộ cốt cán cho cách mạng nước nhà.
- Việt Nam Quốc dân đảng đại diện cho khuynh hướng dân chủ tư sản, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Bái (2/1930) kiên cường nhưng nhanh chóng thất bại.
- Sự thất bại của khuynh hướng tư sản đã khẳng định dứt khoát rằng chỉ có con đường cách mạng vô sản mới có thể giải phóng dân tộc Việt Nam.