Lý thuyết Sinh học 10 Bài 1: Giới thiệu khái quát môn Sinh học

1. Khái niệm và đối tượng của sinh học

- Khái niệm: Sinh học là ngành khoa học nghiên cứu về sự sống.

- Đối tượng của sinh học: Đối tượng của sinh học là các sinh vật cùng các cấp độ tổ chức của thế giới sống từ phân tử, tế bào, cơ thể đa bào, quần thể, quần xã và hệ sinh thái.

Đối tượng nghiên cứu của sinh học

2. Mục tiêu của sinh học

- Mục tiêu của sinh học là tìm hiểu cấu trúc và sự vận hành của các quá tình sống ở các cấp độ tổ chức của sự sống, qua đó, con người có thể điều khiển, tối ưu hóa được nguồn tài nguyên sinh học cũng như phi sinh học, phục vụ cho sự phát triển xã hội loài người môt cách bền vững.

3. Các lĩnh vực nghiên cứu

- Các lĩnh vực nghiên cứu sinh học có thể chia thành 2 loại chính: nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.

- Lĩnh vực nghiên cứu cơ bản: tìm hiểu cấu trúc các cấp độ tổ chức sống, phân loại, cách thức vận hành và tiến hóa của thế giới sống.

- Lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng: khám phá thế giới sống tìm cách đưa những phát kiến mới về sinh học ứng dụng vào thực tiễn đời sống.

→ Mối quan hệ giữa hai lĩnh vực nghiên cứu sinh học: Hai lĩnh vực này ngày càng giao thoa với nhau và kết hợp với các ngành khoa học khác giúp đưa các thành tựu sinh học vào thực tiễn đời sống.

- Trong chương trình giáo dục phổ thông, học sinh sẽ lần lượt nghiên cứu sinh học theo các lĩnh vực phân chia dựa vào các cấp độ tổ chức của thế giới sống:

+ Lớp 10: tìm hiểu về sinh học tế bào và thế giới vi sinh vật.

+ Lớp 11: nghiên cứu sinh học cơ thể.

+ Lớp 12: nghiên cứu di truyền học, tiến hóa và sinh thái học.

4. Vai trò của sinh học

Sinh học có vai trò vô cùng đa dạng và phong phú, ảnh hưởng về mọi mặt của đời sống xã hội con người như y – dược học, công nghệ thực phẩm, bảo vệ môi trường, nông – lâm – ngư nghiệp,...:

Một số vai trò của sinh học

- Góp phần nâng cao đời sống con người: giúp giảm tỉ lệ bệnh tật, gia tăng tuổi thọ con người,...

- Góp phần phát triển kinh tế - xã hội: tạo ra nhiều giống cây trồng sạch bệnh, nhiều loài sinh vật mang đặc tính tốt,... làm thành đổi mạnh mẽ ngành nông nghiệp, công nghiệp đem lại giá trị kinh tế cao,...

- Tác động vào đời sống học tập và tinh thần hằng ngày của con người: hiểu biết về sinh học của trí nhớ có thể cải thiện kết quả học tập của mình,...

- Góp phần hình thành cho con người thái độ tôn trọng, yêu quý và giữ gìn sự đa dạng của sinh giới.

5. Sinh học trong tương lai

- Sinh học kết hợp với khoa học, tin học, toán học và vật lí đang hình thành nên một ngành mới được gọi là sinh học hệ thống đem lại nhiều ứng dụng trong đời sống của con người.

- Một trong những ứng dụng của sinh học hệ thống là sản xuất thuốc chữa bệnh: sử dụng kiến thức sinh học kết hợp phần mềm tin học chuyên dụng để tìm mô hình tối ưu giúp đẩy nhanh tốc độ kiểm nghiệm thuốc hướng đích, ví dụ: sản xuất vaccine mRNA.

Ứng dụng sinh học hệ thống trong sản xuất thuốc chữa bệnh