MasterSchool

Sinh học lớp 10 · KNTT · Chương 8

Lý thuyết Sinh học 10 Bài 26: Thực hành: Điều tra một số bệnh do virus gây ra ở người, động vật, thực vật

Chương 8: Virus · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Sinh học 10 Bài 26: Thực hành: Điều tra một số bệnh do virus gây ra ở người, động vật, thực vật theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, sơ đồ cấu trúc tế bào sinh học chuẩn xác, bảng biểu so sánh trực quan và câu hỏi củng cố có lời giải chi tiết.

Lớp

I. Yêu cầu cần đạt

- Thực hiện được dự án hoặc đề tài điều tra một số bệnh do virus (ở người, vật nuôi và cây trồng) gây ra.

- Tuyên truyền được cách phòng chống một số loại bệnh do virus.

II. Chuẩn bị

- Tranh ảnh, sách báo, tài liệu về các loại virus gây bệnh, động vật trung gian truyền bệnh, con đường lây bệnh, triệu chứng và cách phòng chống bệnh.

- Các dụng cụ và vật liệu để làm tờ rơi tuyên truyền.

III. Cách tiến hành

1. Điều tra một số bệnh do virus ở người

- Tiến hành thu thập hình ảnh, tin tức qua internet và các nguồn tài liệu tham khảo khác nhau về một số bệnh do virus gây ra hoặc trực tiếp điều tra một số do virus thường gặp ở địa phương với các nội dung sau:

+ Tên và đặc điểm của loại virus gây bệnh, vật trung gian truyền bệnh (nếu có). Đối với các bệnh có vật trung gian truyền bệnh, cần điều tra kĩ môi trường sống, đặc điểm sinh sản và tập tính của vật trung gian để đưa ra các biện pháp diệt trừ chúng.

+ Con đường lây bệnh, triệu chứng và cách phòng tránh bệnh.

- Ghi chép, lưu giữ lại các thông tin, tư liệu, hình ảnh thu thâp được.

- Tổ chức, sắp xếp lại các nguồn thông tin, tư liệu thu thập được để viết báo cáo điều tra và thiết kế tờ rơi tuyên truyền cách phòng chống bệnh.

2. Điều tra một số bệnh ở cây trồng do virus gây ra tại địa phương

- Sưu tầm và thu thập các mẫu vật, hình ảnh về các đặc điểm của một số cây bị nhiễm virus như khoai tây, cà chua, cam, chanh ở địa phương.

- Tìm hiểu và ghi chép lại tên và đặc điểm của virus gây bệnh, vật trung gian truyền bệnh (nếu có), con đường lây truyền, triệu chứng bệnh và cách phòng tránh. Điều tra môi trường sống, đặc điểm sinh sản và tập tính của vật trnng gian truyền bệnh để có biện pháp diệt trừ chúng và hạn chế bệnh hiệu quả.

- Tổ chức sắp xếp lại các tư liệu thu thập được để viết báo cáo điều tra và nội dung tuyên truyền phòng chống các bệnh do virus ở cây trồng.

- Chú ý: Tùy theo tình hình dịch bệnh xảy ra mỗi năm ở địa phương mà các lớp có thể thực hiện các đề tài điều tra với các bệnh virus khác nhau ở người cũng như động vật và cây trồng.

III. Thu hoạch

Học sinh viết báo cáo thực hành theo các nội dung sau:

Hình ảnh minh họa SGK Sinh học 10

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Mục đích và phương pháp tiến hành điều tra tình hình bệnh do virus gây ra tại địa phương là gì?
Mục đích: Nắm bắt tình hình lưu hành, tỉ lệ mắc bệnh, đối tượng cảm nhiễm và các yếu tố nguy cơ bùng phát dịch bệnh virus ở người, vật nuôi và cây trồng; nâng cao năng lực thu thập dữ liệu và ý thức phòng dịch trong cộng đồng. Phương pháp: Thu thập thông tin thứ cấp từ báo cáo của trạm y tế xã/phường, trạm thú y; điều tra phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu khảo sát đối với người dân, hộ nông dân chăn nuôi; kết hợp quan sát thực địa các biểu hiện lâm sàng.
Một phiếu điều tra dịch tễ học bệnh virus cần thu thập những thông tin cốt lõi nào?
Những thông tin cốt lõi gồm: (1) Thông tin chung: Địa bàn điều tra, thời gian, đối tượng khảo sát; (2) Tên bệnh virus nghi ngờ mắc phải; (3) Nhóm đối tượng mắc bệnh (lứa tuổi ở người; loài/độ tuổi ở vật nuôi; giống cây trồng); (4) Số ca mắc bệnh, số ca nặng, số ca tử vong; (5) Triệu chứng lâm sàng điển hình xuất hiện; (6) Thời điểm bùng phát bệnh trong năm; (7) Tình trạng tiêm chủng vaccine phòng bệnh của đối tượng; (8) Các biện pháp cách ly, điều trị và phòng dịch đã được triển khai.
Tại sao trong điều tra bệnh virus ở cây trồng, việc khảo sát mật độ côn trùng môi giới (rầy, rệp) lại mang tính quyết định?
Virus thực vật có vỏ ngoài và thành cellulose của tế bào thực vật rất dày nên virus không thể tự xâm nhập trực tiếp vào tế bào cây qua màng tế bào. Virus thực vật lây lan chủ yếu thông qua các vết thương cơ học do côn trùng chích hút (như rầy nâu truyền bệnh lúa von/lùn xoắn lá, rệp muội truyền bệnh khảm dưa). Do đó, mật độ côn trùng môi giới tương quan thuận trực tiếp với nguy cơ bùng phát và tốc độ lây lan của dịch bệnh virus trên đồng ruộng.
Từ kết quả điều tra, hãy đề xuất 4 giải pháp trọng tâm nhằm ngăn chặn sự bùng phát dịch bệnh do virus tại cộng đồng.
Bốn giải pháp trọng tâm: (1) Nâng cao tỉ lệ tiêm chủng vaccine bao phủ đạt trên 90%90\% dân số và đàn vật nuôi theo đúng lịch trình tiêm chủng mở rộng; (2) Tăng cường vệ sinh môi trường, phun thuốc khử trùng tiêu độc chuồng trại, diệt muỗi và côn trùng truyền bệnh; (3) Giám sát dịch tễ chủ động, phát hiện sớm ca bệnh, cách ly kịp thời và khoanh vùng dập dịch triệt để; (4) Đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục sức khỏe cộng đồng về ăn chín uống sôi, rửa tay khử khuẩn và tuân thủ khuyến cáo phòng chống dịch của ngành Y tế.