MasterSchool

Địa lý lớp 12 · KNTT · Chương 1

Lý thuyết Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hoá tự nhiên Việt Nam

Chương 1: Địa lí tự nhiên · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hoá tự nhiên Việt Nam theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, bản đồ và biểu đồ SGK sắc nét, bảng biểu so sánh trực quan và bộ câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.

Lớp

I. GỢI Ý THỰC HIỆN

- Lựa chọn một thành phần tự nhiên: địa hình hoặc khí hậu hoặc sinh vật, viết báo cáo về sự phân hóa của thành phần tự nhiên đã lựa chọn theo chiều bắc – nam hoặc theo độ cao địa hình.

- Gợi ý cấu trúc báo cáo:

Sơ đồ và số liệu phân tích đặc điểm các đai cao tự nhiên trên lãnh thổ Việt Nam
Sơ đồ và số liệu phân tích đặc điểm các đai cao tự nhiên trên lãnh thổ Việt Nam

Trả lời:

SỰ PHÂN HÓA KHÍ HẬU VIỆT NAM

II. Giới thiệu chung

Thiên nhiên nước ta có sự phân hóa theo chiều bắc – nam, trong đó có sự phân hóa khí hậu theo chiều bắc năm, theo đó khí hậu nước ta được phân hóa thành 2 phần đó là phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam với chế độ nhiệt và sự phân mùa khác nhau. Sự phân hóa này có ảnh hưởng lớn đến sự phân hóa trong phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta.

III. Sự phân hóa

- Biểu hiện:

+ Phần lãnh thổ phía Bắc có khí hậu đặc trưng là Khí hậu đặc trưng là khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa có một mùa đông lạnh. Nhiệt độ TB năm trên 20°C. Do ảnh hưởng của gió mùa đông bắc nên có một mùa đông lạnh với 2 – 3 tháng nhiệt độ TB dưới 18°C, biên độ nhiệt TB năm cao.

+ Phần lãnh thổ phí Nam: khí hậu mang sắc thái của khí hậu cận xích đạo gió mùa, có nền nhiệt độ cao, trung bình năm trên 25°C, biên độ nhiệt không quá 4 - 5°C. Khí hậu phân thành 2 mùa mưa và khô.

- Nguyên nhân:

+ Do lãnh thổ Việt Nam kéo dài trên nhiều vĩ tuyến, càng về phía Nam càng nhận được lượng bức xạ mặt trời lớn hơn, nền nhiệt độ cao hơn.

+ Do bức chắn địa hình dãy Bạch Mã đã ngăn cản sự ảnh hưởng của khối khí lạnh gió mùa đông bắc tràn xuống phía Nam.

- Ý nghĩa: sự phân hóa khí hậu theo chiều bắc – nam đã gây ra những ảnh hưởng tới quy hoạch sản xuất, hướng chuyên môn hóa sản xuất, nhất là đối với sản xuất nông nghiệp giữa phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam.

+ Phần lãnh thổ phía Bắc do có khí hậu có một mùa đông lạnh nên có thế phát triển những vùng trồng cây công nghiệp, cây ăn quả cận nhiệt đới (chè, hồi, quế, đào, lê, mận,…). Còn phần lãnh thổ phía Nam với khí hậu cận xích đạo và ưu thế về đất phù hợp phát triển các vùng chuyên canh cây công nghiệp nhiệt đới như (cà phê, cao su, hồ tiêu, điều,…).

+ Trong đời sống dân cư, đối với phần lãnh thổ phía Bắc có một mùa đông lạnh đã gây ra những khó khăn trong sinh hoạt và sản xuất, những đợt rét đậm, rét hại, sương muối còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoa màu và chăn nuôi. Riêng với hoạt động du lịch biển của phần lãnh thổ phía Bắc vào mùa đông gần như phải ngưng trệ hoàn toàn. Ngược lại khí hậu của phần lãnh thổ Phía Nam điều hòa và dễ chịu, nên mọi hoạt động sinh hoạt sản xuất của người dân kể cả hoạt động du lịch biển đều có thể diễn ra quanh năm.

Các bài học để học tốt Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hóa tự nhiên Việt Nam:

Giải SBT Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hóa tự nhiên Việt Nam

Xem lời giải

Giáo án Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hóa tự nhiên Việt Nam

Xem chi tiết

Giáo án điện tử Địa lí 12 Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hóa tự nhiên Việt Nam

Xem chi tiết

Bài giảng: Bài 4: Thực hành: Viết báo cáo về sự phân hóa tự nhiên Việt Nam - Cô Vũ Hiên (Giáo viên VietJack)

Địa Lí 12 Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên

Địa Lí 12 Bài 5: Vấn đề sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường

Địa Lí 12 Bài 6: Thực hành: Tuyên truyền sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên hoặc bảo vệ môi trường ở địa phương

Địa Lí 12 Bài 7: Dân số Việt Nam

Địa Lí 12 Bài 8: Lao động và việc làm

Địa Lí 12 Bài 9: Đô thị hoá

Các sản phẩm khác của Vietjack:

TÀI LIỆU CLC DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 12

Hỗ trợ zalo: VietJack Official

Công cụ giáo viên (2048.VN)

Tạo- trộn đề thi miễn phí từ file PDF, Word, Giao bài nhanh chóng, Hoàn toàn Free

IV. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức địa lí

Đai cao tự nhiênĐộ cao phân bốKhí hậu đặc trưngThổ nhưỡng chínhSinh vật tiêu biểu
Đai nhiệt đới gió mùa chân núiMiền Bắc: < 600 - 700 m
Miền Nam: < 900 - 1.000 m
Nhiệt đới nóng ẩm, mùa hạ nhiệt độ > 25°CĐất phù sa ở đồng bằng; đất feralit vùng đồi núi thấpHệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh, rừng ngập mặn
Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núiTừ 600-700 m đến 2.600 m (Bắc)
Từ 900-1.000 m đến 2.600 m (Nam)
Mát mẻ, nhiệt độ tháng nóng nhất < 25°C, mưa nhiều, độ ẩm caoĐất feralit có mùn (dưới 1.600 m) và đất mùn trên núiRừng cận nhiệt lá rộng và lá kim (thông, pơ mu, dẻ, re); chim thú cận nhiệt
Đai ôn đới gió mùa trên núiTừ 2.600 m trở lên (chỉ có ở dãy Hoàng Liên Sơn)Ôn đới lạnh quanh năm, nhiệt độ mùa đông < 5°C, có băng tuyếtĐất mùn thô sơ, tầng đất mỏngThực vật ôn đới: đỗ quyên, lãnh sam, trúc lùn, rêu và địa y

V. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Luận điểm 1: Báo cáo thực hành phân tích sự phân hóa tự nhiên làm rõ cấu trúc 3 đai cao sinh thái và quy luật suy giảm nhiệt độ theo độ cao (trung bình cứ lên cao 100 m nhiệt độ giảm 0,6°C).
  • Luận điểm 2: Đai nhiệt đới gió mùa chân núi đặc trưng bởi nhóm đất feralit đỏ vàng và đất phù sa màu mỡ, thích hợp cho canh tác lúa nước, cây công nghiệp nhiệt đới và cây ăn quả.
  • Luận điểm 3: Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi phát triển đất feralit có mùn và đất mùn trên núi, xuất hiện các loài thực vật lá kim và cận nhiệt đới như dẻ, re, thông, pơ mu.
  • Luận điểm 4: Đai ôn đới gió mùa trên núi chỉ có ở đỉnh Hoàng Liên Sơn với nhiệt độ quanh năm dưới 15°C, thực vật ôn đới chủ yếu gồm đỗ quyên, trúc lùn và rêu phủ.
  • Luận điểm 5: Hiểu rõ sự phân hóa tự nhiên là cơ sở khoa học để bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi, quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp và phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng thích ứng bền vững.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Báo cáo thực hành phân tích sự phân hóa tự nhiên làm rõ cấu trúc 3 đai cao sinh thái và quy luật suy giảm nhiệt độ theo độ cao (trung bình cứ lên cao 100 m nhiệt độ giảm 0,6°C).
  • Đai nhiệt đới gió mùa chân núi đặc trưng bởi nhóm đất feralit đỏ vàng và đất phù sa màu mỡ, thích hợp cho canh tác lúa nước, cây công nghiệp nhiệt đới và cây ăn quả.
  • Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi phát triển đất feralit có mùn và đất mùn trên núi, xuất hiện các loài thực vật lá kim và cận nhiệt đới như dẻ, re, thông, pơ mu.
  • Đai ôn đới gió mùa trên núi chỉ có ở đỉnh Hoàng Liên Sơn với nhiệt độ quanh năm dưới 15°C, thực vật ôn đới chủ yếu gồm đỗ quyên, trúc lùn và rêu phủ.
  • Hiểu rõ sự phân hóa tự nhiên là cơ sở khoa học để bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi, quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp và phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng thích ứng bền vững.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Quy luật đai cao biểu hiện rõ nhất ở vùng núi nào của nước ta? Vì sao?
Quy luật đai cao biểu hiện đầy đủ và rõ nét nhất ở vùng núi Tây Bắc, cụ thể là dãy Hoàng Liên Sơn. Nguyên nhân vì dãy Hoàng Liên Sơn là khối núi cao đồ sộ nhất Việt Nam với đỉnh Phan-xi-păng cao 3.143 m, là dãy núi duy nhất trên lãnh thổ vượt qua độ cao 2.600 m để có đầy đủ cả 3 đai cao tự nhiên: đai nhiệt đới gió mùa chân núi, đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi và đai ôn đới gió mùa trên núi. Các vùng núi khác như Đông Bắc hay Trường Sơn chỉ cao dưới 2.000 - 2.500 m nên chỉ có đai nhiệt đới và cận nhiệt đới.
Tại sao ranh giới bắt đầu của đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi ở miền Nam lại cao hơn miền Bắc?
Ranh giới đai cận nhiệt đới gió mùa ở miền Bắc bắt đầu từ độ cao 600 - 700 m, trong khi ở miền Nam phải lên tới 900 - 1.000 m mới xuất hiện. Nguyên nhân là do miền Bắc chịu tác động của gió mùa Đông Bắc làm nền nhiệt độ trung bình năm thấp hơn, nhiệt độ giảm xuống ngưỡng cận nhiệt ở độ cao thấp hơn. Ngược lại, miền Nam có khí hậu cận xích đạo nóng quanh năm, nhận lượng bức xạ lớn hơn nên nền nhiệt độ chân núi rất cao; do đó không khí phải bốc lên độ cao lớn hơn (900 - 1.000 m) mới đạt được mức nhiệt độ mát mẻ tương đương đai cận nhiệt.
Báo cáo thực hành phân hóa tự nhiên cần làm nổi bật những nội dung trọng tâm nào?
Một báo cáo thực hành chuẩn cần làm rõ 3 nội dung: (1) Cấu trúc phân hóa không gian (Bắc - Nam, Đông - Tây, theo độ cao); (2) Các nhân tố hình thành sự phân hóa (vị trí kinh độ - vĩ độ, hoàn lưu khí quyển gió mùa và tác động của các hướng địa hình đón gió hay khuất gió); (3) Đánh giá tác động thực tiễn đến việc khai thác thế mạnh kinh tế vùng và đề xuất biện pháp quy hoạch nông - lâm nghiệp, bảo vệ môi trường sinh thái thích ứng.
Những biểu hiện nào cho thấy cảnh quan thiên nhiên đai ôn đới gió mùa Hoàng Liên Sơn mang sắc thái ôn đới?
Biểu hiện rõ nét qua khí hậu và sinh vật: khí hậu quanh năm lạnh giá với nhiệt độ trung bình các tháng đều dưới 15°C, mùa đông nhiệt độ xuống dưới 5°C, thường xuyên xuất hiện sương muối, băng giá và mưa tuyết; gió thổi mạnh quanh năm; về sinh vật, hoàn toàn vắng bóng các loài cây nhiệt đới, thay vào đó là thực vật ôn đới rụng lá mùa đông, cây họ Đỗ quyên cổ thụ rêu phong phủ kín thân cây, trúc lùn mọc dày đặc trên sườn dốc và các loài chim thú chịu rét.