Địa lý lớp 12 · KNTT · Chương 5

Lý thuyết Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương

Chương 5: Địa lí địa phương · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, bản đồ và biểu đồ SGK sắc nét, bảng biểu so sánh trực quan và bộ câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.

Lớp

10 11 12

Môn

Toán học Vật lý Hóa học Ngữ văn Tiếng Anh Sinh học Lịch sử Địa lý Giáo dục kinh tế & pháp luật Tin học Công nghệ

I. Nội dung

- Tìm hiểu Địa lí địa phương (đơn vị hành chính cấp tỉnh) theo các chủ đề.

- Viết báo cáo giới thiệu Địa lí địa phương theo một số chủ đề.

II. Nguồn tư liệu

- Sách giáo khoa Địa lí 12

- Tài liệu Giáo dục địa phương.

- Báo cáo kinh tế - xã hội hàng năm của địa phương.

- Cổng thông tin điện tử của địa phương và của cơ quan liên quan.

- Hệ thống bản đồ hành chính, tự nhiên, dân cư và kinh tế của địa phương.

III. Gợi ý cấu trúc báo cáo

Học sinh lựa chọn viết báo cáo một trong các chủ đề sau:

Chủ đề 1: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ

- Vị trí địa lí: Thuộc vùng nào? Tiếp giáp với những địa phương nào?

- Phạm vi lãnh thổ: Diện tích là bao nhiêu? Bao gồm những bộ phận nào?

- Ý nghĩa của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Chủ đề 2: Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên

- Đặc điểm chung về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của tỉnh, thành phố

- Đặc điểm các thành phần tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên: địa hình, đất đai, khí hậu, sông ngòi, sinh vật và khoáng sản.

- Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố

- Vấn đề bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai hoặc biến đổi khí hậu tại địa phương

Chủ đề 3: Dân cư và xã hội

- Đặc điểm chính về dân cư của địa phương: quy mô và gia tăng dân số, cơ cấu dân số, phân bố dân cư, đô thị hóa

- Đặc điểm về lao động, việc làm của địa phương: số lượng, chất lượng, phân bố, sử dụng lao động; tình hình việc làm và hướng giải quyết việc làm

- Các vấn đề xã hội nổi bật của địa phương: giáo dục, y tế, văn hóa, chất lượng cuộc sống,…

- Đánh giá ảnh hưởng của đặc điểm dân cư và xã hội đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố

Chủ đề 4: Kinh tế

- Đặc điểm chung về kinh tế của địa phương

+ Quy mô nền kinh tế

+ Tốc độ tăng trưởng

+ Cơ cấu kinh tế

+ Vị thế nền kinh tế so với cả nước

- Các ngành kinh tế: điều kiện phát triển, tình hình phát triển, phân bố, vấn đề đặt ra, hướng phát triển

+ Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản

+ Công nghiệp

+ Dịch vụ

- Vấn đề phát triển bền vững ở địa phương

Trả lời:

Lựa chọn chủ đề 1: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ của thành phố Hà Nội

BÀI BÁO CÁO: VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI

IV. Vị trí địa lí

Hà Nội là Thủ đô của Việt Nam, nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời có vị trí quan trọng trong Vùng Thủ đô và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Vị trí này tạo điều kiện thuận lợi để Hà Nội liên kết với các địa phương trong vùng và cả nước.

Theo địa giới hiện nay, Hà Nội phía Bắc giáp tỉnh Thái Nguyên và Phú Thọ; phía Nam giáp tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ; phía Đông giáp tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên; phía Tây giáp tỉnh Phú Thọ.

V. Phạm vi lãnh thổ

Hà Nội có diện tích khoảng 3.359,84 km², tương đương khoảng 335.984 ha. Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, thành phố có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã.

Phạm vi lãnh thổ Hà Nội bao gồm khu vực đô thị, các vùng ngoại thành và khu vực nông thôn, tạo nên một không gian lãnh thổ đa dạng từ khu vực đô thị trung tâm đến vùng nông nghiệp, đồi núi và các khu vực ven sông.

3. Ý nghĩa của vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố:

+ Vị trí địa lý của Thủ đô Hà Nội có sự thuận lợi cả về mặt tự nhiên và xã hội, điều này góp phần giúp Thủ đô trở thành đầu tàu kinh tế với tốc độ phát triển nhanh, trở thành vùng kinh tế trọng điểm của khu vực Bắc Bộ và đóng góp phần lớn ngân sách cho đất nước.

+ Vị trí địa lý của Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông vận tải của Việt Nam. Nằm ở trung tâm miền Bắc, Hà Nội là điểm giao thoa, đầu mối giao thông của các tuyến đường và phương tiện vận chuyển từ các tỉnh thành. Vị trí địa lý Hà Nội khá thuận lợi và đã tạo điều kiện để phát triển và liên kết hệ thống giao thông vận tải đa dạng. Từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch của thành phố.

+ Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và "tam giác phát triển" gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh giúp Hà Nội có nhiều điều kiện thu hút đầu tư công nghệ cao, chế biến chế tạo, điện tử, dịch vụ, tài chính ngân hàng, logistics, nông nghiệp công nghệ cao; có thế mạnh về nguồn nhân lực, hình thành các trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao.

VI. Kết luận

Có thể thấy, vị trí địa lí thuận lợi và phạm vi lãnh thổ rộng lớn là những điều kiện quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm liên kết và động lực phát triển của miền Bắc và cả nước. Trong thời gian tới, Hà Nội cần tiếp tục khai thác hiệu quả lợi thế vị trí, tăng cường liên kết vùng, phát triển hạ tầng đồng bộ và xây dựng đô thị xanh, hiện đại, bền vững.

Các bài học để học tốt Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương:

Giải SBT Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương

Xem lời giải

Giáo án Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương

Xem chi tiết

Giáo án điện tử Địa lí 12 Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương

Xem chi tiết

Bài giảng: Bài 35: Thực hành: Tìm hiểu địa lí địa phương - Cô Vũ Hiên (Giáo viên VietJack)

Địa Lí 12 Bài 29: Thực hành: Phân tích ý nghĩa của phát triển kinh tế - xã hội đối với quốc phòng, an ninh ở Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ)

Địa Lí 12 Bài 30: Phát triển kinh tế - xã hội ở Đông Nam Bộ

Địa Lí 12 Bài 31: Sử dụng hợp lí tự nhiên để phát triển kinh tế ở Đồng bằng sông Cửu Long

Địa Lí 12 Bài 32: Thực hành: Viết báo cáo về biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long

Địa Lí 12 Bài 33: Phát triển kinh tế và đảm bảo quốc phòng an ninh ở Biển Đông và các đảo, quần đảo

Địa Lí 12 Bài 34: Thực hành: Viết báo cáo tuyên truyền về bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam

Các sản phẩm khác của Vietjack:

TÀI LIỆU CLC DÀNH CHO GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH LỚP 12

Hỗ trợ zalo: VietJack Official

Công cụ giáo viên (2048.VN)

Tạo- trộn đề thi miễn phí từ file PDF, Word, Giao bài nhanh chóng, Hoàn toàn Free

VII. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức địa lí

Nội dung tìm hiểu địa lí địa phương	Các chỉ tiêu & Nguồn dữ liệu	Phương pháp học tập & Nghiên cứu
Vị trí & Điều kiện tự nhiên	Vị trí tiếp giáp, địa hình, khí hậu, sông ngòi, tài nguyên khoáng sản tỉnh/TP	Quan sát bản đồ hành chính và bản đồ tự nhiên tỉnh, khảo sát thực địa
Đặc điểm dân cư & Xã hội	Số dân, mật độ, tỉ lệ gia tăng tự nhiên, cơ cấu dân tộc, tỉ lệ đô thị hóa	Khai thác Niên giám thống kê tỉnh, vẽ biểu đồ dân số qua các năm
Tình hình phát triển kinh tế	Tốc độ tăng GRDP, cơ cấu kinh tế 3 khu vực, các ngành công nghiệp mũi nhọn	Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội của UBND tỉnh, phân tích bảng số liệu
Vấn đề môi trường & Phát triển bền vững	Tình trạng ô nhiễm nguồn nước, rác thải đô thị, biến đổi khí hậu tại địa phương	Khảo sát thực tế, chụp ảnh tư liệu, phỏng vấn người dân và chuyên gia
Đề xuất giải pháp	Sáng kiến phát triển du lịch, bảo tồn di sản, xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu	Viết báo cáo chuyên đề, thiết kế infographic, thuyết trình trước tập thể lớp

VIII. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

Luận điểm 1: Thực hành tìm hiểu địa lí địa phương giúp học sinh vận dụng toàn bộ hệ thống tri thức địa lí tự nhiên, dân cư và kinh tế xã hội vào chính tỉnh/thành phố nơi mình đang sinh sống.
Luận điểm 2: Thu thập, xử lí và đánh giá nguồn số liệu thống kê của Cục Thống kê địa phương về quy mô dân số, cơ cấu kinh tế GRDP, các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ thế mạnh.
Luận điểm 3: Khảo sát thực địa, phát hiện các tiềm năng tài nguyên thiên nhiên, giá trị di sản văn hóa và các vấn đề môi trường nảy sinh tại địa phương.
Luận điểm 4: Đề xuất các ý tưởng, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm nghèo và bảo vệ môi trường sinh thái.
Luận điểm 5: Rèn luyện phẩm chất yêu quê hương đất nước, trách nhiệm công dân và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học địa lí ứng dụng thực tiễn.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

Thực hành tìm hiểu địa lí địa phương giúp học sinh vận dụng toàn bộ hệ thống tri thức địa lí tự nhiên, dân cư và kinh tế xã hội vào chính tỉnh/thành phố nơi mình đang sinh sống.
Thu thập, xử lí và đánh giá nguồn số liệu thống kê của Cục Thống kê địa phương về quy mô dân số, cơ cấu kinh tế GRDP, các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ thế mạnh.
Khảo sát thực địa, phát hiện các tiềm năng tài nguyên thiên nhiên, giá trị di sản văn hóa và các vấn đề môi trường nảy sinh tại địa phương.
Đề xuất các ý tưởng, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm nghèo và bảo vệ môi trường sinh thái.
Rèn luyện phẩm chất yêu quê hương đất nước, trách nhiệm công dân và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học địa lí ứng dụng thực tiễn.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Mục đích và ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu địa lí địa phương trong chương trình Địa lí 12?

Mục đích và ý nghĩa: (1) Giúp học sinh khắc sâu và kiểm chứng các quy luật địa lí chung đã học thông qua việc soi chiếu vào thực tế sinh động tại chính quê hương mình; (2) Nắm vững tiềm năng tài nguyên, thế mạnh kinh tế, các thành tựu và hạn chế của tỉnh/thành phố nơi mình sinh sống; (3) Bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm công dân và tinh thần xung kích đóng góp xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Để thu thập số liệu phục vụ báo cáo địa lí địa phương, học sinh có thể tiếp cận những nguồn tài liệu chính thống nào?

Học sinh có thể tiếp cận: (1) Niên giám Thống kê hàng năm của Cục Thống kê tỉnh/thành phố; (2) Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội định kì của Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố; (3) Cổng thông tin điện tử chính thức của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các Sở (Sở NN&PTNT, Sở Công Thương, Sở Du lịch...); (4) Các công trình nghiên cứu lịch sử địa phương, Địa chí của tỉnh và bản đồ hành chính quy hoạch tỉnh.

Khi đánh giá thế mạnh phát triển kinh tế của một tỉnh, cần xem xét những nhân tố chủ yếu nào?

Cần xem xét toàn diện 4 nhóm nhân tố: (1) Vị trí địa lí và mối quan hệ kết nối giao thông với các trung tâm kinh tế lân cận; (2) Tài nguyên thiên nhiên đặc thù (khoáng sản, đất đai, nguồn nước, biển đảo, cảnh quan du lịch); (3) Điều kiện dân cư và nguồn nhân lực (quy mô dân số, cơ cấu lao động, truyền thống làng nghề, trình độ văn hóa); (4) Cơ sở hạ tầng kĩ thuật (khu công nghiệp, mạng lưới điện, cảng bến) và các cơ chế chính sách thu hút đầu tư của tỉnh.

Học sinh có thể đề xuất những ý tưởng sáng tạo nào để giải quyết các vấn đề môi trường hoặc phát triển du lịch tại địa phương?

Các ý tưởng thiết thực: (1) Về môi trường: Đề xuất các mô hình phân loại rác thải tại nguồn ở trường học và khu dân cư, phong trào trồng cây xanh “Chung tay vì màu xanh quê hương”, thu gom rác thải nhựa ở bãi biển/dòng sông địa phương; (2) Về du lịch: Xây dựng video clip ngắn, fanpage quảng bá các danh lam thắng cảnh, ẩm thực đặc sắc và di tích lịch sử địa phương bằng tiếng Việt và tiếng Anh; thiết kế tour trải nghiệm du lịch cộng đồng, làng nghề truyền thống cho giới trẻ.