Lịch sử lớp 12 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết Lịch sử 12 Bài 12: Hoạt động đối ngoại của Việt Nam trong đấu tranh giành độc lập dân tộc (từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945)
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử 12 Bài 12: Hoạt động đối ngoại của Việt Nam trong đấu tranh giành độc lập dân tộc (từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945) theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu SGK sắc nét, bảng biểu so sánh trực quan và bộ câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh
♦ Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu
- Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu diễn ra chủ yếu ở Nhật Bản, Trung Quốc với mục đích tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài để chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc.
+ Đầu năm 1905, Phan Bội Châu sang Nhật Bản nhờ giúp đỡ về khí giới, đào tạo nhân lực cho công cuộc cứu nước...
+ Năm 1908, Phan Bội Châu tham gia thành lập các tổ chức có mục tiêu đoàn kết quốc tế như: Điền-Quế Việt liên minh (liên minh giữa Vân Nam, Quảng Tây với Việt Nam) và Đông Á đồng minh (gồm một số người Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ,...) để hợp sức chống đế quốc.
+ Năm 1911, Phan Bội Châu quyết định về hoạt động ở Trung Quốc.
+ Đầu năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội và tham gia thành lập Chấn Hoa Hưng Á, nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập. Tại đây, Phan Bội Châu cử người liên lạc với một số tổ chức, đại diện nước ngoài như Công sứ Đức, Đại sứ quán Nga,... để tìm kiếm sự giúp đỡ cho phong trào đấu tranh chống Pháp ở Việt Nam.
♦ Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh
- Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh diễn ra chủ yếu ở Pháp với mục đích vận động cải cách cho Việt Nam.
+ Năm 1911, Phan Châu Trinh sang Pháp tiếp xúc với một số nhóm Việt kiểu, tổ chức, đảng phải tiến bộ, nhiều lần gửi kiến nghị đến các thành viên của Chính phủ Pháp... phê phán chính quyền thực dân, thức tỉnh di luận Pháp về tình hình Việt Nam.
+ Phan Châu Trinh đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập và hoạt động của một số tổ chức yêu nước Việt Nam tại Pháp.
II. Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Đông Dương
a) Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc (1911-1930)
- Trong những năm 1911-1922, Nguyễn Ái Quốc đã đi qua nhiều quốc gia khác nhau và có những hoạt động đối ngoại nổi bật tại Pháp.
+ Nguyễn Ái Quốc gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều nhà hoạt động chính trị, văn hoá của Pháp và nhiều nước châu Âu.
+ Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.
+ Năm 1921, Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa-một hình thức liên mình của các dân tộc bị áp bức.
+ Trên cương vị Trưởng ban Nghiên cứu về Đông Dương thuộc Đảng Cộng sản Pháp, Nguyễn Ái Quốc tích cực xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa những người cộng sản với nhân dân lao động Pháp và nhân dân các nước thuộc địa
- Trong những năm 1923-1930, hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc diễn ra chủ yếu ở Liên Xô và Trung Quốc.
+ Tháng 6-1923, Nguyễn Ái Quốc từ Pháp đến Liên Xô, tích cực tham gia các hội nghị, đại hội của Quốc tế Cộng sản. Tại những diễn đàn này, Nguyễn Ái Quốc trình bày quan điểm về vai trò của cách mạng thuộc địa, về lực lượng cách mạng ở thuộc địa, về quan hệ giữa cách mạng ở chính quốc với thuộc địa,… Bằng những hoạt động này, Nguyễn Ái Quốc chính thức xác lập mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với Quốc tế Cộng sản và cách mạng thế giới.
+ Từ cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc), liên lạc với lực lượng cách mạng ở Đông Nam Á và Trung Quốc, mở các lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên yêu nước Việt Nam. Trong các bài giảng, Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh sự cần thiết phải đoàn kết và tập hợp lực lượng quốc tế.
b) Hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương (1930-1945)
- Trong những năm 1930-1945, hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương chủ yếu phục vụ cho cuộc đấu tranh chống thực dân, phát xít, tiến tới giành độc lập, tự do, góp phần bảo vệ hoà bình.
- Là một phân bộ của Quốc tế Cộng sản, Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, tổ chức nhiều hoạt động ủng hộ Liên Xô; phối hợp với các tổ chức của người Pháp, người Hoa ở Đông Dương tiến hành quyên góp giúp đỡ các nạn nhân chiến tranh ở Trung Quốc.
- Đảng Cộng sản Đông Dương cũng tích cực củng cố quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc, thành lập Tiểu ban vận động Hoa Kiều, giúp đỡ người Hoa tổ chức hội cứu quốc.
- Nhằm mở rộng quan hệ với lực lượng chống quân phiệt Nhật Bản ở Đông Nam Á, Đảng Cộng sản Đông Dương liên lạc với phong trào dân tộc chống quân phiệt Nhật Bản ở một số nước như: Miến Điện, Mã Lai, Phi-líp-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a,...
- Thông qua Mặt trận Việt Minh, hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương thể hiện rõ chủ trương đứng về phía lực lượng Đồng minh trong cuộc chiến chống quân phiệt Nhật Bản, đồng thời, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế cho cách mạng Việt Nam.
+ Đại diện của Mặt trận Việt Minh tiếp xúc với đại diện của Trung Hoa Dân quốc, bàn về kế hoạch phối hợp chống quân phiệt Nhật Bản, cử đại biểu tham gia Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội-một tổ chức của người Việt Nam hoạt động ở phía nam Trung Quốc.
+ Đối với phái bộ Mỹ ở phía nam Trung Quốc, đại diện của Mặt trận Việt Minh chủ động bắt liên lạc để thiết lập quan hệ và hợp tác chống quân phiệt Nhật Bản. Cuối tháng 4-1945, sự hợp tác giữa Việt Minh và Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ (OSS) tại châu Á được xác lập.
III. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức lịch sử
Hệ thống hoá toàn bộ các nội dung so sánh, mốc thời gian và luận điểm cốt lõi của bài học bằng bảng tổng hợp trực quan:
| Nhà hoạt động yêu nước | Khuynh hướng & Mục tiêu | Hoạt động đối ngoại chủ yếu |
|---|---|---|
| Phan Bội Châu | Bạo động vũ trang đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lập dân tộc. | Khởi xướng phong trào Đông du (1905 - 1908) sang Nhật Bản; liên kết với các lực lượng cách mạng Trung Quốc thành lập Việt Nam Quang phục hội (1912). |
| Phan Châu Trinh | Cải cách ôn hòa, 'khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh', phản đối bạo động. | Hoạt động tại Pháp suốt 14 năm (1911 - 1925), tiếp xúc với các chính khách, trí thức tiến bộ Pháp để vận động ủng hộ dân tộc Việt Nam. |
| Nguyễn Ái Quốc | Cách mạng vô sản, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. | Bôn ba qua Pháp, Anh, Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc; gửi Yêu sách đến Hội nghị Véc-xai (1919); gia nhập Quốc tế Cộng sản (1920); thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925). |
IV. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Luận điểm 1: Đầu thế kỉ XX: Phan Bội Châu khởi xướng phong trào Đông du (1905 - 1908), sang Nhật Bản và Trung Quốc tìm kiếm viện trợ quân sự và đào tạo thanh niên yêu nước theo khuynh hướng bạo động cách mạng.
- Luận điểm 2: Chí sĩ Phan Châu Trinh: Chủ trương dựa vào Pháp để cải cách, du học phương Tây, nâng cao dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh theo khuynh hướng cải cách ôn hòa (phong trào Duy Tân).
- Luận điểm 3: Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc (1911 - 1930): Bôn ba qua nhiều nước, gửi Bản Yêu sách 8 điểm đến Hội nghị Véc-xai (1919), bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản tại Đại hội Tua (1920); sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa, thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (1925), triệu tập Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930).
- Luận điểm 4: Giai đoạn 1930 - 1945: Đảng Cộng sản Đông Dương đẩy mạnh liên kết với Quốc tế Cộng sản, phong trào phản đế Á - Phi và phe Đồng minh chống phát xít trong Chiến tranh thế giới thứ hai (hợp tác với Biệt đội Con Nai của Mỹ).
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Đầu thế kỉ XX: Phan Bội Châu khởi xướng phong trào Đông du (1905 - 1908), sang Nhật Bản và Trung Quốc tìm kiếm viện trợ quân sự và đào tạo thanh niên yêu nước theo khuynh hướng bạo động cách mạng.
- Chí sĩ Phan Châu Trinh: Chủ trương dựa vào Pháp để cải cách, du học phương Tây, nâng cao dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh theo khuynh hướng cải cách ôn hòa (phong trào Duy Tân).
- Hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc (1911 - 1930): Bôn ba qua nhiều nước, gửi Bản Yêu sách 8 điểm đến Hội nghị Véc-xai (1919), bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản tại Đại hội Tua (1920); sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa, thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (1925), triệu tập Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930).
- Giai đoạn 1930 - 1945: Đảng Cộng sản Đông Dương đẩy mạnh liên kết với Quốc tế Cộng sản, phong trào phản đế Á - Phi và phe Đồng minh chống phát xít trong Chiến tranh thế giới thứ hai (hợp tác với Biệt đội Con Nai của Mỹ).