Lý thuyết Hóa học 10 Bài 16: Ôn tập chương 4

- Chất khử là chất nhường electron, chất oxi hóa là chất nhận electron.

- Quá trình oxi hóa là quá trình chất khử nhường electron, quá trình khử là quá trình chất oxi hóa nhận electron.

- Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học xảy ra đồng thời quá trình nhường và quá trình nhận electron.

- Dấu hiệu nhận ra phản ứng oxi hóa – khử là có sự thay đổi số oxi hóa của nguyên tử.

- Các bước lập phương trình hóa học của phản ứng oxi hóa – khử theo phương pháp thăng bằng electron:

+ Bước 1: Xác định các nguyên tử có sự thay đổi số oxi hóa, từ đó xác định chất oxi hóa, chất khử.

+ Bước 2: Biểu diễn các quá trình oxi hóa, quá trình khử.

+ Bước 3: Tìm hệ số thích hợp cho chất khử và chất oxi hóa dựa trên nguyên tắc: Tổng số electron chất khử nhường bằng tổng số electron chất oxi hóa nhận.

+ Bước 4: Đặt hệ số của chất oxi hóa và chất khử vào sơ đồ phản ứng, từ đó tính hệ số của chất khác có mặt trong phương trình hóa học. Kiểm tra sự cân bằng số nguyên tử của các nguyên tố ở hai vế.

- Ví dụ: Lập phương trình cho phản ứng: N₂ + H₂ $\overset{t^{o} , \text{} xt}{\to}$ NH₃

Hướng dẫn:

Bước 1: $\overset{0}{N 2} \text{} + \overset{0}{H 2}\overset{t^{o} , \text{} xt}{\to}\overset{-3}{N}\overset{+ 1}{H 3}$

Chất khử là H₂, chất oxi hóa là N₂.

Bước 2: Các quá trình oxi hóa, quá trình khử

$\overset{0}{H 2} \to 2\overset{+ 1}{H} + 2e$

$\overset{0}{N 2} + 6e \to 2\overset{-3}{N}$

Bước 3: Xác định hệ số

$(\begin{cases} 3 \times \\ 1 \times \end{cases})(\begin{cases} \overset{0}{H 2} \to 2\overset{+ 1}{H} + 2e \\ \overset{0}{N 2} + 6e \to 2\overset{-3}{N} \end{cases})$

Bước 4:

N₂ + 3H_{2 $\overset{t^{o} , \text{} xt , \text{} P}{\to}$} 2NH₃

Hệ thống hoá phương pháp thăng bằng electron chuẩn 4 bước và nguyên lý bảo toàn electron:

Định luật bảo toàn electron: $\sum n_{e\text{ nhường}} = \sum n_{e\text{ nhận}}$. Công cụ giải toán nhanh cho hỗn hợp nhiều kim loại tác dụng acid oxi hóa mạnh ($HNO_3, H_2SO_4$).