Lý thuyết Sinh học 11 Bài 14: Khái quát về cảm ứng ở sinh vật

1. Khái niệm cảm ứng

- Khái niệm: Cảm ứng là sự tiếp nhận và phản ứng của sinh vật đối với những thay đổi của môi trường (trong và ngoài), đảm bảo cho sinh vật thích ứng với môi trường sống.

- Đặc điểm:

Cảm ứng ở thực vật	Cảm ứng ở động vật
- Thường diễn ra chậm, khó nhận thấy. - Biểu hiện bằng các vận động dinh dưỡng như hướng nước, hướng hoá, hướng sáng,... hoặc sinh trưởng như mọc chồi cây theo mùa,... - Ví dụ: Lá cây trinh nữ (Mimosa pudica L.) cụp lại khi bị chạm phải.	- Thường diễn ra với tốc độ nhanh, dễ nhận thấy. - Biểu hiện đa dạng. Mức độ, tính chính xác, hình thức cảm ứng ở động vật thay đổi tuỳ thuộc vào bộ phận phụ trách cảm ứng. - Ví dụ: Khi bị gai đâm vào tay, tay rụt lại.

2. Vai trò của cảm ứng đối với sinh vật

- Vai trò: Cảm ứng là đặc điểm thích nghi với những thay đổi của môi trường, đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

- Ví dụ:

+ Ngọn cây hướng về phía có ánh sáng đảm bảo cho cây nhận được nhiều ánh sáng cung cấp cho quang hợp.

+ Ở người, khi ánh sáng mạnh chiếu vào mắt thì đồng tử co lại, tránh cho mắt bị tổn thương.

- Cảm ứng ở sinh vật được thực hiện thông qua các bộ phận: tiếp nhận kích thích, dẫn truyền thông tin kích thích, xử lí thông tin và đáp ứng.

- Cơ chế cảm ứng ở thực vật: Cảm ứng ở thực vật khởi đầu bằng thụ thể trên màng tế bào tiếp nhận kích thích. Thông tin kích thích từ thụ thể được truyền qua tế bào chất dưới dạng dòng điện tử hoặc chất hoá học đến bộ phận xử lí thông tin. Bộ phận này xử lí thông tin và đưa ra đáp ứng.

- Cơ chế cảm ứng ở động vật: Ở động vật có hệ thần kinh, cảm ứng thực hiện qua cung phản xạ, trong đó, thụ thể cảm giác tiếp nhận kích thích từ môi trường và tạo ra xung thần kinh truyền về thần kinh trung ương, từ đây xung thần kinh đi đến cơ quan đáp ứng tạo ra đáp ứng phù hợp.