Lý thuyết Sinh học 11 Bài 28: Mối quan hệ giữa các quá trình sinh lí trong cơ thể sinh vật

- Trong cơ thể thực thực vật có nhiều quá trình sinh lí như trao đổi nước, dinh dưỡng khoáng, quang hợp, hô hấp,...

- Các quá trình sinh lí có mối quan hệ mật thiết với nhau đảm bảo cho sự hoạt động thống nhất của cơ thể. Bất kì quá trình sinh lí nào thay đổi đều ảnh hưởng đến quá trình sinh lí khác.

- Ví dụ:

+ Mối quan hệ giữa hấp thụ nước và chất khoáng với các quá trình sinh lí khác: Khi quá trình hấp thụ nước và chất khoáng bị cản trở sẽ dẫn đến thiếu nguyên liệu cho quang hợp, hô hấp,...

+ Mối quan hệ giữa quang hợp và hô hấp: Quang hợp tạo ra chất hữu cơ và O₂ cung cấp nguyên liệu cho quá trình hô hấp. Ngược lại, CO₂ là sản phẩm của hô hấp được sử dụng làm nguyên liệu cho quang hợp. Hô hấp còn tạo ra các sản phẩm trung gian làm tăng áp suất thẩm thấu của tế bào rễ, tạo điều kiện cho rễ hút nước, cung cấp nguyên liệu cho quang hợp.

+ Mối quan hệ giữa hấp thụ nước và thoát hơi nước: Rễ cây hấp thụ nước và chất khoáng cho các quá trình sinh lí như quang hợp, thoát hơi nước,… Ngược lại, quá trình thoát hơi nước ở lá cây tạo động lực cho sự hấp thụ nước và chất khoáng ở rễ cây.

- Trong cơ thể động vật có nhiều quá trình sinh lí như tiêu hoá, hô hấp, bài tiết, tuần hoàn,...

- Trong cơ thể động vật, các quá trình sinh lí có mối quan hệ chặt chẽ. Cơ thể chỉ tồn tại, sinh trưởng, phát triển bình thường khi các hoạt động sinh lí này diễn ra nhịp nhàng.

- Ví dụ:

+ Mối quan hệ giữa tuần hoàn và hô hấp: Khi hệ tuần hoàn hoạt động bình thường sẽ đảm bảo lưu lượng máu lên hệ hô hấp, nhờ vậy, hệ hô hấp sẽ lấy đủ O₂ cho cơ thể và thải CO₂ hiệu quả.

+ Mối quan hệ giữa tuần hoàn và bài tiết: Hệ tuần hoàn đưa máu đến hệ bài tiết. Hệ bài tiết lọc máu, loại bỏ chất thải ra môi trường, giúp duy trì cân bằng nội môi, đảm bảo cho hệ tuần hoàn và các hệ cơ quan khác trong cơ thể hoạt động bình thường.

+ Mối quan hệ giữa tiêu hóa và tuần hoàn: Hệ tuần hoàn tiếp nhận chất dinh dưỡng từ hệ tiêu hóa và vận chuyển đến tất cả các cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể. Các chất dinh dưỡng được các cơ quan, hệ cơ quan, trong đó có tim và mạch máu sử dụng cho quá trình đồng hóa và dị hóa, đảm bảo cho các hoạt động sống diễn ra bình thường.

- Cơ thể sinh vật là một hệ thống mở và có khả năng tự điều chỉnh:

+ Cơ thể thực vật và động vật là những hệ thống mở vì: Giữa cơ thể động, thực vật và môi trường sống luôn có sự trao đổi, tác động qua lại thông qua quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. Thực vật thu nhận nước, chất khoáng, CO₂ và năng lượng ánh sáng từ môi trường, tạo chất hữu cơ của cơ thể, đồng thời thải O₂ và các chất thải ra môi trường. Động vật lấy O₂ qua hệ hô hấp, chất dinh dưỡng qua hệ tiêu hóa và thải ra ngoài môi trường CO₂, chất thải, chất thừa, chất không cần thiết qua hệ hô hấp, hệ tiêu hóa và hệ bài tiết.

+ Cơ thể thực vật và động vật là những hệ thống tự điều chỉnh vì: Cơ thể động, thực vật có khả năng duy trì sự cân bằng động các chỉ số của hệ thống. Ở thực vật, sự tự điều chỉnh được thực hiện thông qua điều hòa tương quan hormone thực vật. Ở động vật, sự tự điều chỉnh được thực hiện thông qua quá trình điều hòa của hệ thần kinh và hệ nội tiết theo cơ chế liên hệ ngược.Chính nhờ khả năng tự điều chỉnh mà cơ thể sinh vật mới có thể tồn tạo thích nghi với môi trường sống.