MasterSchool

Sinh học lớp 11 · KNTT · Chương 5

Lý thuyết Sinh học 11 Bài 29: Một số ngành nghề liên quan đến sinh học cơ thể

Chương 5: Mối quan hệ giữa các quá trình sinh lí trong cơ thể sinh vật và một số ngành nghề liên quan đến sinh học cơ thể · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Sinh học 11 Bài 29: Một số ngành nghề liên quan đến sinh học cơ thể theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, sơ đồ cơ chế sinh lí sinh học chuẩn xác, bảng biểu so sánh trực quan và câu hỏi củng cố có lời giải chi tiết.

Lớp

I. SINH HỌC CƠ THỂ VÀ CÁC NGÀNH Y HỌC – DƯỢC HỌC

- Hiểu biết về giải phẫu cơ thể, sinh lí học, sinh lí bệnh, lâm sàng ở người là cơ sở cho chẩn đoán, điều trị bệnh, điều chế thuốc chữa bệnh và nâng cao sức khoẻ.

- Sinh học cơ thể được nghiên cứu và ứng dụng trong y học ở nhiều cấp độ khác nhau, từ cấp độ cơ thể, cơ quan đến cấp độ tế bào, phân tử, thậm chí dưới phân tử như: sử dụng tế bào gốc tạo ra các mô, cơ quan thay thế các mô, cơ quan hư hỏng; điều chế thuốc hướng đích ở cấp độ nano tự tìm đến tế bào bị bệnh; chế tạo cơ quan nhân tạo như tim, phổi, thận, da, xương,…

Ứng dụng tế bào gốc
Ứng dụng tế bào gốc

- Trong Y học thể dục, thể thao, các nghiên cứu về những biến đổi cấu tạo, hoạt động của các cơ quan khi luyện tập, thi đấu giúp vận động viên nâng cao thành tích thi đấu, điều trị chấn thương hiệu quả hoặc ngăn ngừa bệnh phát sinh khi tập luyện.

Ứng dụng trong nâng cao thành tích thi đấu
Ứng dụng trong nâng cao thành tích thi đấu

- Đối với ngành Pháp y: Các dấu hiệu tổn thương, nhiễm độc do độc tố,... trên cơ thể là cơ sở để tìm ra nguyên nhân gây bệnh hoặc tử vong.

Ứng dụng trong pháp y
Ứng dụng trong pháp y

- Một số nghề nghiệp có thể như bác sĩ, bác sĩ thú y, bác sĩ pháp y, dược sĩ, kĩ thuật viên y học,...

Một số ngành nghề trong y – dược học
Một số ngành nghề trong y – dược học

II. SINH HỌC CƠ THỂ VÀ NGÀNH NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN

- Sinh học cơ thể được áp dụng và phát triển trong nuôi trồng thủy sản nhằm cải tạo giống, cải thiện điều kiện nuôi dưỡng (thức ăn, nước nuôi,…), kiểm soát dịch bệnh nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Ngành nuôi trồng thủy sản
Ngành nuôi trồng thủy sản

- Một số nghề nghiệp có thể như kĩ sư thuỷ sản, nghiên cứu viên và kĩ thuật viên về thuỷ sản,...

Một số ngành nghề trong nuôi trồng thủy sản
Một số ngành nghề trong nuôi trồng thủy sản

III. SINH HỌC CƠ THỂ VÀ CÁC NGÀNH TRỒNG TRỌT, CHĂN NUÔI, THÚ Y

- Hiểu biết các đặc điểm sinh học cơ thể của cây trồng, vật nuôi giúp con người lựa chọn được giống cây trồng, vật nuôi phù hợp, năng suất cao, đồng thờiáp dụng các biện pháp kĩ thuật làm tăng năng suất cây trồng (bón phân, tưới nước, điều chỉnh nhiệt độ thích hợp,..) hoặc các biện pháp làm tăng năng suất vật nuôi (thức ăn, sản xuất tinh, thụ tinh nhân tạo, phôi đông lạnh, cấy truyền phôi, cắt phôi,...).

Trồng trọt và chăn nuôi
Trồng trọt và chăn nuôi

- Trong tương lai, con người tiếp tục áp dụng các công nghệ sinh học tiên tiến cũng như thành tựu của các khoa học khác trong các ngành trồng trọt, chăn nuôi, thú y như nuôi cấy mô, tế bào thực vật trong sản xuất cây trồng chất lượng cao, quý hiếm; sản xuất thuốc bảo vệ thực vật sinh học diệt trừ sâu bọ phá hoại; sản xuất thuốc chữa bệnh, vaccine phòng bệnh cho các loài động vật khác nhau, nhân bản vô tính, thụ tinh trong ống nghiệm tạo ra động vật mong muốn,...

Nuôi cấy mô tế bào thực vật
Nuôi cấy mô tế bào thực vật

- Các hệ thống nhà kính, nhà lưới, hệ thống trang trại chăn nuôi giúp con người chủ động sản xuất trong mọi điều kiện môi trường: Các hệ thống này trang bị hệ thống điều khiển tự động tưới tiêu, bón phân, điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng,... phù hợp cho cây trồng; tự động điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, chế độ chiếu sáng, thức ăn, nước uống, thuốc phòng bệnh,... cho vật nuôi. Các hệ thống này còn có chức năng phân tích, đánh giá chất lượng, năng suất sản phẩm, đề xuất các giải pháp tối ưu cho sản xuất.

Hệ thống nhà kính và trang trại chăn nuôi
Hệ thống nhà kính và trang trại chăn nuôi

- Một số nghề nghiệp có thể như kĩ sư chăn nuôi, khoa học cây trồng, công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm,...

Một số ngành nghề trong trồng trọt, chăn nuôi, thú y
Một số ngành nghề trong trồng trọt, chăn nuôi, thú y

IV. SINH HỌC CƠ THỂ VÀ NGÀNH LÂM NGHIỆP

- Trên cơ sở hiểu được đặc điểm sinh học của cây rừng, con người đã lựa chọn các loài cây phù hợp để trồng rừng, trồng trong đô thị, đồng thời, đề ra các biện pháp sinh học bảo vệ rừng và các động vật quý hiếm,...

Ngành lâm nghiệp
Ngành lâm nghiệp

- Trong tương lai, các công nghệ tiên tiến tiếp tục được sử dụng và phát triển như công nghệ nuôi cấy mô tế bào, giúp nhân nhanh các giống cây lâm nghiệp mũi nhọn, các giống cây dược liệu quý hiếm, chế tạo các chế phẩm sinh học phòng trừ côn trùng phá hoại cây rừng,....

Ứng dụng nuôi cấy mô để nhân nhanh giống sâm Ngọc Linh
Ứng dụng nuôi cấy mô để nhân nhanh giống sâm Ngọc Linh

- Một số nghề nghiệp có thể như kĩ sư lâm nghiệp, nghiên cứu viên và kĩ thuật viên lâm nghiệp,..

Một số ngành nghề trong lâm nghiệp
Một số ngành nghề trong lâm nghiệp

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Các nhóm ngành nghề then chốt liên quan đến sinh học cơ thể: Y học lâm sàng và dự phòng, Dược học và sản xuất thuốc sinh học, Nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ thực vật, Thú y và chăn nuôi hiện đại, Công nghệ sinh học và di truyền tế bào.
  • Ứng dụng sinh học cơ thể trong cách mạng công nghệ sinh học: giải mã hệ gen, nuôi cấy mô tế bào, nhân bản vô tính, tạo giống cây trồng chuyển gen kháng sâu bệnh, liệu pháp kháng thể đơn dòng và thụ tinh trong ống nghiệm.
  • Yêu cầu về năng lực, phẩm chất của nguồn nhân lực ngành sinh học: tư duy logic khoa học thực nghiệm, đạo đức sinh học (bioethics), sự kiên trì, tỉ mỉ và trách nhiệm bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học.
  • Định hướng nghề nghiệp và cơ hội việc làm rộng mở trong các viện nghiên cứu, bệnh viện, tập đoàn nông nghiệp đa quốc gia và các doanh nghiệp khởi nghiệp dược - công nghệ sinh học.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Nêu các lĩnh vực then chốt của công nghệ sinh học hiện đại dựa trên nền tảng sinh học cơ thể?
(1) Công nghệ tế bào và mô: nuôi cấy mô nhân giống cây trồng sạch bệnh, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), công nghệ tế bào gốc chữa bệnh hiểm nghèo; (2) Công nghệ gen và chuyển gen: tạo động - thực vật biến đổi gen cho năng suất và hàm lượng dinh dưỡng cao; (3) Công nghệ sản xuất dược phẩm sinh học: sản xuất insulin, hormone tăng trưởng GH, vắc-xin tái tổ hợp và kháng thể đơn dòng điều trị ung thư; (4) Công nghệ vi sinh và enzyme sinh học.
Đạo đức sinh học (Bioethics) là gì và tại sao đây là nguyên tắc bắt buộc trong nghiên cứu và ứng dụng sinh học hiện đại?
Đạo đức sinh học là hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức nhằm định hướng các nghiên cứu và ứng dụng sinh học không xâm phạm phẩm giá con người, không gây tổn hại đến sự sống và bảo vệ môi trường tự nhiên. Đạo đức sinh học đặc biệt khắt khe trong các lĩnh vực: nghiên cứu trên cơ thể người, chỉnh sửa gen phôi người, nhân bản vô tính người, bảo vệ quyền động vật thí nghiệm và ngăn ngừa phát tán các sinh vật biến đổi gen gây hủy hoại hệ sinh thái.
Sinh học cơ thể đóng vai trò nền tảng như thế nào trong sự phát triển của nền nông nghiệp công nghệ cao 4.0?
Nắm vững sinh học cơ thể giúp người sản xuất: (1) Thiết kế hệ thống nhà màng, nhà kính tự động điều khiển tối ưu các yếu tố ánh sáng, nhiệt độ, CO2CO_2 và độ ẩm cho quang hợp; (2) Áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt dinh dưỡng (fertigation) và thủy canh chuẩn xác theo nhu cầu khoáng của từng giai đoạn sinh trưởng; (3) Điều khiển ra hoa, tạo quả trái vụ bằng hormone và quang chu kì, mang lại năng suất và giá trị kinh tế vượt bậc.
Một học sinh yêu thích môn Sinh học 11 có thể định hướng theo đuổi những nhóm ngành nghề triển vọng nào trong tương lai?
(1) Khối ngành Y - Dược: Bác sĩ đa khoa, Dược sĩ, Bác sĩ phục hồi chức năng, Kĩ thuật viên xét nghiệm y sinh; (2) Khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản: Kĩ sư nông nghiệp công nghệ cao, Bác sĩ thú y, Kĩ sư nuôi trồng thủy sản; (3) Khối ngành Khoa học và Công nghệ: Kĩ sư Công nghệ sinh học, Nhà nghiên cứu di truyền, Chuyên gia kiểm nghiệm an toàn thực phẩm; (4) Khối ngành Môi trường: Chuyên gia bảo tồn đa dạng sinh học và quản lí tài nguyên thiên nhiên.

Đề luyện tập theo bài