Lý thuyết Vật lí 11 Bài 13: Sóng dừng

Khi bộ rung P hoạt động, điều chỉnh tần số để trên dây xuất hiện những điểm dao động với biên độ cực đại và những điểm đứng yên. Hiện tượng như vậy gọi là hiện tượng sóng dừng. Thay đổi tần số tiếp để đến khi quan sát được những điểm dao động với biên độ cực đại, những điểm đứng yên.

1. Sóng dừng đối với nhạc cụ dây

Các loại nhạc cụ dây thì hai đầu dây đàn được giữ cố định. Khi gảy đàn, trên dây xuất hiện sóng dừng, nó phát ra âm có bước sóng $\lambda=2L$ hay có tần số $f=\frac{v}{2L}$ .

Khi ấn ngón tay vào các phím, gián tiếp làm thay đổi chiều dài của dây đà, do đó âm phát ra khi gảy sẽ có độ cao, thấp khác nhau. Để khuếch đại âm thì đàn có thùng đàn đóng vai trò hộp cộng hưởng.

2. Sóng dừng đối với nhạc cụ khí

Đối với các nhạc cụ khí, khi ta thổi, cột không khí dao động tạo ra sóng dừng. Khi bịt các lỗ trên nhạc cụ khí thì gián tiếp thay đổi chiều dài cột không khí bên trong ống của nhạc cụ. Do đó các nốt phát ra cũng thay đổi.

Sáo trúc

Có hai kiểu tạo thành sóng dừng trong nhạc cụ khí:

· Điều kiện để có sóng dừng trên dây có hai đầu cố định:

$L=n\frac{\lambda}{2}$ với n = 1, 2, 3,…

· Điều kiện để có sóng dừng trên dây có một đầu cố định, một đầu tự do hoặc trong ống khí có một đầu kín, một đầu hở:

$L=(2n+1)\frac{\lambda}{4}$ với n = 0, 1, 2, 3,…