Địa lý lớp 10 · KNTT · Chương 11
Lý thuyết Địa lí 10 Bài 31: Tác động của công nghiệp đối với môi trường, phát triển năng lượng tái tạo, định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai
Tóm tắt lý thuyết Địa lí 10 Bài 31: Tác động của công nghiệp đối với môi trường, phát triển năng lượng tái tạo, định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, bản đồ và sơ đồ SGK sắc nét, bảng biểu so sánh trực quan và bộ câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Tác động của công nghiệp tới môi trường
- Trong quá trình sản xuất: Hoạt động công nghiệp sẽ đưa vào môi trường các chất thải, làm phá vỡ chu trình cân bằng vật chất của môi trường, gây ô nhiễm môi trường.
+ Khí thải từ các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm môi trường không khí, gây hiệu ứng nhà kính, làm biến đổi khí hậu.
+ Nước thải công nghiệp, nhất là nước thải chưa được xử lí chứa nhiều hoá chất độc hại gây ô nhiễm môi trường nước, đất,...
- Sản phẩm và chất thải công nghiệp
+ Là những vật liệu khó phân hủy; sau khi sử dụng, những vật liệu này sẽ tồn tại trong môi trường thời gian dài, ảnh hưởng xấu, lâu dài đến môi trường
-> Việc phân loại và tái chế rác thải công nghiệp đang được các quốc gia quan tâm.
II. Phát triển năng lượng tái tạo
- Việc sử dụng năng lượng hoá thạch làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu.
- Các nguồn năng lượng tái tạo: Sức nước, sức gió, ánh sáng mặt trời, địa nhiệt, nhiên liệu sinh học và các nguồn năng lượng khác có khả năng tái tạo.
- Mục đích đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo
+ Đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp khác.
+ Đảm bảo an ninh năng lượng cho mỗi quốc gia.
+ Góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
- Phân bố: Một số quốc gia phát triển mạnh năng lượng tái tạo là Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước châu Âu,...
III. Định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai
- Chuyển dần từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành công nghiệp có kĩ thuật, công nghệ cao.
- Phát triển công nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh, tạo ra sản phẩm bằng các quy trình không gây ô nhiễm, tiết kiệm nguồn năng lượng và tài nguyên thiên nhiên, giảm lượng chất thải.
- Đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.
=> Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và để bảo vệ môi trường, ngành công nghiệp trong tương lai cần phát triển theo hướng bền vững.
IV. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức địa lí
Hệ thống hoá toàn bộ các nội dung so sánh, phân loại và kiến thức cốt lõi của bài học bằng bảng tổng hợp trực quan:
| Nguồn năng lượng | Nguồn gốc & Khả năng tái tạo | Mức độ phát thải khí nhà kính | Xu hướng chiến lược toàn cầu |
|---|---|---|---|
| Năng lượng hóa thạch (Than, Dầu, Khí) | Hình thành từ xác sinh vật qua hàng trăm triệu năm; hữu hạn và đang cạn kiệt nhanh. | Rất cao (thải lượng khổng lồ CO2, SO2, NOx gây hiệu ứng nhà kính và bụi mịn PM2.5). | Bị áp thuế carbon cao; các nước cam kết giảm dần và chấm dứt điện than theo COP26. |
| Năng lượng Tái tạo (Gió, Mặt Trời, Thủy triều) | Khai thác từ tự nhiên (bức xạ mặt trời, động năng gió, sức nước); nguồn cung vô tận. | Hầu như bằng 0 trong quá trình phát điện; sạch và thân thiện với môi trường sinh thái. | Tăng trưởng bùng nổ; là trụ cột then chốt để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050. |
V. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Luận điểm 1: Sản xuất công nghiệp là nguồn phát thải khổng lồ gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng: khí thải CO2, SO2, NOx gây hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu toàn cầu và mưa axit; nước thải công nghiệp làm ô nhiễm nguồn nước ngầm và đại dương; chất thải nguy hại đe dọa sức khỏe sinh thái.
- Luận điểm 2: Tài nguyên khoáng sản hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) đang cạn kiệt nhanh chóng, đặt ra thách thức an ninh năng lượng khẩn cấp.
- Luận điểm 3: Năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, thủy triều, địa nhiệt, sinh khối) là giải pháp đột phá, có ưu điểm phát thải carbon thấp và trữ lượng vô tận.
- Luận điểm 4: Xu thế chuyển đổi năng lượng công bằng: Các quốc gia đang đẩy nhanh lộ trình loại bỏ điện than, nâng cao tỉ trọng năng lượng sạch nhằm thực hiện cam kết Net Zero (phát thải ròng bằng 0).
- Luận điểm 5: Định hướng tương lai của ngành công nghiệp: Ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghiệp sinh thái, tối ưu hóa tái chế vật liệu và đổi mới công nghệ ít phát thải.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Sản xuất công nghiệp là nguồn phát thải khổng lồ gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng: khí thải CO2, SO2, NOx gây hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu toàn cầu và mưa axit; nước thải công nghiệp làm ô nhiễm nguồn nước ngầm và đại dương; chất thải nguy hại đe dọa sức khỏe sinh thái.
- Tài nguyên khoáng sản hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) đang cạn kiệt nhanh chóng, đặt ra thách thức an ninh năng lượng khẩn cấp.
- Năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, thủy triều, địa nhiệt, sinh khối) là giải pháp đột phá, có ưu điểm phát thải carbon thấp và trữ lượng vô tận.
- Xu thế chuyển đổi năng lượng công bằng: Các quốc gia đang đẩy nhanh lộ trình loại bỏ điện than, nâng cao tỉ trọng năng lượng sạch nhằm thực hiện cam kết Net Zero (phát thải ròng bằng 0).
- Định hướng tương lai của ngành công nghiệp: Ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghiệp sinh thái, tối ưu hóa tái chế vật liệu và đổi mới công nghệ ít phát thải.