Sinh học lớp 12 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết Sinh học 12 Bài 27: Thực hành: Tìm hiểu cấu trúc dinh dưỡng của quần xã
Tóm tắt lý thuyết Sinh học 12 Bài 27: Thực hành: Tìm hiểu cấu trúc dinh dưỡng của quần xã theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá toàn bộ kiến thức trọng tâm, sơ đồ cơ chế di truyền phân tử, tiến hóa và sinh thái học chuẩn xác, bảng biểu so sánh trực quan và câu hỏi củng cố có lời giải chi tiết.
II. CHUẨN BỊ
1. Dụng cụ
- Thước dây; xẻng hoặc dụng cụ đào đất; vợt hoặc dụng cụ thu mẫu động vật; máy ảnh hoặc điện thoại có chức năng chụp ảnh; máy tính, giấy, bút ghi kết quả điều tra.
2. Cơ sở khoa học
- Thảm cỏ, vườn cây ăn quả, vườn trường,... có thể sử dụng để nghiên cứu quần xã vì các quần xã này tương đối ổn định, do đó có thể tìm hiểu, khám phá về cấu trúc dinh dưỡng,...
- Xác định đối tượng nghiên cứu rất quan trọng vì căn cứ trên đối tượng nghiên cứu để dự kiến diện tích ô tiêu chuẩn (OTC). Mỗi OTC có diện tích 1 m2 (đối với cây cỏ nhỏ), 4 m2 (đối với cây thân thảo nhỏ), 100 m2 (đối với cây gỗ).
III. CÁCH TIẾN HÀNH
- Bước 1: Xác định sự có mặt của các thành phần cấu trúc dinh dưỡng (sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải) trong quần xã.
- Bước 2: Xác định mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài.
+ Tìm kiếm các nhóm loài theo gợi ý sau:
Động vật sử dụng thực vật làm thức ăn.
Động vật ăn động vật.
Động vật hoặc thực vật kí sinh.
+ Kẻ bảng theo mẫu Bảng 27.1 và điền dấu (+) vào thành phần cấu trúc dinh dưỡng có mặt, dấu (-) vào thành phần không có mặt trong quần xã.
IV. THU HOẠCH
Các nhóm viết báo cáo thực hành theo mẫu sau:
BÁO CÁO THỰC HÀNH
1. Mục đích
2. Kết quả và giải thích
- Bảng thành phần cấu trúc dinh dưỡng trong quần xã đã hoàn thiện và giải thích vì sao xếp các loài vào từng nhóm sinh vật trong bảng.
3. Trả lời câu hỏi
- Nhóm sinh vật nào hầu như không quan sát được khi nghiên cứu cấu trúc của quần xã? Giải thích.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Xác định và phân tích chuỗi thức ăn (food chain): Một chuỗi thức ăn là một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau, mỗi loài là một mắt xích tiêu thụ mắt xích phía trước và là thức ăn cho mắt xích phía sau.
- Hai loại chuỗi thức ăn chính trong tự nhiên: Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật tự dưỡng (Cây xanh -> Sâu ăn lá -> Chim sâu -> Rắn -> Đại bàng); Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ (Mùn bã hữu cơ -> Giun đất -> Gà -> Người).
- Xây dựng lưới thức ăn (food web): Trong một quần xã, một loài sinh vật thường tham gia đồng thời vào nhiều chuỗi thức ăn khác nhau; các chuỗi thức ăn có các mắt xích chung đan bện chằng chịt vào nhau tạo thành lưới thức ăn.
- Phân tích cấu trúc bậc dinh dưỡng (Trophic Level - TN): là sinh vật sản xuất, là sinh vật tiêu thụ bậc 1 (động vật ăn thực vật), là sinh vật tiêu thụ bậc 2 (động vật ăn thịt nhỏ), là sinh vật tiêu thụ bậc 3, và nhóm sinh vật phân giải chất hữu cơ.