Lý thuyết Vật lí 10 Bài 8: Chuyển động biến đổi. Gia tốc

Trong thực tế đời sống, hầu hết các chuyển động đều không giữ nguyên vận tốc mà liên tục thay đổi (ô tô khởi hành, tàu hỏa hãm phanh vào ga, máy bay tăng tốc cất cánh...).

1. Khái niệm chuyển động biến đổi

Chuyển động có vận tốc thay đổi theo thời gian được gọi là chuyển động biến đổi.

• Vận tốc tăng dần theo thời gian: Chuyển động nhanh dần.
• Vận tốc giảm dần theo thời gian: Chuyển động chậm dần.
• Độ lớn vận tốc không đổi nhưng hướng liên tục đổi (như xe chạy đều quanh vòng xuyến): Vẫn là chuyển động biến đổi vì vectơ vận tốc đổi hướng.

2. Độ biến thiên vận tốc

Trong khoảng thời gian $\Delta t = t_2 - t_1$, vận tốc của vật biến đổi từ $\vec{v}_1$ sang $\vec{v}_2$. Độ biến thiên vận tốc được định nghĩa là:

1. Định nghĩa vectơ gia tốc

Gia tốc là đại lượng vectơ đặc trưng cho sự biến thiên nhanh hay chậm của vận tốc theo thời gian, được xác định bằng thương số giữa độ biến thiên vận tốc $\Delta \vec{v}$ và khoảng thời gian $\Delta t$ xảy ra sự biến thiên đó:

2. Đơn vị của gia tốc

Trong hệ đơn vị quốc tế SI, đơn vị của gia tốc là mét trên giây bình phương, kí hiệu là $m/s^2$ (được suy ra từ $\frac{m/s}{s}$).

3. Hướng của vectơ gia tốc trong chuyển động thẳng

Trong chuyển động thẳng, vectơ vận tốc $\vec{v}$ và vectơ gia tốc $\vec{a}$ luôn có phương trùng với phương của quỹ đạo thẳng: