Lịch sử & Địa lý lớp 8 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 8 Bài 26: Vai trò của tài nguyên khí hậu và tài nguyên nước đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 8 Bài 26: Vai trò của tài nguyên khí hậu và tài nguyên nước đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp
- Thuận lợi:
+ Nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa. Nguồn nhiệt ẩm phong phú làm cho cây cối xanh tươi quanh năm, sinh trưởng nhanh, có thể trồng từ hai đến ba vụ lúa và rau, màu trong một năm; cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng.
+ Khí hậu nước ta có sự phân hoá rõ rệt theo chiều bắc - nam, theo mùa và theo độ cao. Vì vậy, ở nước ta có thể trồng được từ các loại cây nhiệt đời cho đến một số cây cận nhiệt và ôn đới. Cơ cấu mùa vụ và cơ cấu cây trồng cũng rất đa dạng, phong phú và có sự khác nhau giữa các vùng.
- Khó khăn:
+ Nhiều thiên tai thường xuyên xảy ra (bão, lũ lụt, hạn hán, gió Tây khô nóng, sương muối,...) gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp.
+ Khí hậu nóng ẩm tạo điều kiện cho sâu bệnh, dịch bệnh, nấm mốc phát triển gây hại cho cây trồng, vật nuôi.
2. Ảnh hưởng của khí hậu với hoạt động du lịch
- Thuận lợi: Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa theo mùa và theo đai cao ở nước ta đã tác động trực tiếp đến sự hình thành các điểm du lịch, loại hình du lịch, mùa vụ du lịch…
+ Ở các khu vực đồi núi, sự phân hoá khí hậu theo độ cao tạo điều kiện phát triển các loại hình du lịch như nghỉ dưỡng, tham quan… Các vùng núi cao có khí hậu mát mẻ quanh năm, không khí trong lành là cơ sở để tạo nên các điểm du lịch, như: Sa Pa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Bà Nà (Đà Nẵng), Đà Lạt (Lâm Đồng),…
+ Sự phân hoá của khí hậu giữa miền Bắc và miền Nam ảnh hưởng đến mùa vụ du lịch của hai miền. Các hoạt động du lịch biển ở miền Bắc hầu như chỉ diễn ra vào mùa hạ còn ở miền Nam có thể diễn ra quanh năm.
- Khó khăn: Các hiện tượng thời tiết như mưa lớn, bão,... là trở ngại đối với hoạt động du lịch ngoài trời.
3. Tầm quan trọng của việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vực sông
- Nguồn nước sông được sử dụng vào nhiều mục đích: giao thông, du lịch, sinh hoạt, tưới tiêu, đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản, thuỷ điện,...
- Việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vực sông có vai trò quan trọng đối với sản xuất và sinh hoạt của người dân.
+ Mang lại hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng được nhu cầu sử dụng nước của các ngành kinh tế.
+ Hạn chế lãng phí nước.
+ Góp phần bảo vệ tài nguyên nước, bảo vệ các hệ sinh thái ở lưu vực sông;
+ Góp phần phòng chống thiên tai (bão, lũ) trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
- Ở nước ta, nguồn nước của một số lưu vực sông chưa được sử dụng hiệu quả cho nhiều mục đích dẫn đến lãng phí và ô nhiễm nguồn nước.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Ngành kinh tế | Vai trò thế mạnh của tài nguyên khí hậu & nước | Thách thức thiên tai & Giải pháp sử dụng hợp lí |
|---|---|---|
| Nông nghiệp | Khí hậu nhiệt đới ẩm cho phép cây trồng phát triển quanh năm, xen canh gối vụ; có vụ đông độc đáo ở miền Bắc; nguồn nước tưới tiêu dồi dào | Hạn hán, lũ lụt, rét đậm rét hại gây thiệt hại; Cần xây dựng hồ đập thủy lợi điều tiết nước, chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng |
| Công nghiệp & Năng lượng | Tiềm năng thủy điện khổng lồ trên hệ thống sông Đà, sông Đồng Nai; tiềm năng điện mặt trời và điện gió ven biển - hải đảo rất lớn | Mực nước hồ thủy điện suy kiệt vào mùa khô; Cần bảo vệ rừng đầu nguồn, phát triển năng lượng tái tạo bền vững |
| Giao thông thủy & Du lịch | Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch và bờ biển dài tạo điều kiện vận tải thủy giá rẻ; khí hậu biển mùa khô thu hút du lịch nghỉ dưỡng quanh năm | Phù sa bồi lắng luồng tàu thuyền, lũ dữ mùa mưa bão cản trở hành hải; Cần nạo vét luồng lạch, dự báo thời tiết thủy văn chính xác |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Giá trị của tài nguyên khí hậu đối với nông nghiệp: Cho phép phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới toàn diện, gieo trồng quanh năm, đa dạng hóa cơ cấu cây trồng nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới.
- Kiến thức then chốt 2: Khai thác năng lượng tái tạo từ khí hậu: Tiềm năng vô tận về năng lượng mặt trời và năng lượng gió ở các vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và hải đảo ngoài khơi.
- Kiến thức then chốt 3: Vai trò của tài nguyên nước: Cung cấp nguồn nước dồi dào phục vụ sinh hoạt, công nghiệp và tưới tiêu nông nghiệp; tạo tiềm năng thủy điện lớn trên các hệ thống sông miền núi.
- Kiến thức then chốt 4: Phát triển giao thông thủy và du lịch: Mạng lưới sông hồ, vịnh biển tạo mạng lưới hành hải thuận tiện và nhiều địa điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng biển hấp dẫn du khách.
- Kiến thức then chốt 5: Sử dụng hợp lí và bền vững tài nguyên: Cần quản lí chặt chẽ xả thải, chống cạn kiệt nguồn nước ngầm, nâng cao hiệu quả tưới tiêu tiết kiệm nước và chủ động ứng phó thiên tai.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Giá trị của tài nguyên khí hậu đối với nông nghiệp: Cho phép phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới toàn diện, gieo trồng quanh năm, đa dạng hóa cơ cấu cây trồng nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới.
- Khai thác năng lượng tái tạo từ khí hậu: Tiềm năng vô tận về năng lượng mặt trời và năng lượng gió ở các vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và hải đảo ngoài khơi.
- Vai trò của tài nguyên nước: Cung cấp nguồn nước dồi dào phục vụ sinh hoạt, công nghiệp và tưới tiêu nông nghiệp; tạo tiềm năng thủy điện lớn trên các hệ thống sông miền núi.
- Phát triển giao thông thủy và du lịch: Mạng lưới sông hồ, vịnh biển tạo mạng lưới hành hải thuận tiện và nhiều địa điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng biển hấp dẫn du khách.
- Sử dụng hợp lí và bền vững tài nguyên: Cần quản lí chặt chẽ xả thải, chống cạn kiệt nguồn nước ngầm, nâng cao hiệu quả tưới tiêu tiết kiệm nước và chủ động ứng phó thiên tai.