Khoa học tự nhiên lớp 9 · KNTT · Chương 4
Lý thuyết KHTN 9 Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 9 Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Đoạn mạch nối tiếp
Điện trở tương đương của đoạn mạch là điện trở có thể thay thế các điện trở của đoạn mạch sao cho với cùng hiệu điện thế đặt vào hai đầu đoạn mạch thì cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch vẫn có giá trị như trước.


Đặc điểm của đoạn mạch nối tiếp | ||
|
- Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai điện trở R1, R2 mắc nối tiếp: Rtđ = R1 + R2 - Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm n điện trở R1, R2, … Rn mắc nối tiếp: Rtđ = R1 + R2 + … + Rn |
- Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp: I = I1 = I2 - Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm n điện trở mắc nối tiếp: I = I1 = I2 = … = In |
- Hiệu điện thế của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp: U = U1 + U2 - Hiệu điện thế của đoạn mạch gồm n điện trở mắc nối tiếp: U = U1 + U2 + … + Un |
II. Đoạn mạch song song


Đặc điểm của đoạn mạch song song | ||
|
- Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai điện trở R1, R2 mắc nối tiếp: - Điện trở tương đương của đoạn mạch gồm n điện trở R1, R2, … Rn mắc nối tiếp: |
- Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp: I = I1 + I2 - Cường độ dòng điện chạy trong đoạn mạch gồm n điện trở mắc nối tiếp: I = I1 + I2 + … + In |
- Hiệu điện thế của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp: U = U1 = U2 - Hiệu điện thế của đoạn mạch gồm n điện trở mắc nối tiếp: U = U1 = U2 = … = Un |
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Đại lượng | Đoạn mạch mắc nối tiếp () | Đoạn mạch mắc song song () |
|---|---|---|
| Cường độ dòng điện | (như nhau tại mọi điểm) | (bằng tổng các nhánh rẽ) |
| Hiệu điện thế | (bằng tổng hiệu điện thế thành phần) | (như nhau ở hai đầu các nhánh) |
| Điện trở tương đương | (luôn lớn hơn từng điện trở) | (luôn nhỏ hơn từng điện trở) |
| Mối quan hệ tỉ lệ | Hiệu điện thế tỉ lệ thuận với điện trở: | Cường độ dòng điện tỉ lệ nghịch với điện trở: |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Đoạn mạch gồm các điện trở mắc nối tiếp: 1. Cường độ dòng điện như nhau tại mọi điểm: ; 2. Hiệu điện thế tổng bằng tổng các hiệu điện thế thành phần: ; 3. Điện trở tương đương: .
- Kiến thức then chốt 2: Trong đoạn mạch nối tiếp, hiệu điện thế trên mỗi điện trở tỉ lệ thuận với điện trở đó: .
- Kiến thức then chốt 3: Đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song: 1. Hiệu điện thế như nhau ở hai đầu các nhánh: ; 2. Cường độ dòng điện mạch chính bằng tổng cường độ qua các mạch rẽ: ; 3. Điện trở tương đương: (hay ).
- Kiến thức then chốt 4: Trong đoạn mạch song song, cường độ dòng điện qua mỗi nhánh tỉ lệ nghịch với điện trở nhánh đó: .
- Kiến thức then chốt 5: Điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp luôn lớn hơn từng điện trở thành phần; điện trở tương đương của đoạn mạch song song luôn nhỏ hơn từng điện trở thành phần.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Đoạn mạch gồm các điện trở mắc nối tiếp: 1. Cường độ dòng điện như nhau tại mọi điểm: ; 2. Hiệu điện thế tổng bằng tổng các hiệu điện thế thành phần: ; 3. Điện trở tương đương: .
- Trong đoạn mạch nối tiếp, hiệu điện thế trên mỗi điện trở tỉ lệ thuận với điện trở đó: .
- Đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song: 1. Hiệu điện thế như nhau ở hai đầu các nhánh: ; 2. Cường độ dòng điện mạch chính bằng tổng cường độ qua các mạch rẽ: ; 3. Điện trở tương đương: (hay ).
- Trong đoạn mạch song song, cường độ dòng điện qua mỗi nhánh tỉ lệ nghịch với điện trở nhánh đó: .
- Điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp luôn lớn hơn từng điện trở thành phần; điện trở tương đương của đoạn mạch song song luôn nhỏ hơn từng điện trở thành phần.