Lý thuyết KHTN 8 Bài 11: Muối

Phản ứng tạo thành muối, tên gọi và thành phần phân tử của một số muối

Khái niệm: Muối là hợp chất, được tạo thành từ sự thay thế ion H⁺ của acid bằng ion kim loại hoặc ion ammonium ($N{H}_4^{+}$).

Ví dụ: Na₂SO₄ (sodium sulfate); NH₄Cl (ammonium chloride).

Cách gọi tên muối:

Công thức phân tử của muối gồm có cation kim loại và anion gốc acid được gọi tên theo quy tắc sau:

Tên kim loại (hoá trị, đối với kim loại có nhiều hoá trị) + tên gốc acid

Tên gọi của một số gốc acid được thể hiện trong bảng sau:

Đa số các muối là chất rắn, có những muối không tan trong nước, có muối ít tan, có muối tan tốt trong nước. Người ta đã xây dựng bảng tính tan của các chất để tiện sử dụng.

Bảng tính tan trong nước của một số muối

t: chất dễ tan trong nước

k: chất không tan (độ tan nhỏ hơn 0,01 g/100 g nước).

i: chất ít tan (độ tan nhỏ hơn 1 g/100 g nước).

(-): chất không tồn tại hoặc bị nước phân huỷ.

Một số tính chất chung của muối:

Dung dịch muối tác dụng với kim loại

Dung dịch muối có thể tác dụng với một số kim loại tạo thành muối mới và kim loại mới.

Ví dụ:

Zn + FeSO₄ → ZnSO₄ + Fe.

Muối tác dụng với dung dịch acid

Muối có thể tác dụng với một số dung dịch acid tạo thành muối mới và acid mới. Sản phẩm của phản ứng tạo thành có ít nhất một chất là chất khí/ chất ít tan/ không tan, …

Ví dụ:

CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O.

Dung dịch muối tác dụng với dung dịch base

Dung dịch muối tác dụng với dung dịch base tạo thành muối mới và base mới, trong đó có ít nhất một sản phẩm là chất khí/ chất ít tan/ chất không tan,…

Ví dụ:

FeSO₄ + 2NaOH → Fe(OH)₂ + Na₂SO₄.

Dung dịch muối tác dụng với dung dịch muối

Hai dung dịch muối tác dụng với nhau tạo thành hai muối mới, trong đó ít nhất có một muối không tan hoặc ít tan.

Ví dụ:

2AgNO₃ + BaCl₂ → 2AgCl + Ba(NO₃)₂.

* Mở rộng kiến thức về phản ứng trao đổi:

Các phản ứng trong dung dịch giữa muối với acid, base, muối thuộc loại phản ứng trao đổi, trong đó hai hợp chất tham gia phản ứng trao đổi với nhau những thành phần cấu tạo của chúng để tạo ra những hợp chất mới.

Điều kiện để phản ứng trao đổi trong dung dịch xảy ra là sản phẩm tạo thành ít nhất một chất không tan/ chất khí, …

Muối có thể điều chế bằng một số phương pháp như sau:

- Dung dịch acid tác dụng với base. Ví dụ:

HCl + NaOH → NaCl + H₂O.

- Dung dịch acid tác dụng với oxide base. Ví dụ:

2HNO₃ + CuO → Cu(NO₃)₂ + H₂O.

- Dung dịch acid tác dụng với muối. Ví dụ:

H₂SO₄ + BaCl₂ → BaSO₄ + 2HCl.

- Oxide acid tác dụng với dung dịch base. Ví dụ:

CO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O.

- Dung dịch muối tác dụng với dung dịch muối. Ví dụ:

NaCl + AgNO₃ → AgCl + NaNO₃.

Mối quan hệ giữa các hợp chất vô cơ được thể hiện bằng sơ đồ sau: