Khoa học tự nhiên lớp 8 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết KHTN 8 Bài 20: Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 8 Bài 20: Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Vật nhiễm điện
- Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất hút được các vật khác (mẩu giấy vụn) được gọi là vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.
- Người ta quy ước điện tích xuất hiện trên đũa thủy tinh sau khi cọ xát vào mảnh vải lụa là điện tích dương (+); điện tích xuất hiện trên đũa nhựa sau khi cọ xát vào mảnh vải len là điện tích âm (-).
- Hai vật nhiễm điện cùng dấu thì đẩy nhau, nhiễm điện khác dấu thì hút nhau.
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
Vận dụng kiến thức về cấu tạo nguyên tử giải thích sự nhiễm điện dương của đũa thủy tinh khi bị cọ xát vào vải lụa hoặc sự nhiễm điện âm của đũa nhựa khi bị cọ xát vào vải len:
- Khi cọ xát đũa thủy tinh vào vải lụa thì các electron từ đũa thủy tinh dịch chuyển sang vải lụa. Đũa thủy tinh mất bớt electron nên nhiễm điện dương, mảnh vải lụa nhận thêm eletron nên nhiễm điện âm.
- Khi cọ xát đũa nhựa vào vải len, các electron từ vải len dịch chuyển sang đũa nhựa. Đũa nhựa nhận thêm electron nên nhiễm điện âm, mảnh vải len mất bớt eletron nên nhiễm điện dương.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Điện tích dương () | Điện tích âm () |
|---|---|---|
| Quy ước vật lý | Điện tích trên thanh thủy tinh cọ xát với lụa | Điện tích trên thanh nhựa/ebonit cọ xát với len dạ |
| Bản chất electron | Vật bị mất bớt electron (số số ) | Vật nhận thêm electron (số số ) |
| Quy luật tương tác | Đẩy vật nhiễm điện dương; Hút vật nhiễm điện âm | Đẩy vật nhiễm điện âm; Hút vật nhiễm điện dương |
| Hiện tượng tự nhiên | Các điện tích tập trung ở đỉnh các đám mây dông | Các điện tích âm tích tụ ở đáy đám mây phóng điện tạo tia sét |
| Ứng dụng thực tiễn | Sơn tĩnh điện chống gỉ ô tô xe máy | Bộ lọc bụi tĩnh điện trong nhà máy xi măng, máy in laser |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút các vật khác nhỏ, nhẹ hoặc phóng ra tia lửa điện; các vật đó được gọi là các vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.
- Kiến thức then chốt 2: Có hai loại điện tích trong tự nhiên: điện tích dương () và điện tích âm ().
- Kiến thức then chốt 3: Quy tắc tương tác giữa các điện tích: Các điện tích cùng dấu thì đẩy nhau, các điện tích khác dấu thì hút nhau.
- Kiến thức then chốt 4: Giải thích nguyên nhân: Do sự di chuyển của các electron từ vật này sang vật khác khi cọ xát; vật mất bớt electron nhiễm điện dương, vật nhận thêm electron nhiễm điện âm.
- Kiến thức then chốt 5: Sét là hiện tượng phóng điện giữa các đám mây tích điện trái dấu hoặc giữa đám mây tích điện với mặt đất trong cơn dông bão.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút các vật khác nhỏ, nhẹ hoặc phóng ra tia lửa điện; các vật đó được gọi là các vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.
- Có hai loại điện tích trong tự nhiên: điện tích dương () và điện tích âm ().
- Quy tắc tương tác giữa các điện tích: Các điện tích cùng dấu thì đẩy nhau, các điện tích khác dấu thì hút nhau.
- Giải thích nguyên nhân: Do sự di chuyển của các electron từ vật này sang vật khác khi cọ xát; vật mất bớt electron nhiễm điện dương, vật nhận thêm electron nhiễm điện âm.
- Sét là hiện tượng phóng điện giữa các đám mây tích điện trái dấu hoặc giữa đám mây tích điện với mặt đất trong cơn dông bão.