Khoa học tự nhiên lớp 8 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết KHTN 8 Bài 21: Dòng điện, nguồn điện
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 8 Bài 21: Dòng điện, nguồn điện theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Dòng điện
Dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện.
2. Nguồn điện
Muốn duy trì dòng điện trong các thiết bị tiêu thụ điện phải có nguồn điện. Nguồn điện có khả năng cung cấp năng lượng điện để các dụng cụ điện hoạt động, nguồn điện có hai cực: cực dương (+) và cực âm (-).
II. Vật dẫn điện và vật không dẫn điện
- Vật dẫn điện là vật cho dòng điện chạy qua.
Ví dụ: Các vật làm bằng kim loại.
- Vật không dẫn điện (vật cách điện) là vật không cho dòng điện chạy qua.
Ví dụ: Nhựa, gỗ khô, thủy tinh, sứ, ….
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Vật liệu dẫn điện | Vật liệu cách điện | Quy ước chiều dòng điện |
|---|---|---|---|
| Khái niệm | Vật liệu cho dòng điện chạy qua | Vật liệu không cho dòng điện chạy qua | Chiều quy ước dịch chuyển của điện tích |
| Bản chất hạt mang điện | Có nhiều hạt mang điện tự do (electron tự do, ion) | Rất ít hoặc không có hạt mang điện tự do | Từ cực dương qua dây dẫn tới cực âm của nguồn |
| Vật liệu tiêu biểu | Kim loại (đồng, nhôm, bạc, sắt), than chì, dung dịch acid/kiềm | Nhựa, cao su, thủy tinh, sứ, gỗ khô, không khí khô | Ngược chiều chuyển động của electron tự do trong kim loại |
| Ứng dụng | Làm ruột dây điện, chân cắm phích điện, tiếp điểm | Làm vỏ bọc dây điện, tay cầm kìm điện, đế ổ cắm | Xác định cực đấu nối thiết bị ampe kế, vôn kế, diode |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng bên trong vật dẫn điện.
- Kiến thức then chốt 2: Nguồn điện là thiết bị có khả năng cung cấp dòng điện lâu dài cho các thiết bị điện hoạt động.
- Kiến thức then chốt 3: Mỗi nguồn điện luôn có hai cực: cực dương () và cực âm () (như pin con thỏ, ắc quy xe máy, máy phát điện).
- Kiến thức then chốt 4: Vật liệu dẫn điện là vật liệu cho dòng điện chạy qua (kim loại đồng, nhôm, than chì); vật liệu cách điện không cho dòng điện chạy qua (nhựa, thủy tinh, cao su, sứ).
- Kiến thức then chốt 5: Chiều dòng điện theo quy ước quốc tế là chiều từ cực dương qua dây dẫn và thiết bị điện tới cực âm của nguồn điện.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng bên trong vật dẫn điện.
- Nguồn điện là thiết bị có khả năng cung cấp dòng điện lâu dài cho các thiết bị điện hoạt động.
- Mỗi nguồn điện luôn có hai cực: cực dương () và cực âm () (như pin con thỏ, ắc quy xe máy, máy phát điện).
- Vật liệu dẫn điện là vật liệu cho dòng điện chạy qua (kim loại đồng, nhôm, than chì); vật liệu cách điện không cho dòng điện chạy qua (nhựa, thủy tinh, cao su, sứ).
- Chiều dòng điện theo quy ước quốc tế là chiều từ cực dương qua dây dẫn và thiết bị điện tới cực âm của nguồn điện.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Dòng điện là gì? Dòng điện trong kim loại là dòng chuyển động của những hạt nào?
Dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng. Trong kim loại, dòng điện là dòng dịch chuyển có hướng của các electron tự do mang điện tích âm.
Nguồn điện có vai trò gì và mỗi nguồn điện có cấu tạo đặc trưng như thế nào?
Nguồn điện có vai trò cung cấp và duy trì dòng điện lâu dài cho các thiết bị điện hoạt động. Mỗi nguồn điện luôn có hai cực: Cực dương (kí hiệu dấu ) và Cực âm (kí hiệu dấu ) (ví dụ: pin tiểu, ắc quy, máy phát điện).
Quy ước quốc tế về chiều của dòng điện trong mạch điện như thế nào?
Chiều dòng điện quy ước là chiều từ cực dương qua dây dẫn và các thiết bị điện tới cực âm của nguồn điện. Cần chú ý: Chiều dòng điện quy ước ngược chiều với chiều dịch chuyển của các electron tự do trong dây dẫn kim loại (electron dịch chuyển từ cực âm về cực dương).
Phân biệt chất dẫn điện và chất cách điện? Nêu ví dụ mỗi loại?
Chất dẫn điện là chất cho dòng điện đi qua vì bên trong có chứa nhiều hạt mang điện tự do (ví dụ: các kim loại đồng, nhôm, bạc, sắt, than chì, dung dịch muối, acid). Chất cách điện là chất không cho dòng điện đi qua vì hầu như không có hạt mang điện tự do (ví dụ: nhựa, cao su, thủy tinh, sứ, gỗ khô, không khí khô).
Đề luyện tập theo bài
Bài 21: Dòng điện, nguồn điện - Đề 1 (Nhận biết)28 câu hỏi · Nhận biết
Làm đềBài 21: Dòng điện, nguồn điện - Đề 2 (Thông hiểu)28 câu hỏi · Thông hiểu
Làm đềBài 21: Dòng điện, nguồn điện - Đề 3 (Vận dụng)28 câu hỏi · Vận dụng
Làm đềBài 21: Dòng điện, nguồn điện - Đề 4 (Tổng hợp)28 câu hỏi · Vận dụng cao
Làm đềBài 21: Dòng điện, nguồn điện - Đề 5 (Nâng cao)28 câu hỏi · Tổng hợp
Làm đề