Khoa học tự nhiên lớp 8 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết KHTN 8 Bài 23: Tác dụng của dòng điện
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 8 Bài 23: Tác dụng của dòng điện theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Tác dụng nhiệt
Vật dẫn nóng lên khi có dòng điện chạy qua, người ta nói đó là tác dụng nhiệt của dòng điện.
II. Tác dụng phát sáng
Dòng điện có thể làm đèn điện phát sáng, đó là tác dụng phát sáng của dòng điện.
III. Tác dụng hóa học
Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân có thể làm tách các chất khỏi dung dịch, đó là tác dụng hóa học của dòng điện.
IV. Tác dụng sinh lí
Dòng điện có tác dụng sinh lí khi đi qua cơ thể người và động vật.
- Nếu sơ ý để cho dòng điện đi qua cơ thể người thì dòng điện sẽ làm các cơ co giật, có thể làm tim ngừng đập, ngạt thở và thần kinh bị tê liệt. Do vậy, phải hết sức thận trọng khi dùng điện, nhất là với mạng điện ở gia đình. Tuyệt đối không lại gần các trạm biến thế điện, những trạm điện có cảnh báo “Nguy hiểm chết người”.
- Tuy vậy, trong y học, người ta có thể ứng dụng tác dụng sinh lí của dòng điện thích hợp để chữa một số bệnh.
Ví dụ: Để cấp cứu trường hợp tim ngừng đập, người ta dùng phương pháp sốc điện ngoài lồng ngực.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tác dụng của dòng điện | Biểu hiện đặc trưng | Ứng dụng trong kĩ thuật & đời sống | Biện pháp an toàn phòng ngừa |
|---|---|---|---|
| Tác dụng nhiệt | Vật dẫn nóng lên khi có dòng điện chạy qua | Bàn ủi, lò nướng điện, nồi cơm điện, mỏ hàn chì | Tránh chạm vào bề mặt tỏa nhiệt; dùng dây chịu nhiệt |
| Tác dụng phát sáng | Dòng điện làm phát ra ánh sáng | Đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn LED chiếu sáng | Không nhìn trực tiếp vào đèn công suất cực lớn |
| Tác dụng từ | Làm lệch kim nam châm, hút các vật bằng sắt thép | Nam châm điện cần cẩu phế liệu, rơle, chuông điện, quạt điện | Bọc cách điện dây quấn cuộn từ |
| Tác dụng hóa học | Điện phân phân tách các chất trong dung dịch | Mạ kim loại (mạ vàng, niken), tinh luyện nhôm, nạp ắc quy | Thông gió nơi mạ điện vì sinh khí độc hại |
| Tác dụng sinh lý | Làm co giật cơ bắp, tác động hệ thần kinh tim | Máy khử rung tim cấp cứu, châm cứu xung điện | Tuyệt đối không chạm tay vào dây trần; dùng aptomat chống giật |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Tác dụng nhiệt: Dòng điện đi qua mọi vật dẫn thông thường đều làm vật nóng lên (bàn ủi, bóng đèn sợi đốt, nồi cơm điện).
- Kiến thức then chốt 2: Tác dụng phát sáng: Dòng điện có thể làm phát sáng bóng đèn LED, đèn huỳnh quang, đèn compact mà không cần dây tóc nóng đỏ.
- Kiến thức then chốt 3: Tác dụng từ: Dòng điện chạy qua dây dẫn có khả năng làm lệch kim nam châm và hút các vật bằng sắt thép (nguyên lý nam châm điện, chuông điện, rơle).
- Kiến thức then chốt 4: Tác dụng hóa học: Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân gây ra phản ứng phân hủy hóa học (ứng dụng mạ điện kim loại vàng, bạc, luyện nhôm).
- Kiến thức then chốt 5: Tác dụng sinh lý: Dòng điện đi qua cơ thể sinh vật làm co giật cơ, tác động hệ thần kinh tim mạch; cần đặc biệt tuân thủ quy tắc an toàn tránh điện giật nguy hiểm.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Tác dụng nhiệt: Dòng điện đi qua mọi vật dẫn thông thường đều làm vật nóng lên (bàn ủi, bóng đèn sợi đốt, nồi cơm điện).
- Tác dụng phát sáng: Dòng điện có thể làm phát sáng bóng đèn LED, đèn huỳnh quang, đèn compact mà không cần dây tóc nóng đỏ.
- Tác dụng từ: Dòng điện chạy qua dây dẫn có khả năng làm lệch kim nam châm và hút các vật bằng sắt thép (nguyên lý nam châm điện, chuông điện, rơle).
- Tác dụng hóa học: Dòng điện chạy qua dung dịch điện phân gây ra phản ứng phân hủy hóa học (ứng dụng mạ điện kim loại vàng, bạc, luyện nhôm).
- Tác dụng sinh lý: Dòng điện đi qua cơ thể sinh vật làm co giật cơ, tác động hệ thần kinh tim mạch; cần đặc biệt tuân thủ quy tắc an toàn tránh điện giật nguy hiểm.