Khoa học tự nhiên lớp 8 · KNTT · Chương 4

Lý thuyết KHTN 8 Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển

Chương 4: Khối lượng riêng và áp suất · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 8 Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

6 7 8 9

Môn

Toán học Ngữ văn Tiếng Anh Khoa học tự nhiên Lịch sử & Địa lý Giáo dục công dân Tin học Công nghệ

1. Tác dụng của áp suất chất lỏng lên vật đặt trong nó.

Hình 1: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển (KHTN 8 Kết nối tri thức Bài 16)

Chất lỏng gây ra áp suất theo mọi phương lên các vật ở trong lòng nó. Vật càng ở sâu trong lòng chất lỏng thì chịu tác dụng của áp suất chất lỏng càng lớn.

2. Sự truyền áp suất chất lỏng

Áp suất tác dụng vào chất lỏng sẽ được chất lỏng truyền đi nguyên vẹn theo mọi hướng.

1. Sự tồn tại của áp suất khí quyển

a. Khí quyển và áp suất khí quyển

Bao bọc quanh Trái Đất là một lớp không khí dày tới hàng nghìn kilômét, gọi là khí quyển.

Áp suất do lớp không khí bao quanh Trái Đất tác dụng lên mọi vật trên Trái Đất gọi là áp suất khí quyển. Áp suất khí quyển tác dụng theo mọi phương.

b. Thí nghiệm chứng tỏ sự tồn tại của áp suất khí quyển

2. Một số ảnh hưởng và ứng dụng của áp suất khí quyển

a. Sự tạo thành tiếng động trong tai khi thay đổi áp suất đột ngột

Khi thay đổi áp suất đột ngột, ta thấy có tiếng động trong tai như khi ngồi trên máy bay lúc hạ cánh hoặc cất cánh, khi leo núi cao, …

Vì vòi tai thường không phản ứng kịp làm mất cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ, khiến màng nhĩ đột ngột bị đẩy về phía có áp suất nhỏ hơn, gây nên tiếng động trong tai hoặc triệu chứng ù tai. Cử động nuốt, hoặc ngáp sẽ khiến vòi tai mở rộng ra và không khí đi vào tai giữa nhiều hơn, giúp cân bằng lại áp suất, tránh gây ra tiếng động trong tai hoặc bị ù tai.

b. Một số ứng dụng về áp suất không khí trong đời sống

Trong đời sống và kĩ thuật có rất nhiều dụng cụ và máy móc được chế tạo nhờ ứng dụng áp suất không khí.

- Giác mút treo tường: Khi ấn phễu của giác mút sát vào mặt kính hoặc tường phẳng, do tính đàn hồi của giác mút mà khi thả tay ra, khoảng không gian bên trong giác mút tăng thể tích, làm cho áp suất không khí còn lại bên trong giác mút giảm, nhỏ hơn áp suất khí quyển bên ngoài, giúp giác mút bám chắc vào kính hoặc tường.

- Bình xịt nước: Khi tác dụng lực lên tay bơm, pit – tông của bơm sẽ hút không khí từ bên ngoài vào bình và nén lại, do đó áp suất không khí trong bình tăng lên, làm tăng áp lực đối với nước trong bình. Khi van được mở, nước trong bình sẽ bị đẩy ra ngoài thông qua đường ống nước nối với vòi phun. Để duy trì được áp suất trong bình ta cần phải bơm liên tục.

- Tàu đệm khí: Sử dụng khí nén áp suất cao để nâng tàu khỏi mặt đất hay mặt nước.

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Đặc điểm	Áp suất chất lỏng	Áp suất khí quyển	Ứng dụng chung
Nguyên nhân	Do trọng lượng của các lớp chất lỏng bên trên	Do trọng lượng của tầng khí quyển bao quanh Trái Đất	Cân bằng áp suất chất lỏng và khí quyển
Phương tác dụng	Tác dụng theo mọi phương lên đáy, thành và vật chìm	Tác dụng theo mọi hướng lên mọi vật trên bề mặt Trái Đất	Tác dụng lực đồng đều theo mọi hướng
Công thức tính	$p = d \cdot h = \rho \cdot g \cdot h$	$p_0 \approx 101\,300\text{ Pa} \approx 760\text{ mmHg}$	Bình thông nhau: $p_1 = p_2$
Sự thay đổi	Càng xuống sâu áp suất càng lớn	Càng lên cao áp suất khí quyển càng giảm	Thợ lặn mặc áo chịu áp; máy bay có cabin điều áp
Thiết bị ứng dụng	Máy nén thủy lực ( $F_2/F_1 = S_2/S_1$ ), tàu ngầm	Giác hút cao su, ống hút sữa, bơm kim tiêm	Bình xịt khí dung, áp kế đo độ cao

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

Kiến thức then chốt 1: Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật nhúng chìm bên trong lòng chất lỏng.
Kiến thức then chốt 2: Công thức tính áp suất chất lỏng ở độ sâu $h$ : $p = d \cdot h = \rho \cdot g \cdot h$ (trong đó $d$ là trọng lượng riêng, $h$ là độ sâu tính từ mặt thoáng).
Kiến thức then chốt 3: Trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên, các mặt thoáng ở các nhánh khác nhau luôn ở cùng một độ cao.
Kiến thức then chốt 4: Khí quyển bao quanh Trái Đất có trọng lượng và gây ra áp suất khí quyển lên mọi vật trên bề mặt Trái Đất theo mọi hướng.
Kiến thức then chốt 5: Ứng dụng nguyên lý bình thông nhau trong máy thủy lực ( $F_2 / F_1 = S_2 / S_1$ ) và áp suất khí quyển trong ống hút, giác mút chân không.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật nhúng chìm bên trong lòng chất lỏng.
Công thức tính áp suất chất lỏng ở độ sâu $h$ : $p = d \cdot h = \rho \cdot g \cdot h$ (trong đó $d$ là trọng lượng riêng, $h$ là độ sâu tính từ mặt thoáng).
Trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên, các mặt thoáng ở các nhánh khác nhau luôn ở cùng một độ cao.
Khí quyển bao quanh Trái Đất có trọng lượng và gây ra áp suất khí quyển lên mọi vật trên bề mặt Trái Đất theo mọi hướng.
Ứng dụng nguyên lý bình thông nhau trong máy thủy lực ( $F_2 / F_1 = S_2 / S_1$ ) và áp suất khí quyển trong ống hút, giác mút chân không.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Chất lỏng gây áp suất lên bình chứa theo những phương nào và công thức tính áp suất chất lỏng ở độ sâu

h

là gì?

Chất lỏng gây áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật nhúng bên trong lòng chất lỏng. Công thức tính áp suất chất lỏng:

p = d \cdot h

(hoặc

p = \rho \cdot g \cdot h

), trong đó

d

là trọng lượng riêng chất lỏng (

N/m^3

h

là độ sâu tính từ điểm xét đến mặt thoáng chất lỏng (

m

Nêu đặc điểm của mặt thoáng chất lỏng trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên?

Trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên, mực mặt thoáng của chất lỏng ở các nhánh khác nhau luôn luôn ở cùng một độ cao, không phụ thuộc vào hình dạng hay kích thước của các nhánh.

Áp suất khí quyển là gì và nguyên nhân nào tạo ra áp suất khí quyển?

Áp suất khí quyển là áp suất do lớp không khí bao quanh Trái Đất tác dụng lên mọi vật trên bề mặt Trái Đất theo mọi hướng. Nguyên nhân là do không khí có trọng lượng (

1\text{ m}^3

không khí ở điều kiện chuẩn nặng khoảng

1{,}29\text{ kg}

), lớp khí quyển dày hàng trăm kilômét tạo nên một trọng lượng khổng lồ đè ép xuống mặt đất.

Giải thích hoạt động của ống hút nước giải khát hoặc giác hút cao su dán kính dựa trên áp suất khí quyển?

Khi hút nước bằng ống hút, ta hút bớt không khí bên trong ống ra làm áp suất khí trong ống giảm xuống thấp hơn áp suất khí quyển bên ngoài. Áp suất khí quyển tác dụng lên mặt nước bên ngoài cốc lớn hơn sẽ ép nước dâng cao trong ống hút chảy vào miệng. Tương tự, khi ấn giác mút lên kính, không khí bên trong bị đẩy ra hết, áp suất khí quyển bên ngoài ép chặt giác mút dính chặt vào bề mặt kính.

Đề luyện tập theo bài

Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - Đề 1 (Nhận biết)28 câu hỏi · Nhận biết

Làm đề

Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - Đề 2 (Thông hiểu)28 câu hỏi · Thông hiểu

Làm đề

Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - Đề 3 (Vận dụng)28 câu hỏi · Vận dụng

Làm đề

Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - Đề 4 (Tổng hợp)28 câu hỏi · Vận dụng cao

Làm đề

Bài 16: Áp suất chất lỏng. Áp suất khí quyển - Đề 5 (Nâng cao)28 câu hỏi · Tổng hợp

Làm đề