Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 1
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945 theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Lý thuyết Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 2: Châu Âu và nước Mỹ từ năm 1918 đến năm 1945
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
1. Phong trào cách mạng (1918-1923) và sự thành lập Quốc tế Cộng sản (1919)
a) Phong trào cách mạng ở các nước tư bản châu Âu
- Do hậu quả nặng nề của Chiến tranh thế giới thứ nhất và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, vào những năm 1918-1923, một phong trào cách mạng đã bùng nổ ở hầu khắp các nước tư bản châu Âu.
+ Ở Đức:
▪ Ngày 9/11/1918, công nhân và các tầng lớp nhân dân ở Béc-lin nổi dậy đấu tranh, lật đổ chế độ quân chủ. Tuy nhiên, sau đó, chính quyền rơi vào tay giai cấp tư sản.
▪ Tháng 12-1918, Đảng Cộng sản Đức được thành lập.
▪ Trong những năm 1919-1923, phong trào cách mạng chống lại giai cấp tư sản vẫn tiếp diễn nhưng thất bại.
+ Phong trào cách mạng cũng phát triển mạnh ở các nước châu Âu như: Hung-ga-ri, Anh, Pháp,...
▪ Ở Anh, từ năm 1919 đến năm 1921, đã có tới 6,5 triệu người bãi công.
▪ Ở Pháp, phong trào bãi công của công nhân chuyển thành cao trào cách mạng, với cuộc tổng bãi công lớn nhất nổ ra nhân ngày Quốc tế Lao động (1-5-1920) lôi cuốn hơn 1 triệu người tham gia.
- Qua phong trào, nhiều Đảng Cộng sản được thành lập như: Đảng Cộng sản Hung-ga-ri (1918), Đảng Cộng sản Pháp (1920), Đảng Cộng sản Anh (1920), Đảng Cộng sản Ita-li-a (1921),...
b) Sự thành lập Quốc tế Cộng sản
- Sự ra đời:
+ Sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đặt ra yêu cầu cần phải có một tổ chức quốc tế để lãnh đạo.
+ Những hoạt động tích cực của V. I. Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích Nga.
=> Tháng 3/ 1919, Quốc tế Cộng sản (còn gọi là Quốc tế thứ ba) được thành lập ở Mát-xcơ-va.
- Hoạt động chính: Trong thời gian tồn tại (1919-1943), Quốc tế Cộng sản đã tiến hành 7 kì đại hội, để ra đường lối cho từng thời kì phát triển của cách mạng thế giới, trở thành tổ chức quốc tế của giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.
- Năm 1943, do sự thay đổi của tình hình thế giới, Quốc tế Cộng sản tuyên bố tự giải tán.
2. Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929-1933) và sự hình thành chủ nghĩa phát xít
a) Cuộc đại suy thoái kinh tế (1929-1933)
- Nguyên nhân của đại suy thoái kinh tế: Trong những năm 1924-1929, kinh tế ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ, sản xuất tăng lên nhanh chóng. Nhưng do sản xuất ồ ạt, nhu cầu và sức mua của thị trưởng không có sự tăng lên tương ứng, làm cho hàng hoá trở nên ế thừa và dẫn tới suy thoái trong sản xuất.
Người đàn ông treo biển bán chiếc ô tổ của mình “Chỉ 100 USD là bạn mua được chiếc xe này. Tôi cần tiền mặt. Tôi đã mất hết trên thị trường chứng khoán”
- Biểu hiện:
+ Tháng 10/1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, sau đó lan rộng ra toàn thế giới tư bản chủ nghĩa, diễn ra trên tất cả các lĩnh vực (tài chính, công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp…).
+ Khủng hoảng kéo dài gần 4 năm, trầm trọng nhất là năm 1932.
b) Sự hình thành chủ nghĩa phát xít
- Để thoát khỏi đại suy thoái kinh tế (1929 - 1933), các nước tư bản đã có nhiều cách ứng phó khác nhau:
+ Các nước Anh, Pháp,... có nhiều thuộc địa, vốn và thị trường nên tiến hành những cuộc cải cách kinh tế-xã hội.
+ Các nước Đức, I-ta-li-a, không có hoặc có ít thuộc địa nên ngày càng thiếu vốn, thiếu nguyên liệu, thị trường, đã đi theo con đường phát xít hoá, thiết lập chế độ độc tài, phát động chiến tranh để phân chia lại thế giới.
Chủ nghĩa phát xít lên nắm quyền ở Đức
=> Sự xuất hiện và lên cầm quyền của lực lượng phát xít ở các quốc gia như: Đức, Italia, Nhật Bản,… đã đặt thế giới trong tình trạng căng thẳng, nguy cơ chiến tranh thế giới đang đến gần.
3. Nước Mỹ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
♦ Tình hình chính trị
- Về đối nội:
+ Trong những năm 20 của thế kỉ XX, Đảng Cộng hoà liên tục nắm chính quyền, đề cao sự phồn vinh của nền kinh tế, ngăn chặn các cuộc đấu tranh của công nhận, đàn áp những người có tư tưởng tiến bộ…
+ Năm 1930, Đảng Dân chủ giành thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu bầu Quốc hội Mỹ.
- Về đối ngoại:
+ Trong những năm 20 của thế kỉ XX, giới cầm quyền Mỹ theo đuổi lập trường chống Liên Xô, tiếp tục thực hiện học thuyết Mơn-rô (châu Mỹ của người châu Mỹ) để bành trướng, thậm chí can thiệp về quân sự khi cần thiết đối với khu vực Mỹ La-tinh.
+ Từ năm 1933, Chính phủ của Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô, thực hiện chính sách “láng giềng thân thiện” đối với các nước Mỹ La-tinh.
Chân dung Tổng thống Ru-dơ-ven
♦ Sự phát triển kinh tế
- Trong những năm 20 của thế kỉ XX, kinh tế Mỹ bước vào thời kì phát triển “hoàng kim”:
- Tháng 10/1929, cuộc đại suy thoái kinh tế bùng nổ ở Mỹ, bắt đầu từ lĩnh vực tài chính, rồi nhanh chóng lan ra các lĩnh vực khác, khiến nền kinh tế-tài chính Mỹ sa sút.
- Để đưa nước Mỹ thoát ra khỏi cuộc đại suy thoái, Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã thực hiện Chính sách mới, với các biện pháp nhằm: giải quyết nạn thất nghiệp, phục hồi sự phát triển của các ngành kinh tế-tài chính, cải tổ hệ thống ngân hàng, tạo thêm nhiều việc làm mới và ổn định tình hình xã hội.
- Chính sách mới đã cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản Mỹ, góp phần làm cho nước Mỹ duy trì được chế độ dân chủ tư sản, tình hình chính trị, xã hội dần dần được ổn định.
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
Xem thêm tóm tắt lý thuyết Lịch Sử lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 4: Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945)
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 5: Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 - 1930
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 6: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939
Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:
PRINTING ENDS HERE
Các sản phẩm khác của Vietjack:
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Châu Âu thời kì 1929 – 1939 | Nước Mỹ thời kì 1929 – 1939 |
|---|---|---|
| Tác động của Đại suy thoái | Kinh tế suy thoái nặng nề, mâu thuẫn xã hội gay gắt dẫn đến bất ổn chính trị trầm trọng | Bùng nổ từ sự sụp đổ của phố Wall (10/1929), hàng vạn ngân hàng phá sản, hàng triệu người thất nghiệp |
| Con đường thoát khủng hoảng | Phân hóa thành 2 con đường: các nước Anh, Pháp duy trì chế độ dân chủ tư sản; Đức, I-ta-li-a thiết lập chế độ phát xít độc tài chuyên chế | Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven thực hiện "Chính sách mới" (New Deal) cải cách kinh tế - xã hội ôn hòa |
| Biện pháp cốt lõi | Đức quân sự hóa nền kinh tế, giải tán công đoàn, khủng bố người Do Thái, chuẩn bị chiến tranh | Nhà nước can thiệp mạnh mẽ vào kinh tế: Đạo luật Phục hưng công nghiệp (NIRA), Điều chỉnh nông nghiệp (AAA), Cứu trợ xã hội (FERA) |
| Hậu quả quốc tế | Chủ nghĩa phát xít hình thành trục Berlin - Roma - Tokyo, ráo riết châm ngòi Thế chiến thứ hai | Nước Mỹ giữ vững nền dân chủ tư sản, từng bước phục hồi kinh tế và khẳng định vị thế cường quốc hàng đầu |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước tư bản châu Âu trải qua giai đoạn khủng hoảng ngắn rồi tạm thời ổn định trong những năm 1924 - 1929.
- Kiến thức then chốt 2: Tháng 10/1929, cuộc Đại suy thoái kinh tế thế giới bùng nổ từ Mỹ, tàn phá nặng nề nền kinh tế và làm trầm trọng thêm mâu thuẫn xã hội ở các nước tư bản.
- Kiến thức then chốt 3: Để thoát khỏi khủng hoảng, Đức và I-ta-li-a đã phát xít hóa bộ máy nhà nước, thiết lập nền chuyên chính khủng bố công khai và ráo riết chuẩn bị chiến tranh.
- Kiến thức then chốt 4: Nước Mỹ dưới thời Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã thực hiện 'Chính sách mới' (New Deal) tăng cường sự can thiệp của Nhà nước, cứu nguy cho CNTB Mỹ.
- Kiến thức then chốt 5: Sự xuất hiện và liên minh của khối phát xít (Đức - Ý - Nhật) đã đe dọa nghiêm trọng nền hòa bình và an ninh nhân loại, đẩy thế giới đến bờ vực Thế chiến II.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước tư bản châu Âu trải qua giai đoạn khủng hoảng ngắn rồi tạm thời ổn định trong những năm 1924 - 1929.
- Tháng 10/1929, cuộc Đại suy thoái kinh tế thế giới bùng nổ từ Mỹ, tàn phá nặng nề nền kinh tế và làm trầm trọng thêm mâu thuẫn xã hội ở các nước tư bản.
- Để thoát khỏi khủng hoảng, Đức và I-ta-li-a đã phát xít hóa bộ máy nhà nước, thiết lập nền chuyên chính khủng bố công khai và ráo riết chuẩn bị chiến tranh.
- Nước Mỹ dưới thời Tổng thống Ph. Ru-dơ-ven đã thực hiện 'Chính sách mới' (New Deal) tăng cường sự can thiệp của Nhà nước, cứu nguy cho CNTB Mỹ.
- Sự xuất hiện và liên minh của khối phát xít (Đức - Ý - Nhật) đã đe dọa nghiêm trọng nền hòa bình và an ninh nhân loại, đẩy thế giới đến bờ vực Thế chiến II.