Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 30: Công nghiệp
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 30: Công nghiệp theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Hiện nay, nước ta đang đẩy mạnh tái cấu trúc các ngành công nghiệp theo hướng phát triển công nghiệp xanh. Có những nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố công nghiệp nước ta? Các ngành công nghiệp chủ yếu ở nước ta có sự phát triển và phân bố như thế nào? Tại sao nước ta hướng đến phát triển công nghiệp xanh?
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Ngành công nghiệp trọng điểm | Thế mạnh tài nguyên & Tiền đề phát triển | Tình hình sản xuất & Phân bố |
|---|---|---|
| Công nghiệp Năng lượng | Tài nguyên than đá dồi dào (Quảng Ninh); dầu khí trữ lượng lớn ở thềm lục địa phía Nam; tiềm năng thủy điện trên các hệ thống sông lớn | - Khai thác than đá: Quảng Ninh. - Dầu thô và khí tự nhiên: Bà Rịa - Vũng Tàu. - Điện: Thủy điện (Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu), Nhiệt điện than và khí (Phú Mỹ, Cà Mau, Duyên Hải), Năng lượng tái tạo (điện gió, mặt trời ở Nam Trung Bộ) |
| Chế biến Lương thực – Thực phẩm | Nguồn nguyên liệu nông - lâm - thủy sản dồi dào phong phú tại chỗ; thị trường tiêu thụ rộng lớn trong và ngoài nước | Chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu công nghiệp chế biến chế tạo; phân bố rộng khắp cả nước, tập trung nhiều nhất ở TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ |
| Sản xuất Hàng tiêu dùng & Điện tử | Lực lượng lao động dồi dào, chi phí cạnh tranh, khả năng tiếp thu công nghệ tốt; thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mạnh mẽ | - Dệt may, da giày: TP.HCM, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Nam Định. - Điện tử - tin học: Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng, TP.HCM, Hà Nội (thu hút các tập đoàn toàn cầu như Samsung, Foxconn, Intel) |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Công nghiệp nước ta phát triển nhanh, đa dạng cơ cấu ngành và là động lực hàng đầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia.
- Kiến thức then chốt 2: Công nghiệp năng lượng phát triển toàn diện: Khai thác than đá (Quảng Ninh), dầu khí (thềm lục địa phía Nam), hệ thống thủy điện và nhiệt điện lớn.
- Kiến thức then chốt 3: Công nghiệp chế biến lương thực - thực phẩm chiếm tỉ trọng lớn nhất, gắn liền với nguồn nguyên liệu nông - lâm - thủy sản dồi dào tại chỗ.
- Kiến thức then chốt 4: Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và điện tử - tin học bứt phá mạnh mẽ, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khổng lồ.
- Kiến thức then chốt 5: Hai trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội, lan tỏa động lực phát triển đến các vùng phụ cận.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Công nghiệp nước ta phát triển nhanh, đa dạng cơ cấu ngành và là động lực hàng đầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia.
- Công nghiệp năng lượng phát triển toàn diện: Khai thác than đá (Quảng Ninh), dầu khí (thềm lục địa phía Nam), hệ thống thủy điện và nhiệt điện lớn.
- Công nghiệp chế biến lương thực - thực phẩm chiếm tỉ trọng lớn nhất, gắn liền với nguồn nguyên liệu nông - lâm - thủy sản dồi dào tại chỗ.
- Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và điện tử - tin học bứt phá mạnh mẽ, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khổng lồ.
- Hai trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước là Thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội, lan tỏa động lực phát triển đến các vùng phụ cận.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Trình bày các nhân tố tự nhiên và kinh tế – xã hội ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển và phân bố công nghiệp nước ta?
Nhân tố tự nhiên: Tài nguyên khoáng sản phong phú (than đá, dầu khí, sắt, bô-xít...) là cơ sở phát triển công nghiệp nặng và luyện kim; Nguồn nước dồi dào và địa hình dốc tạo tiềm năng thủy điện; Vùng nguyên liệu nông - lâm - thủy sản dồi dào làm tiền đề phát triển công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm. Nhân tố kinh tế - xã hội: Nguồn lao động dồi dào, giá thành cạnh tranh, khả năng tiếp thu công nghệ tốt; Cơ sở hạ tầng kĩ thuật (giao thông, mạng lưới điện quốc gia, cảng biển) ngày càng đồng bộ; Chính sách thu hút đầu tư FDI mạnh mẽ; Thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế không ngừng mở rộng.
Ngành công nghiệp năng lượng nước ta có cơ cấu như thế nào và phân bố ở những địa bàn trọng điểm nào?
Cơ cấu ngành: 1. Khai thác than đá: Phân bố chủ yếu ở bể than Quảng Ninh (trữ lượng lớn nhất cả nước, chất lượng antraxit cao); 2. Khai thác dầu mỏ và khí đốt: Phân bố ở thềm lục địa phía Nam (bể Cửu Long, Nam Côn Sơn) thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; 3. Sản xuất điện: Thủy điện (Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu trên sông Đà; Yaly trên sông Xê Xan); Nhiệt điện than (Quảng Ninh, Phả Lại, Duyên Hải); Nhiệt điện khí (Phú Mỹ, Cà Mau); Năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời phát triển bùng nổ ở Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Nguyên).
Vì sao công nghiệp chế biến lương thực – thực phẩm lại chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu ngành công nghiệp chế biến chế tạo nước ta?
Chiếm tỉ trọng lớn nhất vì: 1. Có nguồn nguyên liệu phong phú, dồi dào tại chỗ từ ngành nông nghiệp lúa gạo nhiệt đới, chăn nuôi gia súc và đánh bắt nuôi trồng thủy hải sản; 2. Vốn đầu tư ban đầu không quá lớn, thời gian hoàn vốn nhanh, công nghệ chế biến phù hợp nhiều cấp độ; 3. Nhu cầu tiêu thụ thực phẩm thiết yếu của hơn 100 triệu dân trong nước rất lớn và thị trường xuất khẩu toàn cầu đầy tiềm năng (gạo, cà phê nhân, tôm cá đông lạnh, hạt điều...); 4. Phân bố rộng khắp cả nước gắn liền với nguồn nguyên liệu và thị trường tiêu thụ.
Nêu vai trò và vị thế của hai trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước: Thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội?
Vai trò và vị thế: 1. Thành phố Hồ Chí Minh: Là trung tâm công nghiệp lớn nhất cả nước với quy mô rất lớn, có cơ cấu ngành đa dạng và hiện đại bậc nhất (chế biến chế tạo, điện tử viễn thông, cơ khí chính xác, dệt may, hóa chất), là đầu tàu kinh tế lan tỏa động lực phát triển cho toàn bộ vùng Đông Nam Bộ và phía Nam; 2. Thủ đô Hà Nội: Là trung tâm công nghiệp lớn thứ hai cả nước, đầu mối công nghiệp công nghệ cao, cơ khí điện tử và công nghiệp tiêu dùng của vùng Đồng bằng sông Hồng và toàn miền Bắc.