Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 27: Nông nghiệp
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 27: Nông nghiệp theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Nền nông nghiệp nước ta là nền nông nghiệp nhiệt đới, chịu ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên và kinh tế – xã hội. Nền nông nghiệp Việt Nam hiện nay phát triển ra sao? Nêu một số hiểu biết của em về nông nghiệp Việt Nam.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Ngành nông nghiệp | Cây lương thực (Lúa gạo) | Cây công nghiệp lâu năm | Ngành chăn nuôi |
|---|---|---|---|
| Điều kiện phát triển | Đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa chân ẩm, nắng nhiều | Đất đỏ badan màu mỡ tầng dày, đất feralit đồi núi, khí hậu nhiệt đới có mùa khô kéo dài thuận lợi phơi sấy | Nguồn thức ăn phong phú (hoa màu, phụ phẩm ngành trồng trọt, đồng cỏ tự nhiên, thức ăn công nghiệp) |
| Vùng phân bố trọng điểm | Đồng bằng sông Cửu Long (vựa lúa lớn nhất, chiếm trên 50% sản lượng) và Đồng bằng sông Hồng | Tây Nguyên (cà phê, hồ tiêu, cao su), Đông Nam Bộ (cao su, điều, tiêu), Trung du miền núi Bắc Bộ (chè) | Lợn và gia cầm nuôi nhiều ở các đồng bằng; bò thịt, bò sữa phát triển ở Bắc Trung Bộ, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên |
| Thành tựu & Vai trò | Đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia; là một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới | Tạo ra khối lượng nông sản xuất khẩu có giá trị kinh tế lớn (cà phê thứ 2 thế giới, hạt điều, hạt tiêu hàng đầu) | Tỉ trọng ngành chăn nuôi trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng; chuyển dịch sang quy mô trang trại công nghiệp |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Nông nghiệp nước ta có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa rất thuận lợi để phát triển toàn diện cây trồng và vật nuôi.
- Kiến thức then chốt 2: Cây lương thực (trọng tâm là lúa nước) được thâm canh cao độ ở hai vựa lúa lớn: Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng.
- Kiến thức then chốt 3: Cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su, hồ tiêu, điều, chè) hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Trung du Bắc Bộ.
- Kiến thức then chốt 4: Ngành chăn nuôi (lợn, gia cầm, bò sữa) đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nhỏ lẻ nông hộ sang chăn nuôi trang trại công nghiệp tập trung.
- Kiến thức then chốt 5: Nông nghiệp Việt Nam chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và nâng cao giá trị xuất khẩu.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Nông nghiệp nước ta có điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa rất thuận lợi để phát triển toàn diện cây trồng và vật nuôi.
- Cây lương thực (trọng tâm là lúa nước) được thâm canh cao độ ở hai vựa lúa lớn: Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng.
- Cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su, hồ tiêu, điều, chè) hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn ở Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Trung du Bắc Bộ.
- Ngành chăn nuôi (lợn, gia cầm, bò sữa) đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nhỏ lẻ nông hộ sang chăn nuôi trang trại công nghiệp tập trung.
- Nông nghiệp Việt Nam chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và nâng cao giá trị xuất khẩu.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Phân tích các nhân tố tự nhiên và kinh tế – xã hội ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển nông nghiệp nước ta?
Nhân tố tự nhiên: Tài nguyên đất đa dạng (đất phù sa màu mỡ vùng đồng bằng thích hợp cây lương thực; đất feralit đồi núi thích hợp cây công nghiệp); Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, bức xạ nhiệt cao, phân hóa đa dạng cho phép xen canh, gối vụ quanh năm; Mạng lưới sông ngòi, nguồn nước dồi dào. Nhân tố kinh tế - xã hội: Nguồn lao động dồi dào có kinh nghiệm truyền thống; Cơ sở vật chất kĩ thuật, thủy lợi, giống mới ngày càng hoàn thiện; Thị trường tiêu thụ nội địa và quốc tế rộng lớn; Chính sách phát triển nông nghiệp, tam nông của Đảng và Nhà nước.
Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng là hai vùng trọng điểm sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước?
Hai vùng là trọng điểm sản xuất lúa lớn nhất vì: 1. Điều kiện tự nhiên tối ưu: Diện tích đồng bằng châu thổ phù sa bồi đắp màu mỡ rộng lớn nhất nước, nguồn nước tưới tiêu dồi dào từ sông Tiền, sông Hậu, sông Hồng và sông Thái Bình, nhiệt ẩm quanh năm thuận lợi lúa nước phát triển; 2. Dân cư đông đúc cung cấp nguồn lao động dồi dào và có trình độ thâm canh lúa nước lâu đời; 3. Mạng lưới cơ sở chế biến xay xát lương thực phát triển đồng bộ và thuận lợi cho xuất khẩu bằng đường thủy.
Trình bày sự phân bố các vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm lớn ở nước ta và thế mạnh của từng vùng?
Các vùng chuyên canh lớn: 1. Tây Nguyên: Vùng trồng cà phê số một cả nước (Buôn Ma Thuột), ngoài ra còn có hồ tiêu, cao su, chè búp nhờ diện tích đất đỏ badan màu mỡ tầng dày trên các cao nguyên xếp tầng; 2. Đông Nam Bộ: Vùng trồng cao su lớn nhất nước (Bình Phước, Đồng Nai), cây điều, hồ tiêu nhờ địa hình bán bình nguyên thoải và đất xám phù sa cổ, đất badan; 3. Trung du và miền núi Bắc Bộ: Vùng chuyên canh cây chè búp lớn nhất nước (Thái Nguyên, Phú Thọ, Yên Bái) nhờ khí hậu có mùa đông lạnh cận nhiệt đới.
Nêu những xu hướng chuyển dịch tiến bộ của ngành nông nghiệp Việt Nam trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa?
Xu hướng chuyển dịch tiến bộ: 1. Giảm tỉ trọng ngành trồng trọt, tăng nhanh tỉ trọng ngành chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp; 2. Trong trồng trọt: Giảm tỉ trọng cây lương thực phẩm cấp thấp, tăng diện tích cây ăn quả chất lượng cao và rau màu vụ đông; phát triển các giống lúa gạo đặc sản xuất khẩu (ST25...); 3. Chuyển dịch mạnh từ sản xuất nông hộ phân tán sang mô hình kinh tế trang trại, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn theo tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP.