Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 32: Dịch vụ
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 32: Dịch vụ theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Ngành dịch vụ chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu kinh tế nước ta và phát triển ngày càng đa dạng. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ? Một số ngành dịch vụ của nước ta phát triển ra sao?
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Phân ngành Dịch vụ | Vai trò & Thực trạng phát triển | Đầu mối giao thương & Địa bàn trọng điểm |
|---|---|---|
| Giao thông vận tải | Huyết mạch của nền kinh tế, nối liền các vùng sản xuất với tiêu thụ; phát triển đa dạng các loại hình: đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không | - Đường bộ: Quốc lộ 1, đường cao tốc Bắc - Nam, đường Hồ Chí Minh. - Đường sắt: Tuyến đường sắt Thống Nhất. - Cảng biển: Hải Phòng, Cái Mép - Thị Vải. - Sân bay quốc tế: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng |
| Bưu chính viễn thông | Tốc độ tăng trưởng vượt bậc, hiện đại hóa nhanh chóng; chuyển đổi số quốc gia mạnh mẽ, mạng di động phủ sóng toàn quốc, cáp quang Internet tốc độ cao | Các tập đoàn viễn thông hàng đầu (Viettel, VNPT, MobiFone); xây dựng mạng lưới 4G, thương mại hóa mạng 5G và trung tâm dữ liệu lớn |
| Thương mại (Nội & Ngoại thương) | - Nội thương: Thị trường trong nước sôi động, mạng lưới bán lẻ hiện đại (siêu thị, TTTM) song hành chợ truyền thống. - Ngoại thương: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng liên tục, xuất siêu ấn tượng nhiều năm liền | - Đầu mối nội thương lớn nhất: TP.HCM và Hà Nội. - Thị trường xuất nhập khẩu lớn: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, ASEAN, EU, Nhật Bản |
| Du lịch | Ngành kinh tế mũi nhọn; tài nguyên du lịch tự nhiên (vịnh Hạ Long, Phong Nha, bãi biển Đà Nẵng, Phú Quốc) và nhân văn (cố đô Huế, Hội An) đa dạng | Các trung tâm du lịch lớn: Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Khánh Hòa; thu hút hàng triệu lượt khách quốc tế và nội địa |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Ngành dịch vụ có cơ cấu đa dạng và đóng vai trò huyết mạch kết nối sản xuất với tiêu thụ, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
- Kiến thức then chốt 2: Giao thông vận tải phát triển đầy đủ các loại hình (đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không) với các tuyến huyết mạch Bắc - Nam.
- Kiến thức then chốt 3: Bưu chính viễn thông đạt tốc độ hiện đại hóa vượt bậc, phủ sóng cáp quang và mạng di động toàn quốc, tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi số.
- Kiến thức then chốt 4: Thương mại nội địa sôi động với mạng lưới phân phối hiện đại; ngoại thương đạt kỉ lục kim ngạch xuất nhập khẩu và liên tục duy trì xuất siêu.
- Kiến thức then chốt 5: Du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, phát huy tiềm năng phong phú về di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng thế giới.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Ngành dịch vụ có cơ cấu đa dạng và đóng vai trò huyết mạch kết nối sản xuất với tiêu thụ, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
- Giao thông vận tải phát triển đầy đủ các loại hình (đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không) với các tuyến huyết mạch Bắc - Nam.
- Bưu chính viễn thông đạt tốc độ hiện đại hóa vượt bậc, phủ sóng cáp quang và mạng di động toàn quốc, tạo nền tảng vững chắc cho chuyển đổi số.
- Thương mại nội địa sôi động với mạng lưới phân phối hiện đại; ngoại thương đạt kỉ lục kim ngạch xuất nhập khẩu và liên tục duy trì xuất siêu.
- Du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, phát huy tiềm năng phong phú về di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng thế giới.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Cơ cấu ngành dịch vụ ở nước ta bao gồm những nhóm ngành nào và có vai trò gì đối với nền kinh tế?
Cơ cấu gồm 3 nhóm ngành chính: 1. Dịch vụ kinh doanh: Giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, tài chính ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, logistics; 2. Dịch vụ tiêu dùng: Bán buôn, bán lẻ, du lịch, khách sạn nhà hàng, dịch vụ cá nhân; 3. Dịch vụ công: Hành chính công, giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, quản lí nhà nước. Vai trò: Là cầu nối huyết mạch thúc đẩy các ngành sản xuất nông nghiệp và công nghiệp phát triển; Tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao và thu nhập cho xã hội; Đóng góp tỉ trọng ngày càng lớn vào GDP quốc gia; Nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
Trình bày tình hình phát triển và vai trò của các tuyến giao thông vận tải huyết mạch Bắc – Nam ở nước ta?
Các tuyến huyết mạch Bắc - Nam: 1. Quốc lộ 1: Tuyến đường bộ xương sống chạy dài từ Lạng Sơn đến Cà Mau, kết nối hầu hết các trung tâm kinh tế vùng của đất nước; 2. Tuyến đường sắt Thống Nhất (Hà Nội - TP.HCM): Tuyến đường sắt dài hơn 1.700 km đảm nhận vận tải khối lượng hàng hóa nặng và hành khách liên tỉnh an toàn; 3. Đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông: Đang hoàn thiện toàn tuyến, rút ngắn thời gian di chuyển giữa các vùng; 4. Đường Hồ Chí Minh: Tuyến đường chạy qua vùng núi phía Tây, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội các vùng sâu vùng xa.
Phân tích những thành tựu nổi bật của ngành bưu chính viễn thông nước ta trong quá trình chuyển đổi số quốc gia?
Thành tựu nổi bật: 1. Tốc độ phát triển hạ tầng mạng lưới thuộc top nhanh nhất khu vực: Mạng cáp quang Internet băng thông rộng và sóng di động 4G phủ sóng đến 99,8% thôn bản cả nước; bắt đầu thương mại hóa mạng 5G tốc độ siêu cao; 2. Đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tỉ lệ người dùng Internet và điện thoại thông minh rất cao (trên 75 triệu người dùng); 3. Phát triển mạnh mẽ hệ thống dịch vụ công trực tuyến, cổng dịch vụ công quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; 4. Các doanh nghiệp công nghệ số Make in Vietnam (Viettel, VNPT, FPT) làm chủ công nghệ và vươn tầm thế giới.
Nêu tiềm năng tài nguyên du lịch và các trung tâm du lịch lớn nhất của Việt Nam hiện nay?
Tiềm năng tài nguyên: Tài nguyên tự nhiên vô cùng phong phú (các vịnh biển đẹp thế giới như vịnh Hạ Long, Nha Trang, Lăng Cô; các hang động kì vĩ ở Phong Nha - Kẻ Bàng; khí hậu nghỉ dưỡng Sa Pa, Đà Lạt; các bãi biển cát trắng Phú Quốc, Mỹ Khê); Tài nguyên nhân văn độc đáo (hàng nghìn di tích lịch sử, các di sản thế giới Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Hoàng thành Thăng Long; các lễ hội truyền thống đặc sắc). Các trung tâm du lịch lớn nhất: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa.