Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 22: Cách mạng khoa học – kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 22: Cách mạng khoa học – kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Lý thuyết Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 22: Cách mạng khoa học – kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
1. Thành tựu của cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật và ảnh hưởng đối với Việt Nam
a) Thành tựu của cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật triển nhanh và đạt được nhiều thành tựu kì diệu trên các lĩnh vực.
- Khoa học cơ bản: Đạt được nhiều thành tựu lớn trong các ngành Toán học, Vật lí, Sinh học, Hoá học...
- Công nghệ sinh học: Đạt được những bước tiến dài về công nghệ di truyền, công nghệ tế bào, công nghệ vi sinh, thúc đẩy cuộc “Cách mạng xanh” trong nông nghiệp, các tiến bộ y dược và công nghệ thực phẩm.
- Công nghệ vật liệu: Tạo ra được những vật liệu mới chuyên dụng với tính năng vượt trội như: pô-li-me siêu dẻo; com-pô-sít siêu bền; na-nô siêu nhỏ;…
- Công nghệ năng lượng: Khám phá và đưa vào ứng dụng các nguồn năng lượng mới, đa dạng như: nguyên tử, gió, mặt trời, sinh học, nhiệt hạch,...
- Công nghệ thông tin: Tiến dài với các thế hệ máy tính điện tử có khả năng lưu trữ, xử lí thông tin, tinh toán vượt trội và mạng internet được ứng dụng rộng rãi.
- Giao thông vận tải: Có những bước tiến vượt trội với sự xuất hiện của các loại máy bay siêu âm khổng lồ, các loại tàu hoả tốc độ cao,…
- Thông tin liên lạc: Có bước tiến “thần kì” với sự xuất hiện của sóng vô tuyến qua hệ thống vệ tinh nhân tạo, điện thoại di động và đặc biệt là điện thoại thông minh,…
- Công nghệ kĩ thuật số: Đạt được các thành tựu quan trọng về dữ liệu lớn, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, kết nối vạn vật... đặt nền móng cho sự ra đời, phát triển của rô bốt thông minh, nền kinh tế số, thành phố thông minh và chính phủ điện tử.
Hình ảnh minh họa về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
b) Ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật đối với Việt Nam
Cách mạng khoa học-kĩ thuật đã và đang có ảnh hưởng sâu rộng, mang lại cả những thời cơ và thách thức đối với Việt Nam.
- Thời cơ:
+ Cuộc cách mạng này đã thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam theo hướng hiện đại, hội nhập với khu vực và thế giới.
+ Góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, làm thay đổi phương thức quản lí nhà nước, mô hình sản xuất kinh doanh, tiêu dùng và đời sống văn hoá, xã hội.
- Thách thức:
+ Việt Nam rất dễ bị biến thành nơi gia công, lắp ráp đơn giản của các nước có nền công nghệ hiện đại;
+ Nguy cơ về an ninh, chính trị, an toàn xã hội do thông tin bảo mật bị đánh cắp hoặc thông tin xấu, sai sự thật được phát tán rộng rãi trên không gian mạng,…
2. Xu thế toàn cầu hoá và tác động đối với thế giới và Việt Nam
a) Xu thế toàn cầu hoá
- Sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học-kĩ thuật đã thúc đẩy sự gia tăng mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hoá từ những năm 80 của thế kỉ XX đến nay trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, văn hoá, chính trị.
Minh họa về xu thế Toàn cầu hóa
- Biểu hiện:
+ Kinh tế: Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế gắn với các tập đoàn xuyên quốc gia hoặc tổ chức phi chính phủ, sự mở rộng hệ thống tài chính toàn cầu với các tổ chức kinh tế, tài chính khu vực, quốc tế.
+ Văn hóa: Sự chia sẻ, tăng cường giao lưu, trao đổi, thâm nhập lẫn nhau của các nền văn hoá.
+ Chính trị: Sự phát triển và ảnh hưởng ngày càng gia tăng của các tổ chức khu vực và các tổ chức quốc tế…
b) Tác động của toàn cầu hoá đối với thế giới và Việt Nam
♦ Đối với thế giới:
- Cơ hội:
+ Toàn cầu hoá thúc đẩy nhanh sự hình thành thị trường kinh tế toàn cầu, xã hội hoá lực lượng sản xuất, đem lại sự tăng trưởng cao về kinh tế;
+ Tạo nên sự liên kết ngày càng chặt chẽ giữa các lực lượng, các quốc gia, khu vực trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu vì mục tiêu phát triển chung của nhân loại;
+ Làm gia tăng giao lưu, trao đổi văn hoá giữa các quốc gia, dân tộc và định hình xu hướng văn hoá toàn cầu.
- Thách thức:
+ Làm gia tăng sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, kéo dài khoảng cách chênh lệch giàu nghèo trong mỗi quốc gia, giữa các quốc gia và các khu vực trên thế giới;
+ Làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm môi trường, dịch bệnh;
+ Làm xói mòn và đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc.
♦ Đối với Việt Nam: toàn cầu hóa tạo điều kiện cho quá trình hội nhập khu vực và thế giới trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, vừa đem lại cơ hội, vừa tạo ra thách thức.
- Về kinh tế:
+ Toàn cầu hoá tạo ra cho nước ta cơ hội tiếp cận vốn đầu tư nước ngoài, trình độ khoa học-kĩ thuật tiên tiến của thế giới; mở rộng hoạt động thương mại, xuất khẩu lao động; chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao mức sống người dân…
+ Tuy nhiên toàn cầu hóa cùng làm gia tăng sự cạnh tranh.
- Về chính trị, toàn cầu hoá mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia và thể hiện vai trò tích cực trong các tổ chức khu vực (như ASEAN), quốc tế (như Liên hợp quốc), góp phần nâng ASEAN, quốc tế (như Liên họ cao uy tin, địa vị quốc gia.
- Về văn hoá:
+ Toàn cầu hoá cho phép mở rộng giao lưu, tiếp xúc và tiếp thu những tinh hoa văn hoá của nhân loại, làm giàu cho nền văn hoá Việt Nam.
+ Dẫn đến nguy cơ bị hoà tan, làm xói mòn bản sắc văn hoá truyền thống.
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
Xem thêm tóm tắt lý thuyết Lịch Sử lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:
Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:
PRINTING ENDS HERE
Các sản phẩm khác của Vietjack:
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí so sánh | Cách mạng khoa học – kĩ thuật hiện đại | Xu thế toàn cầu hoá |
|---|---|---|
| Nguồn gốc & Bản chất | Bùng nổ từ những năm 40 của thế kỉ XX, phát triển lên Cách mạng công nghiệp 4.0; khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp | Là hệ quả tất yếu của sự phát triển lực lượng sản xuất và cuộc CM KH-KT; gia tăng mạnh mẽ các mối liên hệ gắn kết phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia |
| Thành tựu then chốt | Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data), Công nghệ sinh học (bản đồ gen người), Năng lượng tái tạo, Vật liệu nano | Tự do hóa thương mại thế giới (WTO); dòng vốn đầu tư xuyên quốc gia; sự bành trướng của các công ty đa quốc gia (TNCs); hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu |
| Cơ hội cho VN | Đi tắt đón đầu áp dụng tiến bộ công nghệ mới; chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia | Thu hút mạnh mẽ dòng vốn FDI, tiếp thu kĩ thuật quản lí tiên tiến; mở rộng thị trường xuất khẩu hàng hóa ra toàn cầu |
| Thách thức đặt ra | Nguy cơ tụt hậu xa hơn về công nghệ; an ninh mạng, mất việc làm do tự động hóa; vấn đề ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu | Cạnh tranh gay gắt trên thị trường; nguy cơ phụ thuộc kinh tế; xói mòn bản sắc văn hóa dân tộc; bất bình đẳng giàu nghèo gia tăng |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Cuộc Cách mạng khoa học - kĩ thuật hiện đại bùng nổ mạnh mẽ, phát triển thành Cách mạng công nghiệp 4.0 với nòng cốt là trí tuệ nhân tạo (AI), IoT và Big Data.
- Kiến thức then chốt 2: Khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, làm thay đổi tận gốc phương thức sản xuất, quản lí và mọi mặt đời sống nhân loại.
- Kiến thức then chốt 3: Xu thế toàn cầu hóa gia tăng mạnh mẽ mối liên hệ, phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế quốc gia thông qua thương mại, đầu tư và công nghệ.
- Kiến thức then chốt 4: Toàn cầu hóa tạo cơ hội lớn để các nước đang phát triển tiếp cận vốn, công nghệ tiên tiến và mở rộng thị trường xuất khẩu.
- Kiến thức then chốt 5: Bên cạnh cơ hội, toàn cầu hóa đặt ra thách thức gay gắt về nguy cơ tụt hậu kinh tế, bảo tồn bản sắc văn hóa, ô nhiễm môi trường và an ninh mạng.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Cuộc Cách mạng khoa học - kĩ thuật hiện đại bùng nổ mạnh mẽ, phát triển thành Cách mạng công nghiệp 4.0 với nòng cốt là trí tuệ nhân tạo (AI), IoT và Big Data.
- Khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, làm thay đổi tận gốc phương thức sản xuất, quản lí và mọi mặt đời sống nhân loại.
- Xu thế toàn cầu hóa gia tăng mạnh mẽ mối liên hệ, phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế quốc gia thông qua thương mại, đầu tư và công nghệ.
- Toàn cầu hóa tạo cơ hội lớn để các nước đang phát triển tiếp cận vốn, công nghệ tiên tiến và mở rộng thị trường xuất khẩu.
- Bên cạnh cơ hội, toàn cầu hóa đặt ra thách thức gay gắt về nguy cơ tụt hậu kinh tế, bảo tồn bản sắc văn hóa, ô nhiễm môi trường và an ninh mạng.