MasterSchool

Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 9

Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 31: Thực hành: Xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở nước ta

Chương 9: Địa lí các ngành kinh tế · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 31: Thực hành: Xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở nước ta theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

Dựa vào bản đồ phân bố công nghiệp năm 2024 (hình 8.1) và bản đồ hành chính Việt Nam, hãy xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp (khu công nghiệp, khu công nghệ cao) ở nước ta.

Đề bài

Dựa vào bản đồ phân bố công nghiệp năm 2024 (hình 8.1) và bản đồ hành chính Việt Nam, hãy xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp (khu công nghiệp, khu công nghệ cao) ở nước ta.

Phương pháp giải - Xem chi tiết

Hình 1: Địa lí 9 Kết nối tri thức - Bài 9: Thực hành: Xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở nước ta
Hình 1: Hình 1: Địa lí 9 Kết nối tri thức - Bài 9: Thực hành: Xác định một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp ở nước ta

- Tìm hiểu qua sách, báo, tạp chí và mạng internet ; đọc kĩ bản đồ phân bố công nghiệp năm 2024 (hình 8.1) (SGK trang 144) và bản đồ hành chính Việt Nam.

- Chỉ ra một số hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp (khu công nghiệp, khu công nghệ cao) ở nước ta.

Lời giải chi tiết

Hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp

Tên khu công nghiệp, khu công nghệ cao

Thuộc tỉnh, thành phố

Khu công nghiệp

Thăng Long

Hà Nội

Quế Võ

Bắc Ninh

Đình Vũ – Cát Hải

Hải Phòng

Hòa Khánh

Đà Nẵng

Biên Hòa

Đồng Nai

Khu công nghệ cao

Hòa Lạc

Hà Nội

Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội

Hà Nội

Khu công nghệ cao Đà Nẵng

Đà Nẵng

Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh

Khu công nghệ cao công nghệ sinh học Đồng Nai

Đồng Nai


Bình chọn:
4.3 trên 10 phiếu

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Hình thức tổ chứcQuy mô & Đặc điểm không gianMối liên hệ sản xuất & Ví dụ thực tế
Điểm công nghiệpHình thức đơn giản nhất, quy mô nhỏ gồm 1 hoặc vài xí nghiệp độc lập; đồng nhất với một điểm dân cư nông thônKhông có mối liên hệ mật thiết giữa các xí nghiệp; thường là nhà máy chế biến nông sản, sản xuất gạch ngói, cơ khí sửa chữa địa phương
Khu công nghiệp (KCN)Khu vực có ranh giới địa lí xác định, chuyên sản xuất công nghiệp và cung ứng dịch vụ phục vụ công nghiệp; không có dân cư sinh sốngCó hệ thống hạ tầng kĩ thuật chung (điện, cấp thoát nước, xử lí nước thải); ví dụ: KCN VSIP (Bình Dương, Bắc Ninh), KCN Tân Tạo, KCN Phố Nối
Trung tâm công nghiệpGắn liền với các đô thị vừa và lớn; là không gian quy tụ nhiều điểm công nghiệp, khu công nghiệp có mối liên hệ tương đối chặt chẽCó vị trí địa lí kinh tế rất thuận lợi, hạ tầng hiện đại; được phân cấp theo quy mô: Rất lớn (TP.HCM), Lớn (Hà Nội, Hải Phòng, Thủ Dầu Một, Biên Hòa)
Vùng công nghiệpHình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp cao nhất; bao gồm nhiều tỉnh thành có nét tương đồng về tài nguyên và phân công lao độngQuy tụ nhiều trung tâm công nghiệp, KCN và cụm công nghiệp gắn kết trong mạng lưới sản xuất liên tỉnh rộng lớn

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp giữa các cơ sở sản xuất công nghiệp trên một không gian lãnh thổ nhất định.
  • Kiến thức then chốt 2: Điểm công nghiệp là hình thức đơn giản nhất, quy mô gồm một vài xí nghiệp nhỏ gắn với vùng nguyên liệu hoặc điểm dân cư nông thôn.
  • Kiến thức then chốt 3: Khu công nghiệp (KCN) là khu vực có ranh giới rõ ràng, hạ tầng kĩ thuật dùng chung hoàn chỉnh, không có dân cư sinh sống, chuyên sản xuất hàng hóa.
  • Kiến thức then chốt 4: Trung tâm công nghiệp gắn với các đô thị lớn, tập trung nhiều xí nghiệp, khu công nghiệp và có sức lan tỏa kinh tế sâu rộng đến toàn vùng.
  • Kiến thức then chốt 5: Hiểu rõ các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp giúp định hướng phân bố hợp lí nguồn lực đầu tư và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp giữa các cơ sở sản xuất công nghiệp trên một không gian lãnh thổ nhất định.
  • Điểm công nghiệp là hình thức đơn giản nhất, quy mô gồm một vài xí nghiệp nhỏ gắn với vùng nguyên liệu hoặc điểm dân cư nông thôn.
  • Khu công nghiệp (KCN) là khu vực có ranh giới rõ ràng, hạ tầng kĩ thuật dùng chung hoàn chỉnh, không có dân cư sinh sống, chuyên sản xuất hàng hóa.
  • Trung tâm công nghiệp gắn với các đô thị lớn, tập trung nhiều xí nghiệp, khu công nghiệp và có sức lan tỏa kinh tế sâu rộng đến toàn vùng.
  • Hiểu rõ các hình thức tổ chức lãnh thổ công nghiệp giúp định hướng phân bố hợp lí nguồn lực đầu tư và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Thế nào là tổ chức lãnh thổ công nghiệp và mục đích của việc tổ chức lãnh thổ công nghiệp?
Khái niệm: Tổ chức lãnh thổ công nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp giữa các cơ sở sản xuất công nghiệp trên một không gian lãnh thổ nhất định nhằm sử dụng hợp lí nhất các nguồn lực sẵn có để đạt hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường cao nhất. Mục đích: Phát huy tối đa các lợi thế so sánh về vị trí địa lí, tài nguyên khoáng sản và nguồn lao động; Giảm chi phí vận chuyển nhờ dùng chung hạ tầng kĩ thuật; Thúc đẩy chuyên môn hóa và hợp tác hóa sản xuất; Hạn chế ô nhiễm môi trường sinh thái.
So sánh đặc điểm cơ bản giữa 'Khu công nghiệp tập trung' (KCN) và 'Trung tâm công nghiệp'?
Điểm khác biệt: 1. Về quy mô và dân cư: Khu công nghiệp có ranh giới địa lí xác định rõ ràng, không có dân cư sinh sống, do chính quyền quy hoạch chuyên để thu hút các nhà máy xí nghiệp sản xuất; trong khi Trung tâm công nghiệp gắn liền với các đô thị vừa và lớn, có dân cư sinh sống đông đúc; 2. Về thành phần: KCN gồm các nhà máy dùng chung hệ thống hạ tầng kĩ thuật (đường nội bộ, điện, trạm xử lí nước thải chung); Trung tâm công nghiệp có quy mô không gian lớn hơn, bao gồm nhiều điểm công nghiệp, nhiều KCN và các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu liên kết.
Tại sao các khu công nghiệp tập trung ở nước ta lại phân bố tập trung nhiều nhất ở vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng?
Phân bố tập trung nhất vì: 1. Vị trí địa lí kinh tế đặc biệt thuận lợi: Nằm ở các đầu mối giao thông huyết mạch, gần các cảng biển nước sâu quốc tế (Cái Mép, Hải Phòng) và sân bay quốc tế lớn (Tân Sơn Nhất, Nội Bài); 2. Cơ sở hạ tầng kĩ thuật và dịch vụ phát triển đồng bộ, mạng lưới điện nước và viễn thông ổn định; 3. Nguồn lao động dồi dào, tập trung tỉ lệ lao động có tay nghề và chuyên môn kĩ thuật cao nhất cả nước; 4. Có chính sách xúc tiến đầu tư năng động, thủ tục hành chính thông thoáng và thị trường tiêu thụ rộng lớn.
Để phát triển bền vững các khu công nghiệp ở nước ta hiện nay, cần thực hiện những giải pháp môi trường cấp bách nào?
Các giải pháp cấp bách: 1. Bắt buộc 100% các khu công nghiệp đang hoạt động phải xây dựng và vận hành trạm xử lí nước thải tập trung đạt chuẩn kĩ thuật quốc gia trước khi xả ra môi trường; 2. Di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm nghiêm trọng ra xa khu dân cư; 3. Chuyển đổi mô hình từ KCN truyền thống sang mô hình 'Khu công nghiệp sinh thái' (tận dụng chất thải của nhà máy này làm nguyên liệu đầu vào cho nhà máy khác theo kinh tế tuần hoàn); 4. Tăng diện tích cây xanh, hồ nước trong KCN để cải thiện vi khí hậu.