Lịch sử & Địa lý lớp 9 · KNTT · Chương 2
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 9 Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939 theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
Lý thuyết Lịch Sử 9 Kết nối tri thức Bài 7: Phong trào cách mạng Việt Nam thời kì 1930 - 1939
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
1) Phong trào cách mạng trong những năm 1930-1931
♦ Nguyên nhân bùng nổ
- Việt Nam là thuộc địa của Pháp nên cũng chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933).
- Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng sâu sắc, nổi lên với hai mẫu thuẫn cơ bản là: mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến.
- Đảng Cộng sản Việt Nam vừa ra đời đã kịp thời lãnh đạo cách mạng và đẩy mạnh cuộc đấu tranh trên phạm vi toàn quốc.
♦ Diễn biến chính
- Đầu năm 1930, một số cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác đã nổ ra với mục tiêu đòi cải thiện đời sống, đòi tăng lương, giảm giờ làm, giảm sưu thuế...
- Từ tháng 5/1930, phong trào phát triển mạnh mẽ trong phạm vi cả nước.
- Đến tháng 9 và tháng 10/1930, phong trào đạt đến đỉnh cao, quyết liệt nhất là ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Những cuộc biểu tình của nông dân ở Nam Đàn, Thanh Chương, Diễn Châu, Nghi Lộc.... được sự hưởng ứng của công nhân Vinh-Bến Thuỷ đã làm bộ máy chính quyền của thực dân và phong kiến tay sai ở nhiều huyện bị tê liệt, ở một số thôn, xã bị tan rã.
- Chính quyền nhân dân được thành lập ở một số thôn, xã của Nghệ An, Hà Tĩnh dưới hình thức các xô viết. Chính quyền Xô viết đã ban hành và thực hiện các chính sách tiến bộ.
+ Về chính trị: ban bố các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân;
+ Về kinh tế: chia ruộng đất công, bãi bỏ các thứ thuế vô lí, thực hiện giảm tô và xoá nợ cho dân nghèo;
+ Về văn hoá, xã hội tổ chức dời sống mới, mở các lớp dạy chữ Quốc ngữ, xoá bỏ các tệ nạn xã hội,...
- Hoảng sợ trước phong trào quần chúng, thực dân Pháp tiến hành khủng bố cực kì tàn bạo. Đầu năm 1931, thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp, khủng bố phong trào. Nhiều tổ chức của Đảng bị phá vỡ, hàng vạn cán bộ, đảng viên, người yêu nước bị bắt giam. Phong trào cách mạng 1930-1931 tạm thời lắng xuống.
Tranh sơn dầu về phát triển Xô viết Nghệ - Tĩnh
♦ Ý nghĩa
- Khẳng định vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng.
- Khối liên minh công-nông được hình thành.
- Để lại nhiều bài học quý báu cho phong trào cách mạng sau này.
2. Phong trào cách mạng trong những năm 1936-1939
♦ Nguyên nhân
- Tình hình thế giới:
+ Tháng 7-1935, Đại hội VII của Quốc tế Cộng sản đã họp và chủ trương thành lập Mặt trận Nhân dân ở các nước nhằm tập hợp các lực lượng dân chủ chống chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh.
+ Ở Pháp, năm 1936, Mặt trận Nhân dân lên cầm quyền đã thi hành một số chính sách tiến bộ.
- Tình hình Việt Nam:
+ Cuối năm 1934-1935, các tổ chức Đảng và phong trào quần chúng dần được phục hồi.
+ Tháng 7-1936, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã ra nghị quyết:
▪ Xác định nhiệm vụ trước mắt là đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít và nguy cơ chiến tranh, đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo và hoà bình.
▪ Thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương (sau đổi tên là Mặt trận Dân chủ Đông Dương).
♦ Diễn biến chính
- Phong trào Đông Dương đại hội:
+ Được tin Quốc hội Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dương, Đảng chủ trương phát động một phong trào đấu tranh công khai, rộng lớn của quần chúng nhằm thu thập nguyện vọng của họ, tiến tới triệu tập Đông Dương đại hội.
+ Đầu năm 1937, nhân dịp đón Gô-đa-phái viên của Chính phủ Pháp sang điều tra tình hình Đông Dương và Brê-vi-ê sang nhậm chức Toàn quyền Đông Dương, nhiều cuộc mít tinh, biểu tình, đưa “dân nguyện”,... đã diễn ra. Tiêu biểu là cuộc bãi công của công nhân xe lửa Trường Thi (7-1937), cuộc mít tinh của 2,5 vạn người tại khu Đấu Xảo (Hà Nội) nhân dịp ngày Quốc tế Lao động (1-5-1938),...
Cuộc mít tinh của 2,5 người diễn ra tại khu Đấu Xảo Hà Nội
- Phong trào đấu tranh nghị trường:
+ Đây là một hình thức đấu tranh mới trong thời kì này của Đảng Cộng sản Đông Dương với mục đích mở rộng lực lượng của Mặt trận Dân chủ và vạch trần chính sách phản động của chính quyền thực dân và tay sai, bênh vực nhân dân lao động.
+ Trong cuộc bầu cử vào Viện Dân biểu Trung Kì (1937), Viện Dân biểu Bắc Kì (1938), Hội dồng Quản hạt Nam Kì (1939), Đảng vận dộng dưa người của Mặt trận Dân chủ Đông Dương ra ứng cử.
- Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí:
+ Nhiều tờ báo đã được xuất bản công khai như: Tiền phong, Dân chủng, Lao động,...
+ Một số sách giới thiệu chủ nghĩa Mác-Lê-nin và chính sách của Đảng cũng được lưu hành rộng rãi như cuốn Vấn đề dân cày của Qua Ninh (Trường Chinh) và Vân Đình (Võ Nguyên Giáp),...
- Cuối năm 1938, phong trào đấu tranh công khai bị thu hẹp dần và chấm dứt khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (tháng 9/1939).
♦ Ý nghĩa
- Phong trào dân chủ 1936-1939 là phong trào quần chúng rộng lớn, có tổ chức, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đã buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộ một số yêu sách cụ thể về dân sinh, dân chủ.
- Là cuộc diễn tập cho Cách mạng tháng Tám năm 1945.
- Đảng tích luỹ được nhiều bài học kinh nghiệm trong lãnh đạo, tổ chức đấu tranh,...
(199k) Xem Khóa học Lịch Sử 9 KNTT
Xem thêm tóm tắt lý thuyết Lịch Sử lớp 9 Kết nối tri thức hay khác:
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 10: Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 11: Nước Mỹ và Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991
Lý thuyết Lịch Sử 9 Bài 12: Khu vực Mỹ La-tinh và châu Á từ năm 1945 đến năm 1991
Xem thêm các tài liệu học tốt lớp 9 hay khác:
PRINTING ENDS HERE
Các sản phẩm khác của Vietjack:
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí so sánh | Phong trào cách mạng 1930 – 1931 | Phong trào dân chủ 1936 – 1939 |
|---|---|---|
| Kẻ thù trước mắt | Đế quốc Pháp và phong kiến tay sai phản động | Bọn phản động thuộc địa Pháp và bè lũ tay sai không chịu thi hành chính sách của Mặt trận Nhân dân Pháp |
| Nhiệm vụ & Khẩu hiệu | Chống đế quốc giành độc lập, chống phong kiến tịch thu ruộng đất chia cho dân cày | Chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình |
| Mặt trận dân tộc thống nhất | Bước đầu hình thành khối liên minh công nông vững chắc | Mặt trận Dân chủ Đông Dương tập hợp rộng rãi mọi tầng lớp, đảng phái yêu nước |
| Hình thức & Phương pháp | Bí mật, bất hợp pháp, bạo động vũ trang khởi nghĩa, biểu tình thị uy có tự vệ hỗ trợ | Kết hợp công khai và bí mật, hợp pháp và nửa hợp pháp: mít tinh, bãi công, đấu tranh nghị trường, báo chí |
| Đỉnh cao tiêu biểu | Chính quyền Xô viết Nghệ - Tĩnh (9/1930 – đầu 1931) | Cuộc mít tinh kỉ niệm ngày Quốc tế Lao động 1/5/1938 tại Nhà Đấu xảo (Hà Nội) quy tụ hơn 2,5 vạn người |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng 1930 - 1931 bùng nổ mạnh mẽ trên quy mô toàn quốc, mà đỉnh cao là chính quyền Xô viết Nghệ - Tĩnh.
- Kiến thức then chốt 2: Xô viết Nghệ - Tĩnh thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, thi hành các chính sách tiến bộ về kinh tế, chính trị, văn hóa của một chính quyền kiểu mới.
- Kiến thức then chốt 3: Luận cương chính trị tháng 10/1930 do Trần Phú soạn thảo đã xác định những vấn đề chiến lược cơ bản của cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương.
- Kiến thức then chốt 4: Phong trào dân chủ 1936 - 1939 tận dụng điều kiện thuận lợi, chuyển hướng linh hoạt hình thức đấu tranh nhằm đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo, hòa bình.
- Kiến thức then chốt 5: Hai phong trào cách mạng là những cuộc tập dượt vĩ đại, chuẩn bị trực tiếp về lực lượng và kinh nghiệm cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào cách mạng 1930 - 1931 bùng nổ mạnh mẽ trên quy mô toàn quốc, mà đỉnh cao là chính quyền Xô viết Nghệ - Tĩnh.
- Xô viết Nghệ - Tĩnh thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, thi hành các chính sách tiến bộ về kinh tế, chính trị, văn hóa của một chính quyền kiểu mới.
- Luận cương chính trị tháng 10/1930 do Trần Phú soạn thảo đã xác định những vấn đề chiến lược cơ bản của cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương.
- Phong trào dân chủ 1936 - 1939 tận dụng điều kiện thuận lợi, chuyển hướng linh hoạt hình thức đấu tranh nhằm đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo, hòa bình.
- Hai phong trào cách mạng là những cuộc tập dượt vĩ đại, chuẩn bị trực tiếp về lực lượng và kinh nghiệm cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.