Khoa học tự nhiên lớp 7 · KNTT · Chương 11
Lý thuyết KHTN 7 Bài 42: Cơ thể sinh vật là một thể thống nhất
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 42: Cơ thể sinh vật là một thể thống nhất theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có lời giải chi tiết.
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA TẾ BÀO, CƠ THỂ SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
- Mối quan hệ giữa tế bào và cơ thể:
+ Về cấu trúc: Tế bào là đơn vị cấu trúc của cơ thể vì mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ tế bào. Trong đó, cơ thể đơn bào được cấu tạo từ 1 tế bào; còn cơ thể gồm nhiều tế bào phân hóa thành mô, cơ quan, hệ cơ quan khác nhau cùng phối hợp thực hiện các hoạt động sống của cơ thể.
+ Về chức năng: Các hoạt động sống ở cấp độ tế bào là cơ sở cho các hoạt động sống ở cấp độ cơ thể. Ngược lại, các hoạt động sống ở cấp độ cơ thể điều khiển các hoạt động sống ở cấp độ tế bào, đảm bảo cơ thể là một thể thống nhất.
Một số loại tế bào trong cơ thể người
- Mối quan hệ giữa tế bào, cơ thể sinh vật và môi trường: Nhờ cơ thể lấy chất dinh dưỡng, nước, chất khoáng và O2 từ môi trường mà tế bào thực hiện được quá trình trao đổi chất để lớn lên, sinh sản và cảm ứng, từ đó giúp cơ thể thực hiện được các hoạt động sống.
Sơ đồ mối quan hệ giữa tế bào, cơ thể và môi trường
II. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC HOẠT ĐỘNG SỐNG TRONG CƠ THỂ SINH VẬT
- Cơ thể có các hoạt động sống là: trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, sinh trưởng và phát triển, cảm ứng, sinh sản.
- Mối quan hệ giữa các hoạt động sống: Các hoạt động sống trong cơ thể có mối quan hệ qua lại chặt chẽ với nhau.
+ Quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng cung cấp vật chất và năng lượng đảm bảo cho cơ thể sinh trưởng và phát triển, sinh sản và cảm ứng.
+ Ngược lại, các quá trình sinh trưởng, phát triển, sinh sản và cảm ứng có tác động trở lại đối với quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể sinh vật.
Mối quan hệ giữa các hoạt động sống trong cơ thể
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Cấp độ tổ chức | Đơn vị cấu trúc & Chức năng | Mối liên hệ tương tác | Ý nghĩa đối với sự sống toàn vẹn |
|---|---|---|---|
| Tế bào | Đơn vị nhỏ nhất có đầy đủ dấu hiệu sống | Thực hiện trao đổi chất, hô hấp tế bào tạo năng lượng ATP | Là nền tảng kiến tạo nên mọi mô và cơ quan trong cơ thể |
| Cơ thể sinh vật | Hệ thống thống nhất gồm nhiều cơ quan phối hợp | Tiêu hóa lấy dinh dưỡng, hô hấp lấy khí, tuần hoàn vận chuyển | Điều hòa và cung cấp môi trường nội bào ổn định cho tế bào sống |
| Môi trường sống | Thế giới tự nhiên bao quanh sinh vật | Cung cấp thức ăn, nước uống, dưỡng khí và tiếp nhận chất thải | Tác động chọn lọc và duy trì sự cân bằng sinh thái trên Trái Đất |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Tế bào là đơn vị cấu trúc và đơn vị chức năng cơ bản của mọi cơ thể sinh vật sống.
- Kiến thức then chốt 2: Mối quan hệ giữa tế bào, cơ thể và môi trường: Môi trường cung cấp chất dinh dưỡng và năng lượng cho cơ thể Cơ thể phân phối đến từng tế bào Tế bào thực hiện trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng duy trì hoạt động của cơ thể.
- Kiến thức then chốt 3: Các hoạt động sống trong cơ thể (trao đổi chất, hô hấp, tuần hoàn, cảm ứng, sinh trưởng, phát triển, sinh sản) có mối liên hệ mật thiết, tác động qua lại chặt chẽ.
- Kiến thức then chốt 4: Cơ thể sinh vật là một hệ thống mở tự điều chỉnh: Sự rối loạn chức năng ở một cơ quan sẽ ảnh hưởng dây chuyền đến toàn bộ các cơ quan khác và sức sống của cơ thể.
- Kiến thức then chốt 5: Con người cần hiểu rõ tính thống nhất của cơ thể để có lối sống lành mạnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện và bảo vệ môi trường sinh thái trong sạch.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Tế bào là đơn vị cấu trúc và đơn vị chức năng cơ bản của mọi cơ thể sinh vật sống.
- Mối quan hệ giữa tế bào, cơ thể và môi trường: Môi trường cung cấp chất dinh dưỡng và năng lượng cho cơ thể Cơ thể phân phối đến từng tế bào Tế bào thực hiện trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng duy trì hoạt động của cơ thể.
- Các hoạt động sống trong cơ thể (trao đổi chất, hô hấp, tuần hoàn, cảm ứng, sinh trưởng, phát triển, sinh sản) có mối liên hệ mật thiết, tác động qua lại chặt chẽ.
- Cơ thể sinh vật là một hệ thống mở tự điều chỉnh: Sự rối loạn chức năng ở một cơ quan sẽ ảnh hưởng dây chuyền đến toàn bộ các cơ quan khác và sức sống của cơ thể.
- Con người cần hiểu rõ tính thống nhất của cơ thể để có lối sống lành mạnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện và bảo vệ môi trường sinh thái trong sạch.