Khoa học tự nhiên lớp 7 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết KHTN 7 Bài 12: Sóng âm
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 12: Sóng âm theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có lời giải chi tiết.
1. Dao động và sóng
a. Dao động
- Các chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng được gọi là dao động.
Ví dụ:
- Dao động của quả lắc.
+ Dao động của chiếc võng.
+ Dao động của chiếc xích đu.
b. Sóng
Sóng là sự lan truyền dao động trong môi trường.
Ví dụ: Sóng nước
2. Nguồn âm
Nguồn âm là nguồn phát ra âm, các nguồn âm đều dao động.
Ví dụ:
+ Mặt trống.
+ Dây đàn.
+ Âm thoa.
3. Sóng âm
- Sóng âm là sự lan truyền dao động của nguồn âm trong môi trường.
- Sóng âm truyền từ nguồn âm theo mọi phương ra môi trường xung quanh.
Ví dụ: Âm thanh do loa phát ra truyền theo mọi hướng.
4. Các môi trường truyền âm
- Môi trường truyền được sóng âm gọi là môi trường truyền âm.
+ Sóng âm truyền được trong các môi trường chất rắn, chất lỏng, chất khí.
+ Sóng âm không truyền được trong môi trường chân không.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Môi trường | Tốc độ truyền âm xấp xỉ () | Cơ chế truyền dao động | Khả năng truyền âm |
|---|---|---|---|
| Chất rắn (Thép, nhôm, gỗ) | Mật độ phân tử rất sát nhau, tương tác lực mạnh | Truyền âm tốt nhất và nhanh nhất | |
| Chất lỏng (Nước) | Phân tử ở khoảng cách gần, dễ truyền xung lực | Truyền âm nhanh gấp gần 4,5 lần trong không khí | |
| Chất khí (Không khí) | Khoảng cách phân tử lớn, va chạm truyền sóng chậm | Truyền âm chậm nhất trong các môi trường vật chất | |
| Chân không | (không truyền được) | Không có bất kì hạt vật chất nào để dao động lan truyền | Hoàn toàn không thể truyền sóng âm |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Sự rung động (chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng) của một vật được gọi là dao động.
- Kiến thức then chốt 2: Vật dao động phát ra âm thanh được gọi là nguồn âm (dây đàn rung, màng trống rung, thanh quản rung...).
- Kiến thức then chốt 3: Sóng âm là sự lan truyền dao động của các phần tử môi trường từ nguồn âm ra xung quanh.
- Kiến thức then chốt 4: Âm thanh có thể truyền qua các môi trường chất rắn, chất lỏng và chất khí; âm thanh không truyền được trong môi trường chân không.
- Kiến thức then chốt 5: Vận tốc truyền âm phụ thuộc vào bản chất môi trường: nói chung vận tốc truyền âm trong chất rắn lớn hơn trong chất lỏng, và trong chất lỏng lớn hơn trong chất khí ().
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Sự rung động (chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng) của một vật được gọi là dao động.
- Vật dao động phát ra âm thanh được gọi là nguồn âm (dây đàn rung, màng trống rung, thanh quản rung...).
- Sóng âm là sự lan truyền dao động của các phần tử môi trường từ nguồn âm ra xung quanh.
- Âm thanh có thể truyền qua các môi trường chất rắn, chất lỏng và chất khí; âm thanh không truyền được trong môi trường chân không.
- Vận tốc truyền âm phụ thuộc vào bản chất môi trường: nói chung vận tốc truyền âm trong chất rắn lớn hơn trong chất lỏng, và trong chất lỏng lớn hơn trong chất khí ().