Khoa học tự nhiên lớp 7 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết KHTN 7 Bài 18: Nam châm
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 18: Nam châm theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có lời giải chi tiết.
1. Nam châm là gì?
- Nam châm là các vật có khả năng hút các vật bằng sắt và một số vật khác, nam châm khi cân bằng có khả năng tự định hướng Bắc – Nam.
- Nam châm có 2 cực: một cực luôn chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, còn cực kia luôn chỉ hướng Nam gọi là cực Nam.
Chú ý: Để phân biệt 2 cực của nam châm người ta sơn 2 màu khác nhau, màu đỏ là cực Bắc ghi chữ N (North), màu xanh là cực Nam ghi chữ S (South).
Ví dụ: Một số hình ảnh về nam châm.
+ Nam châm thẳng.
+ Nam châm chữ U (hay nam châm hình móng ngựa).
+ Nam châm viên.
2. Tính chất từ của nam châm
- Nam châm là vật có từ tính (hút được các vật bằng sắt và một số hợp kim của sắt). Vật liệu bị nam châm hút là vật liệu có từ tính.
Ví dụ:
+ Một số vật liệu có từ tính như: sắt, thép, niken, coban, …
+ Một số vật liệu không có từ tính như: nhôm, đồng, gỗ, …
- Nam châm hút mạnh nhất ở 2 đầu cực.
- Kim nam châm nằm cân bằng trên mũi nhọn luôn định hướng Bắc – Nam.
3. Tương tác giữa hai nam châm
Khi đưa hai thanh nam châm lại gần nhau:
+ Hai từ cực khác tên hút nhau.
+ Hai từ cực cùng tên đẩy nhau.
4. Định hướng của một kim nam châm tự do
- Kim nam châm (nam châm thử) đặt gần nam châm sẽ chịu tác dụng của nam châm làm cho kim nằm theo một hướng xác định.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Bộ phận / Trạng thái | Cực Bắc (N - North) | Cực Nam (S - South) | Quy tắc tương tác |
|---|---|---|---|
| Kí hiệu & Màu quy ước | Chữ N, thường sơn màu đỏ | Chữ S, thường sơn màu xanh hoặc trắng | Hai cực cùng tên (N - N hoặc S - S) đẩy nhau |
| Định hướng tự do | Kim nam châm tự do chỉ về phía bắc địa lí | Kim nam châm tự do chỉ về phía nam địa lí | Hai cực khác tên (N - S hoặc S - N) hút nhau |
| Đặc tính từ trường | Đường sức từ có chiều đi ra khỏi cực Bắc | Đường sức từ có chiều đi vào cực Nam | Lực từ mạnh nhất tại hai đầu cực, yếu nhất ở giữa thân |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Nam châm là vật có khả năng hút được các vật liệu từ như sắt, thép, niken, côban... và có tính chất định hướng bắc - nam.
- Kiến thức then chốt 2: Mỗi nam châm luôn có hai cực từ: Cực Bắc (kí hiệu chữ N - North, sơn màu đỏ) và Cực Nam (kí hiệu chữ S - South, sơn màu xanh).
- Kiến thức then chốt 3: Từ tính của nam châm tập trung mạnh nhất ở hai cực từ, ở phần giữa thanh nam châm lực từ là yếu nhất.
- Kiến thức then chốt 4: Quy tắc tương tác giữa hai nam châm: Các cực cùng tên thì đẩy nhau (Bắc - Bắc đẩy, Nam - Nam đẩy), các cực khác tên thì hút nhau (Bắc - Nam hút nhau).
- Kiến thức then chốt 5: Khi để một kim nam châm tự do thăng bằng, kim nam châm luôn định hướng theo trục Bắc - Nam địa lí.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Nam châm là vật có khả năng hút được các vật liệu từ như sắt, thép, niken, côban... và có tính chất định hướng bắc - nam.
- Mỗi nam châm luôn có hai cực từ: Cực Bắc (kí hiệu chữ N - North, sơn màu đỏ) và Cực Nam (kí hiệu chữ S - South, sơn màu xanh).
- Từ tính của nam châm tập trung mạnh nhất ở hai cực từ, ở phần giữa thanh nam châm lực từ là yếu nhất.
- Quy tắc tương tác giữa hai nam châm: Các cực cùng tên thì đẩy nhau (Bắc - Bắc đẩy, Nam - Nam đẩy), các cực khác tên thì hút nhau (Bắc - Nam hút nhau).
- Khi để một kim nam châm tự do thăng bằng, kim nam châm luôn định hướng theo trục Bắc - Nam địa lí.