Khoa học tự nhiên lớp 7 · KNTT · Chương 8
Lý thuyết KHTN 7 Bài 32: Thực hành: Chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 32: Thực hành: Chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có lời giải chi tiết.
1. Dụng cụ
- Cốc thủy tinh, dao mổ, kính lúp, túi nylon trong suốt.
2. Mẫu vật, hóa chất
- Cây cần tây hoặc cành hoa màu trắng (hồng trắng, cúc trắng,…)
- 2 cây trồng trong 2 chậu đất ẩm (nên chọn các cây có thân thấp, nhiều lá).
- Nước pha màu (mực đỏ, mực tím hoặc mực xanh).
1. Thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước
- Bước 1: Dùng dao mổ cắt ngang qua cuống lá cần tây (gần sát gốc) rồi cắm vào cốc thủy tinh chứa nước pha màu, để ra chỗ thoáng. Sau khoảng thời gian từ 30 phút đến 60 phút, quan sát sự thay đổi màu của cuống và lá cần tây ở cốc nước pha màu xanh và cốc nước pha màu đỏ.
- Bước 2: Dùng dao mổ cắt ngang phần cuống lá cần tây có lá bị nhuộm màu thành các đoạn ngắn.
- Bước 3: Sử dụng kính lúp để quan sát phần mạch dẫn trong các đoạn cuống lá.
2. Thí nghiệm chứng minh lá thoát hơi nước
- Bước 1: Đánh dấu 2 chậu cây là chậu A, chậu B.
- Bước 2: Ngắt toàn bộ lá cây ở chậu A, cây ở chậu B giữ nguyên lá.
- Bước 3: Trùm túi nylon trong suốt lên cây trong chậu A và chậu B (chú ý trùm kín toàn bộ phần lá cây rồi buộc kín miệng túi), đặt 2 chậu cây ra ngoài sáng.
- Bước 4: Sau khoảng thời gian từ 15 phút đến 30 phút, quan sát hiện tượng xảy ra ở mặt trong túi nylon trùm trên cây ở chậu A và cây ở chậu B.
III. KẾT QUẢ
1. Hoàn thành bảng ghi kết quả thí nghiệm theo mẫu sau:
2. Giải thích kết quả của các thí nghiệm và rút ra kết luận.
3. Trả lời các câu hỏi sau:
3.1. Tại sao trong thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước phải sử dụng nước pha màu?
3.2. Tại sao trong thí nghiệm chứng minh lá thoát hơi nước phải trùm túi nylon trong suốt, kín toàn bộ phần lá cây?
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thí nghiệm thực hành | Dụng cụ & Mẫu vật | Hiện tượng quan sát | Ý nghĩa kết luận |
|---|---|---|---|
| Thân vận chuyển nước | Cành hoa trắng / cần tây cắm vào nước pha mực đỏ | Gân lá và cánh hoa chuyển đỏ; lát cắt thân lộ bó mạch đỏ | Nước và khoáng được vận chuyển hướng lên qua mạch gỗ |
| Lá thoát hơi nước | Hai nhánh cây (một có lá, một vặt hết lá) bọc túi nilon kín | Túi bọc cành có lá đọng nhiều giọt nước li ti; cành trơ trụi khô ráo | Lá là cơ quan chính thực hiện quá trình thoát hơi nước ở cây |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước: Cắm cành cần tây hoặc cành hoa cúc trắng vào cốc nước màu đỏ; sau vài giờ phiến lá và cánh hoa chuyển sang màu đỏ.
- Kiến thức then chốt 2: Cắt ngang thân cành cần tây quan sát thấy các bó mạch gỗ bắt màu đỏ đậm, chứng minh nước và chất khoáng được dẫn truyền qua hệ thống mạch gỗ trong thân cây.
- Kiến thức then chốt 3: Thí nghiệm chứng minh lá thoát hơi nước: Bọc kín một nhánh cây có lá bằng túi nilon trong suốt; sau vài giờ quan sát thấy mặt trong túi nilon mờ đi và đọng nhiều giọt nước li ti.
- Kiến thức then chốt 4: So sánh với nhánh cây bị vặt hết lá được bọc túi tương tự thì túi không có giọt nước đọng, khẳng định lá cây là cơ quan chính thực hiện quá trình thoát hơi nước.
- Kiến thức then chốt 5: Thực hành giúp học sinh rèn luyện kĩ năng cắt lát mỏng mẫu vật sinh học, quan sát dưới kính lúp và giải thích bản chất hiện tượng sinh lí thực vật.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước: Cắm cành cần tây hoặc cành hoa cúc trắng vào cốc nước màu đỏ; sau vài giờ phiến lá và cánh hoa chuyển sang màu đỏ.
- Cắt ngang thân cành cần tây quan sát thấy các bó mạch gỗ bắt màu đỏ đậm, chứng minh nước và chất khoáng được dẫn truyền qua hệ thống mạch gỗ trong thân cây.
- Thí nghiệm chứng minh lá thoát hơi nước: Bọc kín một nhánh cây có lá bằng túi nilon trong suốt; sau vài giờ quan sát thấy mặt trong túi nilon mờ đi và đọng nhiều giọt nước li ti.
- So sánh với nhánh cây bị vặt hết lá được bọc túi tương tự thì túi không có giọt nước đọng, khẳng định lá cây là cơ quan chính thực hiện quá trình thoát hơi nước.
- Thực hành giúp học sinh rèn luyện kĩ năng cắt lát mỏng mẫu vật sinh học, quan sát dưới kính lúp và giải thích bản chất hiện tượng sinh lí thực vật.