Khoa học tự nhiên lớp 7 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết KHTN 7 Bài 13: Độ to và độ cao của âm
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 7 Bài 13: Độ to và độ cao của âm theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, sơ đồ minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có lời giải chi tiết.
1. Độ to và biên độ của sóng âm
a. Biên độ dao động của nguồn âm, sóng âm
- Biên độ dao động là khoảng cách từ vị trí ban đầu (vị trí cân bằng) đến vị trí xa nhất của dao động.
b. Độ to của âm
- Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ dao động.
- Sóng âm có biên độ dao động càng lớn thì âm nghe thấy càng to (và ngược lại).
2. Độ cao và tần số của sóng âm
a. Tần số
- Tần số là số dao động vật thực hiện trong một giây.
- Đơn vị của tần số: Héc, kí hiệu là Hz.
Ví dụ: Trong 1 giây, vật thực hiện được 20 dao động thì tần số dao động của vật là 20 Hz.
- Tần số âm mà tai người có thể nghe thấy được khoảng từ 20 Hz đến 20 000 Hz.
b. Độ cao của âm
- Độ cao của âm phụ thuộc vào tần số.
- Sóng âm có tần số càng lớn thì nghe thấy âm càng cao (bổng) và ngược lại, sóng âm có tần số âm càng nhỏ thì nghe thấy âm càng thấp (trầm).
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Đặc tính sinh lí của âm | Đặc tính vật lí quyết định | Đơn vị đo | Quy luật biến đổi |
|---|---|---|---|
| Độ to của âm | Biên độ dao động của nguồn âm | Đêxiben (dB) | Biên độ dao động càng lớn thì âm nghe được càng to; ngưỡng đau tai |
| Độ cao của âm (trầm / bổng) | Tần số dao động của nguồn âm | Héc (Hz) | Tần số dao động càng lớn thì âm càng bổng (cao), tần số càng nhỏ thì âm càng trầm (thấp) |
| Âm thanh nghe được | Khoảng tần số | Hz | Tai người bình thường cảm thụ rõ trong dải tần số này |
| Hạ âm và siêu âm | Dưới (hạ âm) và trên (siêu âm) | Hz | Tai người không nghe được; ứng dụng ở dơi, cá heo, siêu âm y tế |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật dao động so với vị trí cân bằng của nó.
- Kiến thức then chốt 2: Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ dao động của nguồn âm: Biên độ dao động càng lớn thì âm phát ra càng to; đơn vị đo mức cường độ âm là đêxiben (dB).
- Kiến thức then chốt 3: Tần số là số dao động mà vật thực hiện được trong một giây; đơn vị của tần số là Héc (kí hiệu là Hz).
- Kiến thức then chốt 4: Độ cao (bổng hay trầm) của âm phụ thuộc vào tần số dao động của nguồn âm: Tần số dao động càng lớn thì âm phát ra càng bổng (cao), tần số càng nhỏ thì âm càng trầm (thấp).
- Kiến thức then chốt 5: Tai người bình thường có thể cảm nhận được âm thanh có tần số trong khoảng từ 20 Hz đến 20 000 Hz.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật dao động so với vị trí cân bằng của nó.
- Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ dao động của nguồn âm: Biên độ dao động càng lớn thì âm phát ra càng to; đơn vị đo mức cường độ âm là đêxiben (dB).
- Tần số là số dao động mà vật thực hiện được trong một giây; đơn vị của tần số là Héc (kí hiệu là Hz).
- Độ cao (bổng hay trầm) của âm phụ thuộc vào tần số dao động của nguồn âm: Tần số dao động càng lớn thì âm phát ra càng bổng (cao), tần số càng nhỏ thì âm càng trầm (thấp).
- Tai người bình thường có thể cảm nhận được âm thanh có tần số trong khoảng từ 20 Hz đến 20 000 Hz.