MasterSchool

Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 11

Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 32: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Chương 11: Châu Mỹ · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 32: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

1. Địa hình

- Địa hình ở Bắc Mỹ chia làm 3 khu vực rõ rệt:

+ Miền núi Cooc-đi-e ở phía tây, là một trong những hệ thống núi lớn trên thế giới. Miền núi có độ cao trung bình 3000 - 4000, kéo dài 9000 km theo chiều bắc - nam.

+ Đồng bằng ở giữa, bao gồm: đồng bằng Ca-na-đa, đồng bằng Lớn, đồng bằng Trung tâm và đồng bằng Duyên hải, độ cao từ 200-500m thấp dần từ bắc xuống nam.

+ Dãy núi A-pa-lat ở phía đông, có hướng tây bắc - đông nam.

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 1: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 1: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

2. Khí hậu

- Khí hậu Bắc Mỹ có sự phân hóa theo chiều bắc-nam, gồm:

+ Đới khí hậu cực và cận cực.

+ Đới khí hậu ôn đới (có diện tích lớn nhất).

+ Đới khí hậu cận nhiệt và nhiệt đới.

- Khí hậu Bắc Mỹ có sự phân hóa theo chiều tây - đông và theo độ cao:

+ Vùng ven biển mưa nhiều; sâu trong lục địa mưa ít, khí hậu khô hạn hơn

+ Càng lên cao nhiệt độ càng giảm.

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 2: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 2: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Bản đồ khí hậu Bắc Mỹ

3. Sông, hồ

- Đặc điểm sông ở Bắc Mỹ:

+ Mạng lưới sông dày đặc và phân bố khắp lãnh thổ.

+ Sông nhiều nước. Chế độ nước khá đa dạng do được cung cấp nước từ nhiều nguồn mưa, băng, tuyết tan.

+ Các sông lớn: hệ thống sông Mit-xu-ri- Mit-xi-xi-pi, sông Mác-ken-đi,…

- Đặc điểm hồ của Bắc Mỹ:

+ Đứng đầu thế giới về số lượng các hồ có diện tích lớn.

+ Phần lớn là hồ nước ngọt.

+ Các hồ lớn như: hệ thống Ngũ hồ, hồ Gấu lớn, hồ Nô Lệ Lớn,…

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 3: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 3: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Bản đồ lưu vực hồ Gấu Lớn ở Bắc Mỹ

4. Đới thiên nhiên

- Thiên nhiên ở Bắc Mỹ chủ yếu nằm trong đới lạnh và đới ôn hòa.

+ Đới lạnh: có khí hậu cực và cận cực, lạnh giá, khắc nghiệt; sinh vật nghèo nàn, chủ yếu là rêu và địa y.

+ Đới ôn hòa: chiếm diện tích rộng, phân hóa đa dạng theo sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa. Cảnh quan có rừng lá kim, rừng hỗn hợp, rừng lá rộng, thảo nguyên, hoang mạc và bán hoang mạc.

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 4: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ
Hình 4: Địa Lí 7 Kết nối tri thức Bài 14: Đặc điểm tự nhiên Bắc Mỹ

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Khu vực tự nhiênĐặc điểm địa hình & Khoáng sản Bắc MỹKhí hậu, Sông hồ & Rừng
Hệ thống Cooc-đi-e (Phía Tây)Núi trẻ cao đồ sộ, chạy dài hơn 9000 km, nhiều thung lũng, cao nguyên xen kẽGiàu kim loại màu (vàng, bạc, đồng); khí hậu núi cao phân hóa theo độ cao
Đồng bằng Trung tâmĐồng bằng rộng lớn hình lòng máng khổng lồ, đất phù sa phì nhiêuHệ thống sông Mít-xu-ri - Mi-xi-xi-pi và vùng Ngũ Hồ chứa nước ngọt lớn nhất hành tinh
Dãy A-pa-lat (Phía Đông)Miền núi già thấp, nhiều than đá và quặng sắt trữ lượng lớnKhí hậu ôn đới hải dương, lượng mưa dồi dào, rừng cây lá rộng phát triển

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Địa hình Bắc Mỹ chia làm ba khu vực rõ rệt: Phía tây là hệ thống núi Cooc-đi-e cao đồ sộ; ở giữa là Đồng bằng Trung tâm rộng lớn; phía đông là miền núi già A-pa-lat thấp.
  • Kiến thức then chốt 2: Sự phân hóa sâu sắc của khí hậu: Trải dài từ bắc xuống nam có 3 đới khí hậu: cực và cận cực, ôn đới (chiếm diện tích lớn nhất) và cận nhiệt đới; đồng thời phân hóa tây - đông do địa hình.
  • Kiến thức then chốt 3: Mạng lưới sông hồ dồi dào nước: Hệ thống sông Mít-xu-ri - Mi-xi-xi-pi lớn thứ tư thế giới, bồi đắp phù sa phì nhiêu cho đồng bằng trung tâm.
  • Kiến thức then chốt 4: Vùng Ngũ Hồ kỳ vĩ: Hệ thống 5 hồ nước ngọt liên thông nối liền (hồ Thượng, Hu-rôn, Mi-si-gân, I-ri, Ôn-ta-ri-ô), tạo thành hồ chứa nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới.
  • Kiến thức then chốt 5: Rừng và khoáng sản phong phú: Rừng lá kim bạt ngàn ở Ca-na-đa; dầu mỏ, khí đốt dồi dào ở vịnh Mê-hi-cô và kim loại màu phong phú ở hệ thống Cooc-đi-e.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Địa hình Bắc Mỹ chia làm ba khu vực rõ rệt: Phía tây là hệ thống núi Cooc-đi-e cao đồ sộ; ở giữa là Đồng bằng Trung tâm rộng lớn; phía đông là miền núi già A-pa-lat thấp.
  • Sự phân hóa sâu sắc của khí hậu: Trải dài từ bắc xuống nam có 3 đới khí hậu: cực và cận cực, ôn đới (chiếm diện tích lớn nhất) và cận nhiệt đới; đồng thời phân hóa tây - đông do địa hình.
  • Mạng lưới sông hồ dồi dào nước: Hệ thống sông Mít-xu-ri - Mi-xi-xi-pi lớn thứ tư thế giới, bồi đắp phù sa phì nhiêu cho đồng bằng trung tâm.
  • Vùng Ngũ Hồ kỳ vĩ: Hệ thống 5 hồ nước ngọt liên thông nối liền (hồ Thượng, Hu-rôn, Mi-si-gân, I-ri, Ôn-ta-ri-ô), tạo thành hồ chứa nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới.
  • Rừng và khoáng sản phong phú: Rừng lá kim bạt ngàn ở Ca-na-đa; dầu mỏ, khí đốt dồi dào ở vịnh Mê-hi-cô và kim loại màu phong phú ở hệ thống Cooc-đi-e.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Phân tích cấu trúc địa hình ba khu vực chạy song song theo chiều kinh tuyến ở Bắc Mỹ?
Địa hình Bắc Mỹ chia làm 3 khu vực rõ rệt từ tây sang đông: 1. Phía tây là hệ thống núi trẻ Cooc-đi-e cao đồ sộ, chạy dài hơn 9000 km, cao trung bình 3000 - 4000 m với các dãy núi hiểm trở xen kẽ cao nguyên; 2. Ở giữa là Đồng bằng Trung tâm rộng lớn hình lòng máng khổng lồ, đất phù sa màu mỡ và hệ thống sông hồ dày đặc; 3. Phía đông là miền núi già A-pa-lat thấp, đỉnh tròn sườn thoải, giàu khoáng sản than sắt.
Giải thích vì sao khí hậu Bắc Mỹ có sự phân hóa phức tạp theo cả chiều bắc - nam và tây - đông?
Phân hóa bắc - nam: Lãnh thổ trải dài trên 60 độ vĩ tuyến nên có đủ 3 đới khí hậu (cực, ôn đới, cận nhiệt đới). Phân hóa tây - đông: Hệ thống núi Cooc-đi-e đồ sộ ở phía tây chặn đứng gió ẩm từ Thái Bình Dương vào khiến vùng bồn địa nội địa khô hạn; miền đồng bằng trung tâm lòng máng mở toang về hai phía bắc và nam, tạo điều kiện cho các khối khí lạnh cực tràn sâu xuống phía nam vào mùa đông và các khối khí nóng cận nhiệt tràn lên phía bắc vào mùa hè gây thời tiết cực đoan (lốc xoáy, bão tuyết).
Hệ thống Ngũ Hồ (Great Lakes) ở Bắc Mỹ được hình thành như thế nào và có giá trị kinh tế ra sao?
Vùng Ngũ Hồ gồm 5 hồ nước ngọt liên thông (hồ Thượng, Hu-rôn, Mi-si-gân, I-ri, Ôn-ta-ri-ô) hình thành do sự bào mòn của các tảng băng hà khổng lồ thời kì Băng hà cổ đại. Đây là hồ chứa nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới, cung cấp nguồn nước dồi dào, điều hòa khí hậu vùng phụ cận, và nối liền với sông Xanh Lô-răng tạo thành mạng lưới giao thông đường thủy nội địa sầm uất vận chuyển than, quặng sắt cho vùng công nghiệp nặng Đông Bắc Mỹ.
Sông Mít-xu-ri - Mi-xi-xi-pi có ý nghĩa như thế nào đối với phát triển nông nghiệp và giao thông Bắc Mỹ?
Hệ thống sông Mít-xu-ri - Mi-xi-xi-pi là hệ thống sông lớn thứ tư thế giới về chiều dài lưu vực. Dòng sông hàng năm bồi đắp lượng phù sa trù phú khổng lồ cho Đồng bằng Trung tâm, hình thành vành đai nông nghiệp chuyên canh ngô, lúa mì, đậu tương lớn nhất hành tinh; đồng thời là tuyến vận tải thủy huyết mạch vận chuyển hàng hóa nông sản ra vịnh Mê-hi-cô.