Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 15: Nước Đại Ngu thời Hồ (1400 - 1407)
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 15: Nước Đại Ngu thời Hồ (1400 - 1407) theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Sự thành lập nhà Hồ
- Hoàn cảnh lịch sử:
+ Nửa sau thế kỉ XIV, nhà Trần ngày càng suy yểu. Khởi nghĩa của nông dân và nô tì nổ ra ở nhiều nơi.
+ Hồ Quý Ly dần thâu tóm quyền lực. Năm 1397, ông ép vua Trần dời đô vào Thanh Hoá.
- Nhà Hồ thành lập: năm 1400, Hồ Quý Ly buộc vua Trần nhường ngôi, lập ra triều Hồ, đặt tên nước là Đại Ngu (niềm vui lớn).
2. Một số nội dung và tác động của những cải cách của Hồ Quý Ly
a) Nội dung
- Về chính trị, quân sự:
+ Cải tổ quy chế quan lại, lập lại kỉ cương,..
+ Tăng cường lực lượng quân đội, xây dựng nhiều thành luỹ và chế tạo vũ khí.
Súng thần cơ và chiến thuyền thời Hồ
- Về kinh tế, xã hội:
+ Thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô
+ Phát hành tiền giấy Thông bảo hội sao
Tiền giấy Thông bảo hội sao thời Hồ
+ Cải cách chế độ thuế khóa, thống nhất đơn vị đo lường trong cả nước,…
- Về văn hóa, giáo dục:
+ Cải cách chế độ học tập và thi cử để tuyển chọn nhân tài.
+ Khuyến khích sử dụng chữ Nôm để dịch sách, dạy học và sáng tác văn chương...
b) Tác động
- Tích cực:
+ Góp phần củng cố quyền lực của chính quyền trung ương
+ Giảm bớt thế lực tầng lớp quý tộc
+ Tăng cường tiềm lực kinh tế đất nước và phát triển văn hoá dân tộc.
- Hạn chế: một số cải cách còn chưa triệt để.
3. Kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ
-Hoàn cảnh lịch sử: lấy cớ Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần, cuối năm 1406, nhà Minh huy động lực lượng lớn chỉ tiến sang xâm lược Đại Ngu.
- Diễn biến:
+ Cuối tháng 1/1407, quân Minh chiếm được thành Đa Bang và Đông Đô, nhà Hồ phải rút quân về cố thủ ở Tây Đô.
+ Tháng 6/1407, cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại.
- Nguyên nhân thất bại: quá chú trọng vào việc xây dựng các phòng tuyến quân sự và lực lượng quân đội chính quy; không huy động được sức mạnh toàn dân.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Lĩnh vực cải cách | Nội dung cải cách của Hồ Quý Ly | Ý nghĩa & Hạn chế dẫn đến thất bại |
|---|---|---|
| Kinh tế & Xã hội | Chính sách "Hạn điền" (giới hạn ruộng đất), "Hạn nô" (hạn chế số lượng nô tì); phát hành tiền giấy Thông bảo hội sao (1396) | Đánh vào kinh tế điền trang quý tộc Trần, tăng nguồn thu ngân sách; tiền giấy gây bất ổn lưu thông thị trường |
| Quân sự & Quốc phòng | Chế tạo súng thần cơ (Hồ Nguyên Trừng), đóng thuyền chiến Cổ Lâu; xây thành lũy kiên cố bằng đá (Thành nhà Hồ) | Tăng cường vũ bị quốc gia nhưng do cải cách quá gấp và không được lòng dân nên kháng chiến chống Minh 1407 thất bại |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Bối cảnh cuối thời Trần: Cuối thế kỉ XIV, nhà Trần suy yếu trầm trọng, vua quan ăn chơi sa đọa, nông dân nổi dậy khởi nghĩa khắp nơi.
- Kiến thức then chốt 2: Sự thành lập nhà Hồ (1400): Hồ Quý Ly phế truất vua Trần thiếu đế, lên ngôi hoàng đế, đổi quốc hiệu thành Đại Ngu (nghĩa là an vui lớn), dời đô về Tây Đô (Thanh Hóa).
- Kiến thức then chốt 3: Nội dung cải cách toàn diện: Ban hành chính sách hạn điền, hạn nô; phát hành tiền giấy Thông bảo hội sao; mở rộng dùng chữ Nôm; chế tạo súng thần cơ và thuyền chiến hai tầng.
- Kiến thức then chốt 4: Thành nhà Hồ: Công trình kiến trúc quân sự bằng đá độc nhất vô nhị ở Đông Nam Á, được xây dựng kiên cố bằng những khối đá xanh khổng lồ không cần vôi vữa.
- Kiến thức then chốt 5: Thất bại của kháng chiến chống Minh (1407): Cuộc cải cách diễn ra vội vã, nặng về cưỡng chế làm mất lòng dân; đúng như lời Hồ Nguyên Trừng: 'Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo'.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Bối cảnh cuối thời Trần: Cuối thế kỉ XIV, nhà Trần suy yếu trầm trọng, vua quan ăn chơi sa đọa, nông dân nổi dậy khởi nghĩa khắp nơi.
- Sự thành lập nhà Hồ (1400): Hồ Quý Ly phế truất vua Trần thiếu đế, lên ngôi hoàng đế, đổi quốc hiệu thành Đại Ngu (nghĩa là an vui lớn), dời đô về Tây Đô (Thanh Hóa).
- Nội dung cải cách toàn diện: Ban hành chính sách hạn điền, hạn nô; phát hành tiền giấy Thông bảo hội sao; mở rộng dùng chữ Nôm; chế tạo súng thần cơ và thuyền chiến hai tầng.
- Thành nhà Hồ: Công trình kiến trúc quân sự bằng đá độc nhất vô nhị ở Đông Nam Á, được xây dựng kiên cố bằng những khối đá xanh khổng lồ không cần vôi vữa.
- Thất bại của kháng chiến chống Minh (1407): Cuộc cải cách diễn ra vội vã, nặng về cưỡng chế làm mất lòng dân; đúng như lời Hồ Nguyên Trừng: 'Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo'.