Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 10: Đại Cồ Việt thời Đinh và Tiền Lê (968 - 1009)

a. Chính quyền thời Đinh

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình).

- Tổ chức bộ máy nhà nước:

+ Ở trung ương: hoàng đế có quyền lực cao nhất; giúp có: ban văn,ban võ và cao tăng; nhà vua phong cho các hoàng tử và cử các tướng lĩnh thân cận nắm giữ chức vụ chủ chốt

+ Ở địa phương: gồm các cấp: đạo (châu), giáp, xã

- Nhà nước cho đúc tiền để lưu hành trong nước

Tiền “Thái Bình hưng bảo” thời Đinh

- Quân đội gồm 10 đạo.

- Ngoại giao: cử sứ sang giao hảo với nhà Tống.

b. Cuộc kháng chiến chống Tống năm 981

- Hoàn cảnh:

+ Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị ám hại, con út là Đinh Toàn nối ngôi khi mới 6 tuổi.

+ Nhân cơ hội nhà Đinh suy yếu, nhà Tống lăm le xâm lược Đại Cồ Việt.

+ Đất nước lâm nguy, tướng sĩ trong triều suy tôn Lê Hoàn lên ngôi vua, lãnh đạo kháng chiến

Thái hậu Dương Vân Nga trao áo bào cho Lê Hoàn (tranh minh họa)

- Diễn biến:

+ Đầu năm 981, quân Tống do Hầu Nhân Bảo tổng chỉ huy tiến đánh nước ta theo hai đường thủy, bộ.

+ Lê Hoàn trực tiếp lãnh đạo kháng chiến, tổ chức mai phục, chặn đánh địch ở nhiều nơi.

- Kết quả: quân Tống đại bại, phải rút chạy về nước, nền độc lập của Đại Cồ Việt được giữ vững

Lược đồ kháng chiến chống Tống năm 981

c. Chính quyền thời Tiền Lê

- Lê Hoàn lập nên nhà Tiền Lê, tiếp tục công cuộc xây dựng quốc gia độc lập.

- Tổ chức bộ máy:

+ Ở trung ương: do vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành; giúp việc cho vua là Thái sư và đại sư; dưới vua là các quan văn, quan võ; các con vua được phong vương và trấn giữ các vùng hiểm yếu

+ Ở địa phương: cả nước chia thành 10 đạo; đến năm 1002, vua cho đổi đạo thành lộ, phủ, châu rồi đến giáp; đơn vị cấp cơ sở là xã, các quan lại địa phương chưa được sắp xếp đầy đủ

- Quân đội gồm hai bộ phận: cấm quân và quân đóng tại các địa phương.

- Triều đình chú trọng xây dựng pháp luật như định ra luật lệnh (năm 1002) và tăng cường quan hệ ngoại giao với nhà Tống.

a) Tình hình xã hội

- Lực lượng thống trị gồm vua, quan

- Lực lượng bị trị:

+ Chủ yếu là người dân lao động (nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nô tì).

+ Nông dân có số lượng đông đảo nhất, cày cấy ruộng đất công làng xã.

+ Nô tì có địa vị thấp kém nhất, số lượng không nhiều.

b) Đời sống văn hóa

- Thời Đinh - Tiền Lê, giáo dục chưa phát triển.

- Tư tưởng, tôn giáo:

+ Nho giáo chưa có ảnh hưởng sâu rộng.

+ Phật giáo được truyền bá rộng rãi.

- Nhiều loại hình văn hóa dân gian tiếp tục được giữ gìn trong đời sống như ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đấu võ, đấu vật,…

Tranh đấu vật