Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 11
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 35: Đặc điểm dân cư, xã hội Trung và Nam Mỹ, khai thác, sử dụng và bảo vệ rừng A ma dôn
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 35: Đặc điểm dân cư, xã hội Trung và Nam Mỹ, khai thác, sử dụng và bảo vệ rừng A ma dôn theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Đặc điểm dân cư, xã hội
a) Nguồn gốc dân cư Trung và Nam Mỹ
- Các luồng nhập cư vào Trung và Nam Mỹ bao gồm:
+ Người Anh-điêng thuộc chủng tộc Môn-gô-lô-ít
+ Người châu Âu thuộc chủng tộc Ơ-rô-pê-ô-ít (chủ yếu đến từ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha).
+ Người gốc Phi thuộc chủng tộc Nê-grô-ít
- Thành phần chủng tộc:
+ Đa dạng, gồm các chủng tộc: Môn-gô-lô-ít; Ơ-rô-pê-ô-ít; Nê-grô-ít.
+ Sự hợp huyết giữa các chủng tộc đã khiến thành phần dân cư thêm đa dạng.
b) Vấn đề đô thị hóa
- Tốc độ đô thị hóa nhanh nhất thế giới.
- Tỉ lệ dân đô thị cao (khoảng 80% dân số (năm 2020).
- Ở nhiều nơi, đô thị hóa mang tính tự phát làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội, như: thất nghiệp, ô nhiễm môi trường….
Bản đồ một số đô thị ở Trung và Nam Mỹ năm 2019
- Các thành phố có từ 10 triệu người trở lên ở Trung và Nam Mỹ tập trung chủ yếu ở ven biển như: Mê-hi-cô-xi-ti, Bô-gô-ta, Li-ma, Ri-ô-đê Gie-nê-rô, Xao-pao-lô, Bu-ê-nôt-ai-ret, Xan-ti-a-gô.
c) Văn hóa Mỹ La-tinh
- Cư dân bản địa ở Trung và Nam Mỹ là chủ nhân của nhiều nền văn hóa nổi tiếng như: văn hóa Mya-a; văn hóa In-ca; văn hóa A-dơ-tếch…
- Sau khi người Âu gốc Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha sang xâm chiếm, sự pha trộn văn hóa của các tộc người đã hình thành ở Trung và Nam Mỹ một nền văn hóa Mỹ La-tinh độc đáo.
- Hằng năm, ở Mỹ La-tinh có nhiều lễ hội đặc sắc. Ngôn ngữ chính là tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thuộc ngữ hệ La-tinh.
Thành phố Ma-chu Pi-chu của người In-ca ở Pê-ru
2. Khai thác, sử dụng và bảo vệ rừng A-ma-dôn
a) Đặc điểm rừng A-ma-dôn
- Rừng A-ma-dôn có diện tích hơn 5 triệu km2, là rừng nhiệt đới rộng nhất thế giới, tập trung chủ yếu ở Bra-xin và Cô-lôm-bi-a.
- Khí hậu nóng ẩm quanh năm nên sinh vật phong phú.
- Rừng có nhiều tầng tán, được xem là « lá phổi xanh » của Trái Đất, là nguồn dự trữ sinh học quý giá, giúp điều hòa khí hậu, cân bằng sinh thái toàn cầu.
Quang cảnh một phần rừng A-ma-dôn
b) Vấn đề khai thác, sử dụng và bảo vệ rừng A-ma-dôn
- Nguyên nhân của việc suy giảm diện tích rừng A-ma-dôn:
+ Con người khai thác rừng để lấy gỗ, lấy đất canh tác; khai thác khoáng sản, làm đường giao thông…
+ Cháy rừng.
Cháy rừng A-ma-dôn ở Bra-xin năm 2020
- Một số biện pháp bảo vệ rừng A-ma-dôn:
+ Tăng cường giám sát hoạt động khai thác rừng;
+ Trồng và phục hồi rừng;
+ Tuyên truyền bảo vệ rừng cho người dân bản địa
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Nội dung | Thực trạng Rừng mưa nhiệt đới A-ma-dôn | Biện pháp bảo vệ cấp bách |
|---|---|---|
| Vai trò sinh thái | "Lá phổi xanh" của Trái Đất, cung cấp 20% lượng oxy và hấp thụ lượng lớn khí CO₂ toàn cầu | Kho tàng lưu trữ đa dạng sinh học vô giá với hàng triệu loài động thực vật độc nhất vô nhị |
| Nguy cơ suy giảm | Bị đe dọa nghiêm trọng bởi nạn chặt phá rừng, đốt nương làm rẫy, mở đường cao tốc và cháy rừng | Làm gia tăng hiện tượng nóng lên toàn cầu, suy giảm nguồn nước và đe dọa người bản địa |
| Giải pháp hành động | Tăng cường giám sát bằng vệ tinh, xử phạt nặng nạn phá rừng bất hợp pháp | Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia, hợp tác quốc tế bảo vệ bền vững lưu vực sông |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Thành phần dân cư đa chủng tộc: Kết quả của sự hòa huyết giữa người bản địa Anh-đi-êng, người gốc Âu (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha) và người gốc Phi, tạo nên nền văn hóa Mỹ La-tinh rực rỡ lễ hội.
- Kiến thức then chốt 2: Đô thị hóa tự phát: Tỉ lệ dân đô thị cao (trên 80%) nhưng quá trình đô thị hóa diễn ra tự phát, hình thành nhiều khu ổ chuột (Favela) đông đúc quanh các siêu đô thị Xan Pao-lô, Ri-ô đê Gia-nê-rô.
- Kiến thức then chốt 3: Vai trò sinh thái toàn cầu của rừng A-ma-dôn: Được ví như 'Lá phổi xanh' của Trái Đất, cung cấp nguồn oxy khổng lồ, điều hòa khí hậu toàn cầu và lưu trữ hàng triệu loài sinh vật vô giá.
- Kiến thức then chốt 4: Nguy cơ hủy hoại rừng A-ma-dôn: Nạn khai thác gỗ lậu, chặt phá rừng lấy đất chăn nuôi bò và trồng đậu tương, cùng các vụ cháy rừng mùa khô đe dọa trực tiếp sự tồn vong của cánh rừng.
- Kiến thức then chốt 5: Hành động bảo vệ cấp bách: Các quốc gia Nam Mỹ đã tăng cường lực lượng tuần tra rừng, sử dụng vệ tinh viễn thám giám sát điểm cháy và đẩy mạnh phát triển kinh tế dưới tán rừng bền vững.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Thành phần dân cư đa chủng tộc: Kết quả của sự hòa huyết giữa người bản địa Anh-đi-êng, người gốc Âu (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha) và người gốc Phi, tạo nên nền văn hóa Mỹ La-tinh rực rỡ lễ hội.
- Đô thị hóa tự phát: Tỉ lệ dân đô thị cao (trên 80%) nhưng quá trình đô thị hóa diễn ra tự phát, hình thành nhiều khu ổ chuột (Favela) đông đúc quanh các siêu đô thị Xan Pao-lô, Ri-ô đê Gia-nê-rô.
- Vai trò sinh thái toàn cầu của rừng A-ma-dôn: Được ví như 'Lá phổi xanh' của Trái Đất, cung cấp nguồn oxy khổng lồ, điều hòa khí hậu toàn cầu và lưu trữ hàng triệu loài sinh vật vô giá.
- Nguy cơ hủy hoại rừng A-ma-dôn: Nạn khai thác gỗ lậu, chặt phá rừng lấy đất chăn nuôi bò và trồng đậu tương, cùng các vụ cháy rừng mùa khô đe dọa trực tiếp sự tồn vong của cánh rừng.
- Hành động bảo vệ cấp bách: Các quốc gia Nam Mỹ đã tăng cường lực lượng tuần tra rừng, sử dụng vệ tinh viễn thám giám sát điểm cháy và đẩy mạnh phát triển kinh tế dưới tán rừng bền vững.