Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 12
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 37: Châu Nam Cực
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 37: Châu Nam Cực theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Lịch sử khám phá và nghiên cứu châu Nam Cực
- Năm 1820, hai nhà hàng hải người Nga là Bê-linh-hao-den và La-da-rép đã phát hiện ra châu Nam Cực.
- Năm 1900, một nhà thám hiểm người Na-uy đã đặt chân đến lục địa Nam Cực.
- Ngày 14/12/1911, các nhà thám hiểm người Na-uy đã lần đầu tiên đặt chân đến điểm cực nam của Trái đất.
- Từ năm 1957, việc nghiên cứu châu Nam Cực được xúc tiến mạnh mẽ.
Trạm nghiên cứu của Hàn Quốc tại châu Nam Cực
2. Vị trí địa lí
- Vị trí địa lí:
+ Châu Nam Cực gồm lục địa Nam Cực và các đảo ven lục địa, nằm trong phạm vi phía nam của vòng cực nam.
+ Được bao bọc bởi Nam đại dương và nằm cách xa các châu lục khác.
- Ảnh hưởng từ vị trí địa lí: Châu Nam Cực nằm hoàn toàn trong đới khí hậu cực và cận cực, khí hậu “cực lạnh”. Nhiệt độ thấp nhất lên tới -94,50C (đo được năm 1967).
Lược đồ châu Nam Cực
3. Đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên châu Nam Cực
a) Đặc điểm tự nhiên
- Địa hình:
+ Toàn bộ châu Nam Cực được coi là một cao nguyên băng khổng lồ, 98% bề mặt bị bao phủ bởi lớp băng dày.
+ Lớp phủ băng làm cho bề mặt châu lục tương đối bằng phẳng.
- Khí hậu:lạnh và khô, nhiều gió bão nhất thế giới.
- Sinh vật: nghèo nàn, chủ yếu là thực vật bậc thấp (rêu, địa y, tảo, nấm…) và các loài động vật chịu được lạnh (chim cánh cụt, hải cẩu, cá voi xanh…).
Hải cẩu ở châu Nam Cực
b) Tài nguyên thiên nhiên
- Nơi dự trữ nước ngọt lớn nhất Trái Đất (khoảng 60%lượng nước ngọt trên Trái Đất).
- Giàu các loại khoáng sản: than đá, sắt, đồng. Vùng thềm lục địa có tiềm năng về dầu mỏ, khí tự nhiên.
4. Kịch bản về sự thay đổi thiên nhiên châu Nam Cực khi có biến đổi khí hậu toàn cầu
- Thiên nhiên châu Nam Cực dễ thay đổi khi có biến đổi khí hậu toàn cầu.
- Theo tính toán, cuối thế kỉ XXI, nhiệt độ ở châu Nam Cực sẽ tăng 0,50C, lượng mưa tăng, mực nước biển dâng thêm 0,05-0,32m. Nhiều hệ sinh thái sẽ mất đi, xuất hiện đồng cỏ ở vùng ven biển. Lớp băng vùng trung tâm châu lục sẽ dày thêm do nước mưa cung cấp.
Băng tan ở châu Nam Cực
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Đặc điểm tự nhiên | Biểu hiện tại Châu Nam Cực | Ý nghĩa khoa học & Môi trường |
|---|---|---|
| Khí hậu & Nhiệt độ | Lạnh nhất, khô nhất và nhiều gió bão nhất Trái Đất; nhiệt độ từng ghi nhận kỷ lục -94,7 °C | Được mệnh danh là "Cực lạnh" và "Cực gió bão" của hành tinh |
| Bề mặt băng tuyết | Phủ kín bởi khiên băng khổng lồ dày trung bình trên 2000 m, chứa gần 90% lượng nước ngọt toàn cầu | Nếu tan chảy do biến đổi khí hậu sẽ làm dâng mực nước biển toàn cầu lên hàng chục mét |
| Sinh vật & Quy chế | Chỉ có một số loài thích nghi chịu lạnh cao: chim cánh cụt, hải cẩu, cá voi xanh, rêu, địa y | Châu lục không có cư dân sinh sống thường xuyên; Hiệp ước Nam Cực (1959) quy định chỉ phục vụ nghiên cứu hòa bình |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Vị trí địa lí châu Nam Cực: Nằm hoàn toàn trong vùng cực Nam của Trái Đất, được bao bọc bởi Nam Đại Dương quanh năm băng giá.
- Kiến thức then chốt 2: Châu lục lạnh nhất và khô nhất hành tinh: Nhiệt độ trung bình luôn dưới 0 °C, kỷ lục đo được từng xuống tới -94,7 °C; gió bão hoạt động dữ dội với vận tốc trên 100 km/h.
- Kiến thức then chốt 3: Khiên băng khổng lồ bao phủ: Băng tuyết phủ kín 98% diện tích lục địa, tầng băng dày trung bình trên 2000 m, chiếm gần 90% trữ lượng nước ngọt đóng băng của toàn Trái Đất.
- Kiến thức then chốt 4: Hệ sinh thái nghèo nàn nhưng đặc trưng: Thực vật chỉ có rêu và địa y mọc trên các vách đá mùa hè; động vật ven biển thích nghi tốt như chim cánh cụt, hải cẩu, cá voi xanh.
- Kiến thức then chốt 5: Hiệp ước Nam Cực (1959): Kí kết nhằm mục đích bảo tồn châu lục này thuần túy vì mục đích hòa bình, cấm mọi hoạt động quân sự và thử nghiệm vũ khí, chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học quốc tế.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Vị trí địa lí châu Nam Cực: Nằm hoàn toàn trong vùng cực Nam của Trái Đất, được bao bọc bởi Nam Đại Dương quanh năm băng giá.
- Châu lục lạnh nhất và khô nhất hành tinh: Nhiệt độ trung bình luôn dưới 0 °C, kỷ lục đo được từng xuống tới -94,7 °C; gió bão hoạt động dữ dội với vận tốc trên 100 km/h.
- Khiên băng khổng lồ bao phủ: Băng tuyết phủ kín 98% diện tích lục địa, tầng băng dày trung bình trên 2000 m, chiếm gần 90% trữ lượng nước ngọt đóng băng của toàn Trái Đất.
- Hệ sinh thái nghèo nàn nhưng đặc trưng: Thực vật chỉ có rêu và địa y mọc trên các vách đá mùa hè; động vật ven biển thích nghi tốt như chim cánh cụt, hải cẩu, cá voi xanh.
- Hiệp ước Nam Cực (1959): Kí kết nhằm mục đích bảo tồn châu lục này thuần túy vì mục đích hòa bình, cấm mọi hoạt động quân sự và thử nghiệm vũ khí, chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học quốc tế.