Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 4
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 9: Đất nước buổi đầu độc lập (939 - 967)
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 9: Đất nước buổi đầu độc lập (939 - 967) theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Ngô Quyền dựng nền độc lập
- Năm 939, Ngô Quyền bãi bỏ chức Tiết độ sứ, xưng vương và chọn Cổ Loa làm kinh đô.
- Bộ máy chính quyền thời Ngô:
+ Ở trung ương: vua đứng đầu đất nước, quyết định mọi việc; đặt các chức quan văn, võ; quy định lễ nghi, sắc phục của quan lại các cấp.
+ Ở địa phương: vua cử các tướng có công coi giữ các châu quan trọng.
- Đất nước được bình yên, văn hóa dân tộc được phục hồi.
2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh
a. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh
- Năm 944, Ngô Quyền mất, chính quyền nhà Ngô suy yếu, các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên, mỗi người chiếm cứ một vùng.
Đền thờ Ngô Quyền ở Đường Lâm (Hà Nội)
- Năm 965, nhà Ngô sụp đổ, đất nước lâm vào tình trạng cát cứ của 12 sứ quân.
Lược đồ loạn 12 sứ quân
- Tại Hoa Lư (Ninh Bình), xuất hiện nhân vật Đinh Bộ Lĩnh. Trong 2 năm (966 - 967), bằng các biện pháp vừa mềm dẻo, vừa cứng rắn, Đinh Bộ Lĩnh đã lần lượt dẹp yên các sứ quân, thống nhất đất nước.
b. Sự thành lập nhà Đinh
- Năm 968, sau khi thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế (Đinh Tiên Hoàng), nhà Đinh ra đời.
Đền thờ Đinh Tiên Hoàng ở Hoa Lư (Ninh Bình)
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thời kì | Sự kiện lịch sử then chốt | Ý nghĩa lịch sử |
|---|---|---|
| Thời Ngô Quyền (939 – 944) | Chiến thắng Bạch Đằng 938 thắng lợi; năm 939 Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa, đặt quan chế | Chấm dứt hoàn toàn hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra kỉ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc |
| Loạn 12 sứ quân (944 – 967) | Sau khi Ngô Quyền mất, triều đình lục đục; đất nước bị chia cắt bởi 12 thế lực hào trưởng quân sự cát cứ | Đe dọa nghiêm trọng nền độc lập non trẻ trước âm mưu xâm lược trở lại của nhà Tống |
| Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn | Đinh Bộ Lĩnh liên kết các lực lượng, dùng quân sự và ngoại giao thu phục 12 sứ quân (967) | Thống nhất lại giang sơn, quy tụ lòng dân, tạo nền móng vững chắc lập nên nhà nước Đại Cồ Việt |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938: Đập tan quân xâm lược Nam Hán, kết thúc hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời đại độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.
- Kiến thức then chốt 2: Ngô Quyền xưng vương (939): Bỏ chức Tiết độ sứ, xưng vương, định đô ở Cổ Loa, lập triều đình với ban bệ quan lại, đặt nền móng quốc gia độc lập.
- Kiến thức then chốt 3: Thời kì Loạn 12 sứ quân (944 - 967): Sau cái chết của Ngô Quyền, nội bộ mâu thuẫn tranh giành ngai vàng, 12 thủ lĩnh quân sự nổi lên chiếm giữ các địa bàn cát cứ.
- Kiến thức then chốt 4: Hậu quả của loạn lạc: Đất nước chia cắt, nhân dân lầm than đau khổ, nền độc lập non trẻ đứng trước nguy cơ bị phong kiến phương Bắc xâm lược trở lại.
- Kiến thức then chốt 5: Sứ mệnh của Đinh Bộ Lĩnh: Người anh hùng đất Hoa Lư tài giỏi thao lược đã liên kết và đánh dẹp 12 sứ quân, hoàn thành đại nghiệp thống nhất đất nước vào năm 967.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Chiến thắng Bạch Đằng năm 938: Đập tan quân xâm lược Nam Hán, kết thúc hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời đại độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.
- Ngô Quyền xưng vương (939): Bỏ chức Tiết độ sứ, xưng vương, định đô ở Cổ Loa, lập triều đình với ban bệ quan lại, đặt nền móng quốc gia độc lập.
- Thời kì Loạn 12 sứ quân (944 - 967): Sau cái chết của Ngô Quyền, nội bộ mâu thuẫn tranh giành ngai vàng, 12 thủ lĩnh quân sự nổi lên chiếm giữ các địa bàn cát cứ.
- Hậu quả của loạn lạc: Đất nước chia cắt, nhân dân lầm than đau khổ, nền độc lập non trẻ đứng trước nguy cơ bị phong kiến phương Bắc xâm lược trở lại.
- Sứ mệnh của Đinh Bộ Lĩnh: Người anh hùng đất Hoa Lư tài giỏi thao lược đã liên kết và đánh dẹp 12 sứ quân, hoàn thành đại nghiệp thống nhất đất nước vào năm 967.