Lịch sử & Địa lý lớp 7 · KNTT · Chương 1
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 2: Các cuộc phát kiến địa lí và sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 2: Các cuộc phát kiến địa lí và sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
1. Các cuộc phát kiến địa lí lớn trên thế giới
a. Sơ lược về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí.
- Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha là những nước đi đầu trong phong trào thám hiểm bằng đường biển.
- Một số cuộc phát kiến địa lí lớn:
+ Năm 1487, đoàn thám hiểm của B. Đi-a-xơ đến được điểm cực Nam châu Phi. Địa điểm này được đặt tên là Mũi Bão tố (sau này được gọi là mũi Hảo Vọng).
+ Năm 1498, đoàn thám hiểm của Va-xcô đơ Ga-ma cập bến Can-li-cút ở phía Tây Nam Ấn Độ.
+ Năm 1492, đoàn thám hiềm của C.Cô-lôm-bô “tìm ra” châu Mĩ.
+ Từ 1519 - 1522, đoàn thám hiểm của Ph.Ma-gien-lan thực hiện chuyến đi vòng quanh Trái Đất bằng đường biển.
Lược đồ một số cuộc phát kiến địa lí lớn
b. Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí.
- Hệ quả tích cực:
+ Tìm ra những con đường hàng hải mới, vùng đất mới, thị trường mới thúc đẩy hàng hải quốc tế phát triển.
+ Đem về cho châu Âu khối lượng lớn vàng bạc, nguyên liệu; thúc đẩy thương nghiệp châu Âu phát triển, mở rộng thị trường buôn bán.
- Hệ quả tiêu cực: làm nảy sinh nạn buôn bán nô lệ da đen và quá trình xâm chiếm, cướp bóc thuộc địa…
Nô lệ da đen bị áp bức, bóc lột
2. Sự nảy sinh chủ nghĩa xã hội và những biến đổi trong xã hội Tây Âu
a. Sự nảy sinh chủ nghiã tư bản
- Quá trình tích lũy vốn và nhân công:
-Sau các cuộc phát kiến địa lí, giới quý tộc và thương nhân châu Âu đẩy mạnh cướp bóc của cải, tài nguyên từ các nước thuộc địa châu Á, châu phi, châu Mĩ…
- Ở trong nước, giới quý tộc và thương nhân châu Âu cướp đoạt ruộng đất của nông nô, tư liệu sản xuất của thợ thủ công
Nông dân bị cướp đoạt ruộng đất (tranh minh họa)
- Biến đổi về kinh tế: quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành trong lòng xã hội
+ Xuất hiện các công trường thủ công; đồn điền và công ty thương mại lớn
+ Quan hệ giữa chủ công trương thủ công,chủ đồn điền… với người làm thuê là quan hệ: chủ xuất vốn - thợ xuất sức.
b. Sự biến đổi của xã hội Tây Âu
Xã hội hình thành các giai cấp mới là: giai cấp tư sản và giai cấp vô sản
- Giai cấp tư sản:
+ Là những chủ công trường thủ công; chủ đồn điền hoặc nhà buôn lớn
+ Có thế lực về kinh tế, nhưng chưa có quyền lực chính trị.
- Giai cấp vô sản:
+ Là những lao động làm thuê cho chủ tư bản
+ Bị giai cấp tư sản áp bức, bóc lột
+ Trong thời gian đầu, giai cấp vô sản đi theo giai cấp tư sản để làm cách mạng, chống chế độ phong kiến
Giai cấp vô sản bị giai cấp tư sản bóc lột (tranh minh họa)
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Nhà thám hiểm | Thời gian | Hướng đi & Tuyến đường thám hiểm | Kết quả & Ý nghĩa then chốt |
|---|---|---|---|
| B. Đi-a-xơ (Bồ Đào Nha) | 1487 | Đi vòng qua mũi cực Nam châu Phi | Khám phá ra mũi Bão Táp (sau gọi là mũi Hảo Vọng) |
| C. Cô-lôm-bô (Tây Ban Nha) | 1492 | Vượt Đại Tây Dương về phía tây | Phát hiện ra châu lục mới (châu Mỹ), mở ra thời đại tiếp xúc toàn cầu |
| Va-xcô đơ Ga-ma (Bồ Đào Nha) | 1497 – 1498 | Vòng qua mũi Hảo Vọng, vượt Ấn Độ Dương | Cập bến Ca-li-cút (Ấn Độ), mở ra tuyến hải trình trực tiếp sang châu Á |
| Ph. Ma-gien-lăng (Tây Ban Nha) | 1519 – 1522 | Vòng quanh Trái Đất qua Thái Bình Dương | Chuyến đi đầu tiên vòng quanh thế giới, chứng minh Trái Đất hình cầu |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Nguyên nhân phát kiến địa lí: Nhu cầu về hương liệu, vàng bạc, thị trường của thương nhân Tây Âu tăng cao trong khi con đường thương mại truyền thống qua Tây Á bị đế quốc Ốt-tô-man độc quyền kiểm soát.
- Kiến thức then chốt 2: Điều kiện thám hiểm: Tiến bộ vượt bậc về kĩ thuật đóng tàu (tàu Ca-ra-ven buồm nhiều tầng), việc sử dụng la bàn từ tính và nhận thức đúng đắn về Trái Đất hình cầu.
- Kiến thức then chốt 3: Các cuộc thám hiểm tiêu biểu: B. Đi-a-xơ tới mũi Hảo Vọng (1487); C. Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ (1492); Va-xcô đơ Ga-ma sang Ấn Độ (1498); Ph. Ma-gien-lăng đi vòng quanh thế giới (1519 - 1522).
- Kiến thức then chốt 4: Hệ quả tích cực: Mở rộng tri thức nhân loại, thúc đẩy giao thương toàn cầu, mở đường cho sự kết nối giữa các nền văn minh Đông - Tây.
- Kiến thức then chốt 5: Sự hình thành quan hệ sản xuất TBCN: Giai cấp tư sản tích lũy tư bản ban đầu bằng bóc lột nông nô và thuộc địa; hình thành hai giai cấp đối kháng mới là giai cấp tư sản và giai cấp vô sản.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Nguyên nhân phát kiến địa lí: Nhu cầu về hương liệu, vàng bạc, thị trường của thương nhân Tây Âu tăng cao trong khi con đường thương mại truyền thống qua Tây Á bị đế quốc Ốt-tô-man độc quyền kiểm soát.
- Điều kiện thám hiểm: Tiến bộ vượt bậc về kĩ thuật đóng tàu (tàu Ca-ra-ven buồm nhiều tầng), việc sử dụng la bàn từ tính và nhận thức đúng đắn về Trái Đất hình cầu.
- Các cuộc thám hiểm tiêu biểu: B. Đi-a-xơ tới mũi Hảo Vọng (1487); C. Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ (1492); Va-xcô đơ Ga-ma sang Ấn Độ (1498); Ph. Ma-gien-lăng đi vòng quanh thế giới (1519 - 1522).
- Hệ quả tích cực: Mở rộng tri thức nhân loại, thúc đẩy giao thương toàn cầu, mở đường cho sự kết nối giữa các nền văn minh Đông - Tây.
- Sự hình thành quan hệ sản xuất TBCN: Giai cấp tư sản tích lũy tư bản ban đầu bằng bóc lột nông nô và thuộc địa; hình thành hai giai cấp đối kháng mới là giai cấp tư sản và giai cấp vô sản.