Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 7 Bài 5: Ấn Độ từ thế kỉ IV đến giữa thế kỉ XIX

- Ấn Độ là một bán đảo ở Nam Á. Phía Bắc bị ngăn cách bởi dãy Hi-ma-lay-a, ba mặt còn lại giáp biển.

- Địa hình:

+ Ở miền Bắc là đồng bằng Ấn - Hằng

+ Ở miền Tây Nam là cao nguyên Đê-can rộng lớn

- Khí hậu đa dạng.

Lược đồ tự nhiên Ấn Độ

a. Vương triều Gúp-ta

- Thời gian ra đời: Khoảng đầu thế kỷ IV, San-đra Gúp-ta I lên ngôi, thống nhất đất nước, lập ra vương triều Gúp-ta

- Chính trị:

+ Chế độ quân chủ tập quyền, do vua đứng đầu nhà nước.

+ Dưới thời Gúp-ta, lãnh thổ Ấn Độ được mở rộng hầu khắp lưu vực sông Hằng; đến đầu thế kỉ V, thống nhất được phần lớn bán đảo Ấn Độ.

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp: cư dân sử dụng rộng rãi công cụ bằng sắt, xây dựng nhiều công trình thủy lợi lớn

+ Thủ công nghiệp: phát triển đa dạng các ngành nghề, tiêu biểu là: nghề luyện kim, dệt…

+ Thương nghiệp: buôn bán trong nước được mở rộng; có quan hệ thương mại với nhiều nước Đông Nam Á, A-rập, Trung Quốc…

- Xã hội: đời sống nhân dân ổn định, sung túc hơn các thời trước đó.

b. Vương triều Hồi giáo Đê-li

- Thời gian ra đời: Cuối thế kỷ XII, người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ đã xâm lược Ấn Độ và lập ra Vương triều Hồi giáo Đê-li 1206).

- Chính trị:

+ Nhà vua có quyền hành cao nhất.

+ Ấn Độ được chia thành nhiều đơn vị hành chính do các tướng lĩnh Hồi giáo cai quản.

+ Tiến hhiến tranh xâm chiếm lãnh thổ của nhiều tiểu quốc ở Nam Ấn.

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp: Nghề trồng lúa giữ vai trò quan trọng và được khuyến khích phát triển.

+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển với sự ra đời của nhiều thành thị và hải cảng lớn; hoạt động buôn bán tấp nập.

- Xã hội:

+ Mâu thuẫn xã hội lên cao, gồm: mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc và mâu thuẫn dân tộc.

+ Bùng nổ hàng loạt các cuộc đấu tranh của nhân dân chống triều đình.

c. Vương triều Mô-gôn

- Thời gian ra đời: đầu thế kỷ XVI, người Hồi giáo gốc Mông Cổ ở Ấn Độ đã lật đổ vương triều Đê-li lập ra Vương triều Mô-gôn.

- Nét nổi bật:

+ Các vị vua ra sức củng cố vương triều theo hướng không phân biệt nguồn gốc

+ Đất nước phát triển thịnh vượng dưới thời trị vì của vua A-cơ-ba do tiến hành nhiều cải cách tiến bộ

+ Sau thời kì trị vè của A-cơ-ba, Ấn Độ lâm vào khủng hoảng; sau đó sụp đổ vào giữa thế kỉ XIX khi bị thực dân Anh xâm lược.

Chân dung A-cơ-ba đại đế (tranh vẽ)

* Cải cách của vua A-cơ-ba:

- Cải cách về chính trị:

+ Cải cách bộ máy nhà nước từ Trung ương đến địa phương, chia đất nước làm 15 tỉnh.

+ Theo chế độ Quân chủ chuyên chế, vua trực tiếp bầu cử quan lại các cấp.

+ Sửa đổi luật pháp.

- Cải cách về kinh tế:

+ Nhà nước tiến hành: đo đạc lại ruộng đất, định mức thuế hợp lí, thống nhất lại hệ thống đo lường…

+ Trong nông nghiệp, ngoài trồng lương thực còn trồng hồ tiêu, mía, chàm,… Các nghề thủ công truyền thống và thương mại tiếp tục phát triển.

- Cải cách về xã hội:

+ Xây dựng khối hòa hợp dân tộc, không phân biệt chủng tộc.

+ Ngăn chặn áp bức, bóc lột của quý tộc đối với người dân.

+ Khuyến khích sáng tạo văn hóa, nghệ thuật

- Thế kỷ XIX, thực dân Anh xâm lược Ấn Độ.

a. Tôn giáo

- Đạo Bà La Môn phát trisển thành Hin-đu giáo

- Đạo Phật phân hóa thành hai giáo phái (Phật giáo Đại thừa và Phật giáo Tiểu thừa) và tiếp tục phát triển mạnh mẽ dưới thời Gúp-ta.

Ấn Độ là quê hương của Phật giáo

- Đạo Hồi du nhập và phát triển dướu thời Vương triều Đê-li.

b. Chữ viết - văn học

- Chữ viết: chữ Phạn đạt đến mức hoàn chỉnh, trở thành ngôn ngữ - văn tự để sáng tác văn học, thơ ca…

- Văn học:

+ Phát triển phong phú với nhiều thể loại: sử thi, kịch thơ...

+ Nội dung: thể hiện chủ nghĩa nhân đạo, đề cao tư tưởng tự do, ca ngợi tình yêu đôi lứa…

+ Tác phẩm tiêu biểu nhất là vở kịch Sơ-kun-tơ-la của Ka-li-đa-sa.

Chân dung nhà văn Ka-li-đa-sa (tranh vẽ)

c. Kiến trúc - điêu khắc

- Nghệ thuật kiến trúc chịu ảnh hưởng sâu sắc của các tôn giáo.

+ Nhiều công trình kiến trúc như đền thờ, chùa, lăng mộ…vẫn còn được lưu giữ đến ngày nay.

Lâu đài Đỏ A-gar