Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 1
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 2: Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử?
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 2: Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử? theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Lịch Sử 6 Kết nối tri thức Bài 2: Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử
1. Tư liệu hiện vật
- Khái niệm: tư liệu hiện vật là những di tích, đồ vật,... của người xưa còn lưu giữ lại trong lòng đất hay trên mặt đất.
- Ý nghĩa: cho ta biết khá cụ thể và trung thực về đời sống của người xưa.
2. Tư liệu chữ viết
- Khái niệm: tư liệu chữ viết là những bản ghi, tài liệu chép tay hay sách được in, khắc chữ…
- Ý nghĩa: ghi chép tương đối đầy đủ về đời sống con người nhưng thường mang ý thức chủ quan của tác giả tư liệu.
3. Tư liệu truyền miệng
- Khái niệm: tư liệu truyền miệng là những câu chuyện dân gian được kể truyền miệng từ đời này qua đời khác.
- Ý nghĩa: tuy không cho biết chính xác thời gian và địa điểm, nhưng phần nào phản ánh hiện thực lịch sử.
4. Tư liệu gốc
- Khái niệm: tư liệu gốc là tư liệu cung cấp những thông tin đầu tiên và trực tiếp về sự kiện hoặc thời kì lịch sử nào đó.
- Ý nghĩa: đây là nguồn tư liệu đáng tin cậy nhất khi tìm hiểu lịch sử.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Loại hình tư liệu | Đặc điểm nhận diện | Ví dụ tiêu biểu | Giá trị lịch sử |
|---|---|---|---|
| Tư liệu hiện vật | Di tích, công trình, đồ vật cổ còn lưu lại | Rìu đá, Trống đồng Đông Sơn, thành Cổ Loa | Bằng chứng vật chất xác thực, trực quan |
| Tư liệu truyền miệng | Truyền thuyết, ca dao, thần thoại kể lại | Sự tích Bánh chưng bánh giầy, Thánh Gióng | Phản ánh góc nhìn, tình cảm dân gian |
| Tư liệu chữ viết | Bản khắc trên đá, thẻ tre, sách vở, văn bản | Đại Việt sử ký toàn thư, văn bia tiến sĩ | Ghi chép cụ thể thời gian, diễn biến sự kiện |
| Tư liệu gốc | Ra đời ngay tại thời điểm diễn ra sự kiện | Bia đá thời Lý, bản khắc gỗ di chúc, sắc lệnh | Độ tin cậy và giá trị kiểm chứng cao nhất |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Khái niệm tư liệu lịch sử: Là những dấu tích, hiện vật, văn bản hoặc lời kể chứa đựng thông tin về quá khứ, là căn cứ khoa học để phục dựng lại lịch sử.
- Kiến thức then chốt 2: Tư liệu hiện vật: Là những di tích, di vật của người xưa còn lưu giữ trong lòng đất hoặc trên mặt đất (rìu đá, trống đồng, đồ gốm, công trình kiến trúc).
- Kiến thức then chốt 3: Tư liệu truyền miệng: Gồm những câu chuyện dân gian, truyền thuyết, cổ tích, ca dao, thần thoại được truyền từ đời này sang đời khác (Sự tích bánh chưng bánh giầy, Sơn Tinh Thủy Tinh, Thánh Gióng).
- Kiến thức then chốt 4: Tư liệu chữ viết: Là các bản khắc trên mai rùa, xương thú, bia đá, thẻ tre, văn bản trên giấy ghi chép lại các sự kiện lịch sử qua các thời kì.
- Kiến thức then chốt 5: Tư liệu gốc: Là tư liệu ra đời ngay tại thời điểm diễn ra sự kiện lịch sử, phản ánh trực tiếp và có giá trị tin cậy cao nhất để kiểm chứng sự thật lịch sử.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Khái niệm tư liệu lịch sử: Là những dấu tích, hiện vật, văn bản hoặc lời kể chứa đựng thông tin về quá khứ, là căn cứ khoa học để phục dựng lại lịch sử.
- Tư liệu hiện vật: Là những di tích, di vật của người xưa còn lưu giữ trong lòng đất hoặc trên mặt đất (rìu đá, trống đồng, đồ gốm, công trình kiến trúc).
- Tư liệu truyền miệng: Gồm những câu chuyện dân gian, truyền thuyết, cổ tích, ca dao, thần thoại được truyền từ đời này sang đời khác (Sự tích bánh chưng bánh giầy, Sơn Tinh Thủy Tinh, Thánh Gióng).
- Tư liệu chữ viết: Là các bản khắc trên mai rùa, xương thú, bia đá, thẻ tre, văn bản trên giấy ghi chép lại các sự kiện lịch sử qua các thời kì.
- Tư liệu gốc: Là tư liệu ra đời ngay tại thời điểm diễn ra sự kiện lịch sử, phản ánh trực tiếp và có giá trị tin cậy cao nhất để kiểm chứng sự thật lịch sử.