Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 3
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 7: Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 7: Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Lịch Sử 6 Kết nối tri thức Bài 7: Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại
1. Tặng phẩm của những dòng sông
- Ai Cập nằm ở vùng Đông Bắc của châu Phi, nơi có dòng sông Nin chảy qua.
- Lưỡng Hà là tên gọi vùng đất giữa hai con sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ ở khu vực Tây Nam Á.
- Khoảng 6000 năm trước, người Ai Cập và Lưỡng Hà đã biết làm nông nghiệp.
- Các dòng sông trở thành những tuyến đường giao thông chính, thúc đẩy thương mại ở Ai Cập và Lưỡng Hà phát triển.
2. Hành trình lập quốc của người Ai Cập và Lưỡng Hà.
a. Ở Ai Cập
- Khoảng năm 3200 TCN, Mê-nét đã thống nhất các công xã thành Nhà nước Ai Cập.
- Ở Ai Cập cổ đại, vua được gọi là pha-ra-ông.
- Lịch Sử Ai Cập cổ đại đã trải qua các giai đoạn:
+ Tảo kì vương quốc.
+ Cổ vương quốc.
+ Trung vương quốc.
+ Tân vương quốc.
+ Hậu kì vương quốc.
- Đến giữa thế kỉ I TCN, Ấn Độ bị La Mã xâm lược và thống trị.
b. Ở Lưỡng Hà
- Vào khoảng thiên niên kỉ IV TCN, người Xu-me đến định cư và xây dựng các nhà nước thành bang tại vùng hạ lưu hai dòng sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ. Sau đó, người Ác-cát, Át-xi-ri, Ba-bi-lon đã thành lập vương triều của mình, thay nhau làm chủ vùng đất này.
- Vua được gọi là en-xi (người đứng đầu).
- Vào năm 539 TCN, Lưỡng Hà bị Ba Tư xâm lược.
3. Những thành tựu văn hóa chủ yếu
a. Người Ai Cập
- Dùng chữ tượng hình.
- Biết làm các phép tính theo hệ đếm, thập phân.
- Kĩ thuật ướp xác.
- Tạo dựng nhiều công trình kiến trúc – điêu khắc nổi tiếng, như: kim tự tháp….
b. Người Lưỡng Hà
- Dùng chữ hình nêm.
- Làm các phép tính theo hệ đếm 60, tính được diện tích các hình.
- Biết làm lịch.
- Tạo dựng nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng, tiêu biểu là vườn treo Ba-bi-lon….
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Ai Cập cổ đại | Lưỡng Hà cổ đại |
|---|---|---|
| Sông lớn bồi đắp | Sông Nin (Nile) màu mỡ | Sông Ti-gơ-rơ và Ơ-phrat |
| Chữ viết sáng tạo | Chữ tượng hình trên đá, giấy pa-pi-rút | Chữ hình nêm (tiết khúc) trên đất sét nung |
| Toán học tiêu biểu | Hình học phát triển, tính diện tích, số | Số học phát triển, hệ đếm cơ số 60 |
| Kiến trúc kì vĩ | Kim tự tháp Kê-ốp, tượng Nhân sư | Vườn treo Ba-bi-lon, Cổng đền I-sơ-ta |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Điều kiện tự nhiên Ai Cập và Lưỡng Hà: Hình thành lưu vực các dòng sông lớn (sông Nin ở Ai Cập, sông Ti-gơ-rơ và Ơ-phrat ở Lưỡng Hà), phù sa màu mỡ bồi đắp thuận lợi làm nông nghiệp.
- Kiến thức then chốt 2: Tổ chức nhà nước cổ đại: Nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền cao độ; đứng đầu Ai Cập là Pha-ra-ông (vua), đứng đầu Lưỡng Hà là En-xi (hoặc vua) nắm toàn quyền chính trị, quân sự, tôn giáo.
- Kiến thức then chốt 3: Chữ viết cổ đại: Người Ai Cập sáng tạo chữ tượng hình khắc trên đá hoặc viết trên giấy pa-pi-rút; người Lưỡng Hà sáng tạo chữ hình nêm (chữ hình góc/tiết khúc) viết trên đất sét ướt nung khô.
- Kiến thức then chốt 4: Toán học và Thiên văn học: Người Ai Cập rất giỏi về hình học (đo đạc lại ruộng đất sau lũ), tính ra số ; người Lưỡng Hà giỏi về số học và sử dụng hệ đếm cơ số 60.
- Kiến thức then chốt 5: Kiến trúc kì vĩ: Kim tự tháp Kê-ốp, tượng Nhân sư ở Ai Cập; Vườn treo Ba-bi-lon và Cổng đền I-sơ-ta ở Lưỡng Hà.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Điều kiện tự nhiên Ai Cập và Lưỡng Hà: Hình thành lưu vực các dòng sông lớn (sông Nin ở Ai Cập, sông Ti-gơ-rơ và Ơ-phrat ở Lưỡng Hà), phù sa màu mỡ bồi đắp thuận lợi làm nông nghiệp.
- Tổ chức nhà nước cổ đại: Nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền cao độ; đứng đầu Ai Cập là Pha-ra-ông (vua), đứng đầu Lưỡng Hà là En-xi (hoặc vua) nắm toàn quyền chính trị, quân sự, tôn giáo.
- Chữ viết cổ đại: Người Ai Cập sáng tạo chữ tượng hình khắc trên đá hoặc viết trên giấy pa-pi-rút; người Lưỡng Hà sáng tạo chữ hình nêm (chữ hình góc/tiết khúc) viết trên đất sét ướt nung khô.
- Toán học và Thiên văn học: Người Ai Cập rất giỏi về hình học (đo đạc lại ruộng đất sau lũ), tính ra số ; người Lưỡng Hà giỏi về số học và sử dụng hệ đếm cơ số 60.
- Kiến trúc kì vĩ: Kim tự tháp Kê-ốp, tượng Nhân sư ở Ai Cập; Vườn treo Ba-bi-lon và Cổng đền I-sơ-ta ở Lưỡng Hà.