Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 10
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 40: Sông và hồ. Nước ngầm và băng hà
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 40: Sông và hồ. Nước ngầm và băng hà theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 20: Sông và hồ. Nước ngầm và băng hà
1. Sông, hồ
a) Sông
- Sông là dòng chảy thường xuyên của nước, tương đối ổn định trên bề mặt lục địa.
- Nguồn cung cấp cho sông: Nước mưa, nước ngầm, băng tuyết tan.
- Lưu vực sông là diện tích đất đá cung cấp nước thường xuyên cho sông.
- Hệ thống sông là sông chính cùng phụ lưu, chi lưu hợp lại tạo thành.
b) Sử dụng tổng hợp nước sông, hồ
- Nước sông, hồ được con người sử dụng vào nhiều mục đích: Giao thông, du lịch, nước cho sinh hoạt, tưới tiêu, đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản, làm thuỷ điện.
- Mục đích sử dụng tổng hợp nước sông, hồ
+ Nâng cao hiệu quả kinh tế.
+ Tránh lãng phí nguồn tài nguyên.
+ Bảo vệ tài nguyên nước.
2. Nước ngầm (nước dưới đất)
- Khái niệm: Nước ngầm là nước nằm trong tầng chứa nước thường xuyên dưới bề mặt đất.
- Các yếu tố tạo nên lượng nước ngầm: Lượng nước ngầm nhiều hay ít, mực nước ngầm nông hay sâu phụ thuộc vào địa hình, nguồn cung cấp nước và lượng bốc hơi,...
- Vai trò
+ Nguồn cung cấp nước sinh hoạt và nước tưới quan trọng trên thế giới.
+ Góp phần ổn định dòng chảy của sông ngòi.
+ Cố định các lớp đất đá bên trên, ngăn chặn sự sụt lún.
3. Băng hà (sông băng)
- Đặc điểm
+ 10% diện tích lục địa được bao phủ bởi băng hà.
+ Băng hà chủ yếu ở châu Nam cực và đảo Grơn-len.
- Vai trò của băng hà đối với tự nhiên và đời sống con người
+ Góp phần điều hòa nhiệt độ trên Trái Đất.
+ Cung cấp nước cho các dòng sông.
+ Nguồn cung cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất,... trong tương lai.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Dạng thủy vực | Khái niệm bản chất | Vai trò đối với đời sống & sản xuất |
|---|---|---|
| Sông ngòi | Dòng nước chảy thường xuyên trong lòng dẫn | Cung cấp nước tưới, phù sa bồi đắp, thủy điện, giao thông thủy |
| Hồ nước | Vùng trũng chứa nước đọng tương đối rộng trên lục địa | Điều hòa dòng chảy sông, nuôi trồng thủy sản, du lịch |
| Nước ngầm | Nước tích tụ trong các lỗ hổng tầng đất đá dưới sâu | Nguồn nước sinh hoạt sạch quan trọng nhất, duy trì ẩm độ đất |
| Băng hà | Khối băng khổng lồ phủ trên đỉnh núi cao và hai cực | Chiếm 68% nguồn nước ngọt Trái Đất, điều hòa nhiệt độ khí quyển |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Khái niệm sông và lưu vực sông: Sông là dòng chảy tự nhiên thường xuyên trên bề mặt lục địa; Lưu vực sông là toàn bộ diện tích đất đai cung cấp nước thường xuyên cho con sông đó.
- Kiến thức then chốt 2: Hệ thống sông: Gồm sông chính, các phụ lưu (cung cấp nước cho sông chính) và các chi lưu (chia nước của sông chính đổ ra biển).
- Kiến thức then chốt 3: Khái niệm và phân loại hồ: Hồ là vùng trũng chứa nước đọng tương đối rộng lớn sâu trên lục địa; chia theo nguồn gốc thành hồ móng ngựa (vết tích khúc sông cũ), hồ miệng núi lửa, hồ nhân tạo.
- Kiến thức then chốt 4: Nước ngầm: Là nước nằm trong các tầng đất đá dưới sâu do nước mưa và băng tuyết tan ngấm xuống; là nguồn cung cấp nước ngọt quan trọng nhất cho sinh hoạt và nông nghiệp.
- Kiến thức then chốt 5: Băng hà: Là những khối băng khổng lồ bao phủ vùng cực và núi cao; chiếm tới tổng lượng nước ngọt trên Trái Đất, có vai trò điều hòa nhiệt độ hành tinh.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Khái niệm sông và lưu vực sông: Sông là dòng chảy tự nhiên thường xuyên trên bề mặt lục địa; Lưu vực sông là toàn bộ diện tích đất đai cung cấp nước thường xuyên cho con sông đó.
- Hệ thống sông: Gồm sông chính, các phụ lưu (cung cấp nước cho sông chính) và các chi lưu (chia nước của sông chính đổ ra biển).
- Khái niệm và phân loại hồ: Hồ là vùng trũng chứa nước đọng tương đối rộng lớn sâu trên lục địa; chia theo nguồn gốc thành hồ móng ngựa (vết tích khúc sông cũ), hồ miệng núi lửa, hồ nhân tạo.
- Nước ngầm: Là nước nằm trong các tầng đất đá dưới sâu do nước mưa và băng tuyết tan ngấm xuống; là nguồn cung cấp nước ngọt quan trọng nhất cho sinh hoạt và nông nghiệp.
- Băng hà: Là những khối băng khổng lồ bao phủ vùng cực và núi cao; chiếm tới tổng lượng nước ngọt trên Trái Đất, có vai trò điều hòa nhiệt độ hành tinh.