Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 23: Tỉ lệ bản đồ. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 23: Tỉ lệ bản đồ. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 3: Tỉ lệ bản đồ. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ
1. Tỉ lệ bản đồ
- Tỉ lệ bản đồ cho biết mức độ thu nhỏ độ dài giữa các đối tượng trên bản đồ so với thực tế là bao nhiêu.
- Ý nghĩa của tỉ lệ bản đồ: cho biết mức độ thu nhỏ độ dài giữa các đối tượng trên bản đồ so với thực tế là bao nhiêu.
- Phân loại: tỉ lệ số và tỉ lệ thước.
2. Tính khoảng cách thực tế dựa vào tỉ lệ bản đồ
- Nguyên tắc: Muốn biết khoảng cách thực tế của hai điểm, phải đo được khoảng cách của hai điểm đó trên bản đồ rồi dựa vào tỉ lệ số hoặc thước tỉ lệ để tính.
- Cách làm
+ Nếu trên bản đồ có tỉ lệ thước, ta đem khoảng cách AB trên bản đồ áp vào thước tỉ lệ sẽ biết được khoảng cách AB trên thực tế.
+ Nếu bản đồ chỉ có tỉ lệ số, ta dùng thước đo khoảng cách 2 điểm rồi nhân với tỉ lệ bản đồ sẽ biết được khoảng cách 2 điểm trên thực tế.


Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Loại bản đồ theo tỉ lệ | Khoảng tỉ lệ | Mức độ chi tiết | Ứng dụng thực tế |
|---|---|---|---|
| Tỉ lệ lớn | Lớn hơn | Rất chi tiết, rõ từng tòa nhà, con đường nhỏ | Bản đồ quy hoạch đô thị, địa chính, quân sự |
| Tỉ lệ trung bình | Từ đến | Chi tiết vừa phải, rõ ranh giới tỉnh, đường quốc lộ | Bản đồ hành chính cấp tỉnh, vùng địa lí |
| Tỉ lệ nhỏ | Nhỏ hơn | Khái quát cao, lược bỏ nhiều chi tiết phụ | Bản đồ quốc gia, châu lục, bản đồ thế giới |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Khái niệm tỉ lệ bản đồ: Cho biết mức độ thu nhỏ độ dài trên bản đồ so với độ dài thực tế ngoài thực địa.
- Kiến thức then chốt 2: Các dạng tỉ lệ bản đồ: Tỉ lệ số (dạng phân số như hoặc ) và tỉ lệ thước (thước đo có chia vạch độ dài thực địa tính bằng mét hoặc kilômét).
- Kiến thức then chốt 3: Ý nghĩa tỉ lệ số: Ví dụ tỉ lệ nghĩa là đo được trên bản đồ tương ứng với trên thực địa.
- Kiến thức then chốt 4: Phân loại bản đồ theo tỉ lệ: Bản đồ tỉ lệ lớn (lớn hơn ); bản đồ tỉ lệ trung bình (từ đến ); bản đồ tỉ lệ nhỏ (nhỏ hơn ).
- Kiến thức then chốt 5: Công thức tính khoảng cách thực tế: Khoảng cách thực tế = Khoảng cách đo trên bản đồ Mẫu số của tỉ lệ bản đồ.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Khái niệm tỉ lệ bản đồ: Cho biết mức độ thu nhỏ độ dài trên bản đồ so với độ dài thực tế ngoài thực địa.
- Các dạng tỉ lệ bản đồ: Tỉ lệ số (dạng phân số như hoặc ) và tỉ lệ thước (thước đo có chia vạch độ dài thực địa tính bằng mét hoặc kilômét).
- Ý nghĩa tỉ lệ số: Ví dụ tỉ lệ nghĩa là đo được trên bản đồ tương ứng với trên thực địa.
- Phân loại bản đồ theo tỉ lệ: Bản đồ tỉ lệ lớn (lớn hơn ); bản đồ tỉ lệ trung bình (từ đến ); bản đồ tỉ lệ nhỏ (nhỏ hơn ).
- Công thức tính khoảng cách thực tế: Khoảng cách thực tế = Khoảng cách đo trên bản đồ Mẫu số của tỉ lệ bản đồ.