Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 21: Hệ thống kinh, vĩ tuyến. Tọa độ địa lí
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 21: Hệ thống kinh, vĩ tuyến. Tọa độ địa lí theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 1: Hệ thống kinh, vĩ tuyến. Tọa độ địa lí
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến
- Kinh tuyến là những nửa đường tròn nối hai cực trên bề mặt quả Địa cầu.
- Vĩ tuyến là những vòng tròn bao quanh quả Địa cầu và vuông góc với các kinh tuyến.
- Kinh tuyến gốc là đường đi qua đài thiên văn Grin-Uýt ở ngoại ô Luân Đôn - thủ đô nước Anh (đánh số độ là 0o).
+ Dựa vào kinh tuyến gốc (kinh tuyến 0°) và kinh tuyến 180° đối diện để nhận biết kinh tuyến đông, kinh tuyến tây.
+ Dựa vào vĩ tuyến gốc (Xích đạo) để biết vĩ tuyến bắc, vĩ tuyến nam.
+ Các kinh tuyến có độ dài bằng nhau. Các vĩ tuyến có độ dài khác nhau.
2. Kinh độ, vĩ độ và toạ độ địa lí
- Kinh độ của một điểm là số độ chỉ khoảng cách từ kinh tuyến đi qua điểm đó tới kinh tuyến gốc.
- Vĩ độ của một điểm là số độ chỉ khoảng cách từ vĩ tuyến đi qua địa điểm đó đến vĩ tuyến gốc.
- Tọa độ địa lí của một điểm là nơi giao nhau giữa kinh độ và vĩ độ của điểm đó.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Kinh tuyến | Vĩ tuyến |
|---|---|---|
| Hình dạng | Nửa đường tròn nối cực Bắc và cực Nam | Vòng tròn hoàn chỉnh song song với Xích đạo |
| Đường gốc () | Kinh tuyến gốc đi qua đài thiên văn Greenwich (Anh) | Vĩ tuyến gốc là đường Xích đạo () |
| Chiều dài | Tất cả các kinh tuyến đều có độ dài bằng nhau | Dài nhất ở Xích đạo, ngắn dần về hai cực ( là một điểm) |
| Tọa độ | Kinh độ (Đông hoặc Tây so với kinh tuyến gốc) | Vĩ độ (Bắc hoặc Nam so với Xích đạo) |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Khái niệm Kinh tuyến: Là những nửa đường tròn nối liền hai điểm Cực Bắc và Cực Nam trên bề mặt quả Địa Cầu.
- Kiến thức then chốt 2: Kinh tuyến gốc: Là kinh tuyến đi qua đài thiên văn Grin-uýt (Greenwich) ở thủ đô Luân Đôn (nước Anh), được quy ước đánh số .
- Kiến thức then chốt 3: Khái niệm Vĩ tuyến: Là những vòng tròn vuông góc với các đường kinh tuyến trên bề mặt quả Địa Cầu; vòng vĩ tuyến lớn nhất là đường Xích đạo ().
- Kiến thức then chốt 4: Tọa độ địa lí của một điểm: Gồm kinh độ và vĩ độ của điểm đó trên bản đồ: Kinh độ là khoảng cách tính bằng độ từ kinh tuyến gốc đến điểm đó; Vĩ độ là khoảng cách từ Xích đạo đến điểm đó.
- Kiến thức then chốt 5: Cách viết tọa độ địa lí: Viết vĩ độ ở trên, kinh độ ở dưới (hoặc viết vĩ độ trước, kinh độ sau ngăn cách bằng dấu phẩy).
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Khái niệm Kinh tuyến: Là những nửa đường tròn nối liền hai điểm Cực Bắc và Cực Nam trên bề mặt quả Địa Cầu.
- Kinh tuyến gốc: Là kinh tuyến đi qua đài thiên văn Grin-uýt (Greenwich) ở thủ đô Luân Đôn (nước Anh), được quy ước đánh số .
- Khái niệm Vĩ tuyến: Là những vòng tròn vuông góc với các đường kinh tuyến trên bề mặt quả Địa Cầu; vòng vĩ tuyến lớn nhất là đường Xích đạo ().
- Tọa độ địa lí của một điểm: Gồm kinh độ và vĩ độ của điểm đó trên bản đồ: Kinh độ là khoảng cách tính bằng độ từ kinh tuyến gốc đến điểm đó; Vĩ độ là khoảng cách từ Xích đạo đến điểm đó.
- Cách viết tọa độ địa lí: Viết vĩ độ ở trên, kinh độ ở dưới (hoặc viết vĩ độ trước, kinh độ sau ngăn cách bằng dấu phẩy).