Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 8

Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 30: Cấu tạo của Trái Đất. Các mảng kiến tạo

Chương 8: Cấu tạo của Trái Đất. Vỏ Trái Đất · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 30: Cấu tạo của Trái Đất. Các mảng kiến tạo theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

6 7 8 9

Môn

Toán học Ngữ văn Tiếng Anh Khoa học tự nhiên Lịch sử & Địa lý Giáo dục công dân Tin học Công nghệ

I. Lý thuyết trọng tâm bài học

Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 10: Cấu tạo của Trái Đất. Các mảng kiến tạo

Trắc nghiệm Địa Lí 6 Bài 10: Cấu tạo của Trái Đất. Các mảng kiến tạo (có đáp án)

1. Cấu tạo bên trong của Trái Đất

- Trái Đất cấu tạo gồm 3 lớp: Vỏ Trái Đất, man-ti và nhân.

- Đặc điểm các lớp

Lớp	Vỏ Trái Đất	Manti	Nhân
Độ dày	5km - 70km.	2900km.	3400km.
Trạng thái	Rắn.	Quánh dẻo đến rắn.	Lỏng đến rắn.
Nhiệt độ	Càng xuống sâu nhiệt độ càng tăng, tối đa đến 1000⁰C.	Từ 1500⁰C đến 3700⁰C.	Khoảng 5000⁰C.

Hình 1: Địa Lí 6 Bài 10: Cấu tạo của Trái Đất. Các mảng kiến tạo

2. Các địa mảng (mảng kiến tạo)

- Các mảng kiến tạo: Mảng Âu - Á, Mảng Thái Bình Dương, Mảng Ấn Độ - Ô-xtrây-li-a, Mảng Phi, Mảng Bắc Mỹ, Mảng Nam Mỹ, Mảng Nam Cực.

- Ngoài 7 mảng lớn còn có các mảng nhỏ khác được đánh số. Việt Nam nằm ở mảng Âu - Á.

- Các địa mảng có sự di chuyển: Tách xa nhau hoặc xô vào nhau.

- Các địa mảng xô vào nhau: mảng Âu - Á và mảng Ấn Độ - Ô-xtrây-li-a; mảng Thái Bình Dương và mảng Âu - Á; mảng Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ.

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Lớp cấu tạo	Độ dày / Bán kính	Trạng thái vật chất	Nhiệt độ	Ý nghĩa với con người
Vỏ Trái Đất	5 - 70 km	Rắn chắc	Tăng dần theo độ sâu (tối đa ~ $1000^\circ\text{C}$ )	Nơi cư trú của con người, tài nguyên khoáng sản
Man-ti (Mantle)	Khoảng 2900 km	Quánh dẻo đến rắn	Từ $1500^\circ\text{C}$ đến $3700^\circ\text{C}$	Dòng đối lưu mac-ma làm trôi giạt các mảng kiến tạo
Nhân Trái Đất (Core)	Bán kính ~3400 km	Nhân ngoài lỏng, nhân trong rắn	Lên đến $5000^\circ\text{C}$	Tạo ra từ trường bảo vệ Trái Đất khỏi gió mặt trời

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

Kiến thức then chốt 1: Ba lớp cấu tạo của Trái Đất: Vỏ Trái Đất (ngoài cùng, dày từ 5 - 70 km, trạng thái rắn chắc); Man-ti (ở giữa, dày gần 3000 km, trạng thái quánh dẻo); Nhân Trái Đất (trong cùng, bán kính khoảng 3400 km, nhiệt độ cực cao lên đến $5000^\circ\text{C}$ ).
Kiến thức then chốt 2: Đặc điểm lớp vỏ Trái Đất: Chiếm chưa đầy 1% thể tích nhưng là nơi sinh sống của con người và toàn bộ sinh vật, là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế - xã hội.
Kiến thức then chốt 3: Thạch quyển: Gồm toàn bộ lớp vỏ Trái Đất và phần trên cùng của lớp manti (dày khoảng 100 km), trạng thái rắn chắc.
Kiến thức then chốt 4: Thuyết kiến tạo mảng: Vỏ Trái Đất không liền một khối mà vỡ thành 7 mảng kiến tạo lớn và nhiều mảng nhỏ trôi giạt trên lớp manti quánh dẻo.
Kiến thức then chốt 5: Kết quả tiếp xúc giữa các mảng: Khi hai mảng xô vào nhau làm uốn nếp nâng cao tạo núi non hiểm trở; khi hai mảng tách xa nhau tạo ra các sống núi ngầm dưới đáy đại dương và gây động đất, núi lửa.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

Ba lớp cấu tạo của Trái Đất: Vỏ Trái Đất (ngoài cùng, dày từ 5 - 70 km, trạng thái rắn chắc); Man-ti (ở giữa, dày gần 3000 km, trạng thái quánh dẻo); Nhân Trái Đất (trong cùng, bán kính khoảng 3400 km, nhiệt độ cực cao lên đến $5000^\circ\text{C}$ ).
Đặc điểm lớp vỏ Trái Đất: Chiếm chưa đầy 1% thể tích nhưng là nơi sinh sống của con người và toàn bộ sinh vật, là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế - xã hội.
Thạch quyển: Gồm toàn bộ lớp vỏ Trái Đất và phần trên cùng của lớp manti (dày khoảng 100 km), trạng thái rắn chắc.
Thuyết kiến tạo mảng: Vỏ Trái Đất không liền một khối mà vỡ thành 7 mảng kiến tạo lớn và nhiều mảng nhỏ trôi giạt trên lớp manti quánh dẻo.
Kết quả tiếp xúc giữa các mảng: Khi hai mảng xô vào nhau làm uốn nếp nâng cao tạo núi non hiểm trở; khi hai mảng tách xa nhau tạo ra các sống núi ngầm dưới đáy đại dương và gây động đất, núi lửa.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Trái Đất được cấu tạo từ trong ra ngoài gồm những lớp nào?

Gồm 3 lớp đồng tâm từ ngoài vào trong: 1. Vỏ Trái Đất (ngoài cùng, dày từ 5 - 70 km, thể rắn); 2. Lớp Man-ti (ở giữa, dày gần 3000 km, trạng thái quánh dẻo ở phần trên); 3. Nhân Trái Đất (lõi trong cùng, bán kính khoảng 3400 km, nhân ngoài lỏng và nhân trong rắn, nhiệt độ lên tới

5000^\circ\text{C}

Vỏ Trái Đất có đặc điểm và vai trò như thế nào đối với sự sống của con người?

Vỏ Trái Đất là lớp ngoài cùng mỏng nhất (chiếm chưa đầy

1\%

thể tích Trái Đất) nhưng lại có ý nghĩa sinh tử: là nơi cư trú của toàn thể loài người và sinh vật, là bề mặt diễn ra mọi hoạt động kinh tế - xã hội và chứa đựng toàn bộ tài nguyên khoáng sản, nước ngọt, đất đai.

Nội dung cơ bản của Thuyết kiến tạo mảng (thuyết trôi giạt lục địa)?

Vỏ Trái Đất không phải là một khối đá liền mạch mà được cấu tạo bởi nhiều mảng kiến tạo (thạch quyển) ghép lại với nhau (gồm 7 mảng lớn như mảng Thái Bình Dương, mảng Á - Âu, mảng Ấn - Úc...). Các mảng này không đứng yên mà liên tục di chuyển chậm chạp trên lớp vật chất quánh dẻo của manti trên.

Điều gì sẽ xảy ra tại ranh giới tiếp xúc giữa hai mảng kiến tạo?

Nếu hai mảng xô vào nhau (tiếp xúc dồn ép): đất đá bị nén ép, uốn nếp nhô cao tạo thành các dãy núi cao đồ sộ hoặc các vực biển sâu. Nếu hai mảng tách xa nhau (tiếp xúc tách dãn): mac-ma phun trào tạo thành các sống núi ngầm dưới đáy biển. Cả hai ranh giới này đều là nơi thường xuyên xảy ra động đất và núi lửa dữ dội.