Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 28: Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và hệ quả
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 28: Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và hệ quả theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 8: Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và hệ quả
1. Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
- Quỹ đạo chuyển động: Hình elip gần tròn.
- Hướng chuyển động: Từ tây sang đông (ngược chiều kim đồng hồ).
- Thời gian Trái Đất quay quanh Mặt Trời hết 1 vòng: 365 ngày 6 giờ (1 năm).
- Góc nghiêng của trục Trái Đất khi tự quay quanh trục và quay quanh Mặt Trời: không đổi, nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66033’.
2. Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
a) Mùa trên Trái Đất
- Trong quá trình chuyển động Mặt Trời, nửa cầu Bắc và nửa cầu Nam luôn phiên chúc và ngả về phía Mặt Trời sinh ra các mùa.
- Sự phân bố ánh sáng, lượng nhiệt và các mùa ở 2 nửa cầu trái ngược nhau.
- Người ta chia 1 năm ra 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
- Các mùa tính theo dương lịch và âm - dương lich có khác nhau về thời gian bắt đầu và kết thúc.
b) Hiện tượng ngày - đêm dài ngắn theo mùa
- Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, Trái Đất có lúc ngả nửa cầu Bắc, có lúc nửa cầu Nam ngả về phía Mặt Trời.
- Do đường phân chia sáng tối không trùng với trục Trái Đất nên các địa điểm ở nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam có hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ (càng về hai cực càng biểu hiện rõ).
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thời điểm trong năm | Bán cầu Bắc | Bán cầu Nam | Đặc điểm ngày đêm |
|---|---|---|---|
| Từ 21/3 đến 23/9 (Hạ chí 22/6) | Mùa nóng (Mùa hạ), ngả về Mặt Trời | Mùa lạnh (Mùa đông), chếch xa Mặt Trời | Bán cầu Bắc ngày dài hơn đêm; Bán cầu Nam đêm dài hơn ngày |
| Từ 23/9 đến 21/3 (Đông chí 22/12) | Mùa lạnh (Mùa đông), chếch xa Mặt Trời | Mùa nóng (Mùa hạ), ngả về Mặt Trời | Bán cầu Bắc đêm dài hơn ngày; Bán cầu Nam ngày dài hơn đêm |
| Xuân phân (21/3) & Thu phân (23/9) | Mặt Trời chiếu thẳng góc Xích đạo | Mặt Trời chiếu thẳng góc Xích đạo | Ngày dài bằng đêm (12 giờ) ở mọi nơi trên Trái Đất |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Chuyển động quanh Mặt Trời: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip gần tròn, hướng từ Tây sang Đông; thời gian quay hết một vòng là 365 ngày 6 giờ (một năm).
- Kiến thức then chốt 2: Hiện tượng giữ nguyên độ nghiêng trục: Trong khi quay quanh Mặt Trời, trục Trái Đất luôn nghiêng và không đổi phương hướng (chuyển động tịnh tiến).
- Kiến thức then chốt 3: Hệ quả 1 - Hiện tượng các mùa trong năm: Do trục nghiêng không đổi nên hai bán cầu luân phiên chúc về phía Mặt Trời, nhận được lượng nhiệt khác nhau sinh ra 4 mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông).
- Kiến thức then chốt 4: Đặc điểm mùa ở hai bán cầu: Khi bán cầu Bắc là mùa hè thì bán cầu Nam là mùa đông; các ngày phân (Xuân phân 21/3, Thu phân 23/9) và ngày chí (Hạ chí 22/6, Đông chí 22/12).
- Kiến thức then chốt 5: Hệ quả 2 - Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa: Vào mùa hạ ngày dài hơn đêm; vào mùa đông đêm dài hơn ngày; riêng ở Xích đạo quanh năm ngày đêm dài bằng nhau (12 giờ ngày, 12 giờ đêm).
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Chuyển động quanh Mặt Trời: Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip gần tròn, hướng từ Tây sang Đông; thời gian quay hết một vòng là 365 ngày 6 giờ (một năm).
- Hiện tượng giữ nguyên độ nghiêng trục: Trong khi quay quanh Mặt Trời, trục Trái Đất luôn nghiêng và không đổi phương hướng (chuyển động tịnh tiến).
- Hệ quả 1 - Hiện tượng các mùa trong năm: Do trục nghiêng không đổi nên hai bán cầu luân phiên chúc về phía Mặt Trời, nhận được lượng nhiệt khác nhau sinh ra 4 mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông).
- Đặc điểm mùa ở hai bán cầu: Khi bán cầu Bắc là mùa hè thì bán cầu Nam là mùa đông; các ngày phân (Xuân phân 21/3, Thu phân 23/9) và ngày chí (Hạ chí 22/6, Đông chí 22/12).
- Hệ quả 2 - Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa: Vào mùa hạ ngày dài hơn đêm; vào mùa đông đêm dài hơn ngày; riêng ở Xích đạo quanh năm ngày đêm dài bằng nhau (12 giờ ngày, 12 giờ đêm).